Η εικόνα είναι σχεδόν οξύμωρη: στις Βρυξέλλες μιλούν για «διπλασιασμό των νέων αγροτών». Στην ελληνική ύπαιθρο μετράμε πόσοι έμειναν. Η Eurostat καταγράφει 7,2% κάτω των 40 ετών στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις (11,9% ο μέσος όρος της Ε.Ε.). Δεν είναι απλώς δημογραφική γήρανση. Είναι κρίση διαδοχής – και σιωπηλή έξοδος.
Η είσοδος στο επάγγελμα θυμίζει «κλειστό κύκλωμα κληρονομιάς»: γη, γεώτρηση, μηχανήματα. Χωρίς αυτά, δεν μπαίνεις. Κι αν μπεις, επενδύεις σήμερα για να πληρωθείς –αν πληρωθείς– σε έξι μήνες. Με το ρεύμα στα 9,5 λεπτά την κιλοβατώρα και το πετρέλαιο σταθερά ακριβό, η σπορά γίνεται στο μείον. Οι κινητοποιήσεις στην Αθήνα δεν είναι επανάληψη των μπλόκων. Είναι μια κραυγή πριν από τη σπορά. Η κυβέρνηση απαντά με αποσπασματικές ανακοινώσεις. Η ΚΑΠ παραμένει μηχανισμός διαχείρισης επιδοτήσεων, όχι σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης. Την ίδια ώρα, η συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur αιωρείται σαν σκιά πάνω από τιμές και εισόδημα. Οι «ρήτρες προστασίας» παρουσιάζονται ως ασπίδα· δύσκολα όμως αναχαιτίζουν τη δομική πίεση των φτηνότερων εισαγωγών.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο εμπορικό. Οταν οι γιοι και οι κόρες αγροτικών οικογενειών επιλέγουν στρατιωτικές σχολές ή σώματα ασφαλείας για έναν σταθερό μισθό 800 ευρώ, αυτό μεταφράζεται σε μια ψήφο δυσπιστίας σε ένα μοντέλο που ζητά ρίσκο χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Σε μια περίοδο που η αγροτική παραγωγή είναι ακόμα πιο εκτεθειμένη στις καιρικές διαθέσεις εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, την ώρα που ο πολυετής ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034 προβλέπει τεράστια περικοπή των γεωργικών επιδοτήσεων, στην Ελλάδα οι άνθρωποι της υπαίθρου βιώνουν και την ανεξέλεγκτη πολιτική της εξαγοράς αγροτικής γης από το ενεργειακό καρτέλ, που καταργεί τις αγροτικές δραστηριότητες για να εγκατασταθούν στη θέση τους βιομηχανικής έκτασης συστήματα ΑΠΕ. Αν η χώρα θέλει νέους αγρότες, χρειάζονται, όπως λένε και οι ίδιοι, πολιτικές ανάσχεσης όλων των παραπάνω, χρειάζεται φτηνότερη ενέργεια, κίνητρα, τράπεζα γης, αγροτικά λύκεια, ενεργειακές κοινότητες, ουσιαστική αναδιανομή ενισχύσεων υπέρ των μικρομεσαίων και εθνική στρατηγική για την παραγωγή. Γιατί αν η σπορά ξεκινά στο μείον, ο θερισμός θα γράψει έλλειμμα. Kαι στο τέλος η ελληνική ύπαιθρος θα ξεμείνει με φωτοβολταϊκά – και χωρίς ανθρώπους.
