Ο Βρετανός συγγραφέας Αλαν Χόλινγκχερστ, βραβευμένος με Booker και χρισμένος ιππότης για την προσφορά του στα γράμματα, θεωρείται ένας από τους κορυφαίους «στιλίστες» της σύγχρονης αγγλόφωνης πεζογραφίας. Στο έργο του συνδυάζει την κλασική βρετανική αφήγηση με μια τολμηρή εξερεύνηση της queer ταυτότητας, της κοινωνικής τάξης και της αισθητικής. Κυκλοφόρησε πρόσφατα στη χώρα μας ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία του, η «Υπόθεση Σπάρσολτ», από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Ορφέα Απέργη.
Στην «Υπόθεση Σπάρσολτ» ο Χόλινγκχερστ τοποθετεί τους ήρωές του στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και η ιστορία εξελίσσεται μέχρι τη δεκαετία του 2010. Είναι ένα μυθιστόρημα που χωρίζεται σε πέντε μέρη – πέντε μέρη στον χρόνο που ζωντανεύουν με γλαφυρή παραστατικότητα. Ισως γιατί ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά το περιβάλλον. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Magdalen College της Οξφόρδης. Η διατριβή του μάλιστα αφορούσε έργα τριών ομοφυλόφιλων συγγραφέων: των Ronald Firbank, EM Forster και LP Hartley. Μοιραζόταν δε το σπίτι του στην Οξφόρδη με τον μελλοντικά πολυβραβευμένο ποιητή Andrew Motion.
Η πλοκή ξεκινά με μια λογοτεχνική λέσχη στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και την εμμονή που έχουν κάποια από τα μέλη της για έναν ελκυστικό νεαρό κωπηλάτη της Σχολής Μηχανικών, τον Ντέιβιντ Σπάρσολτ, ο οποίος σκοπεύει να καταταγεί στον στρατό και να παντρευτεί την αγαπημένη του Κόνι. Τα μέλη ήταν ο ζωγράφος Πίτερ Κόιλ, ο Τσάρλι Φάρμανγκερ, ο Εβερτ Νταξ, γιος ενός δημοφιλούς συγγραφέα της εποχής, και ο αφηγητής Φρέντι Γκριν.
«Ο όλος σκοπός της Λέσχης ήταν να προσκαλούνται γνωστοί συγγραφείς να μας μιλήσουν και να διαβάσουν από το τελευταίο τους έργο· τους υποσχόμασταν ένα αξιοπρεπές δείπνο, εκείνη την εποχή ήταν μια ριψοκίνδυνη υπόσχεση, και μετά το δείπνο μια αίθουσα με δρύινη επένδυση στους τοίχους, γεμάτη από ενθουσιώδεις νέους αναγνώστες – μια παροχή για την οποία ήμασταν μάλλον πιο βέβαιοι. Οταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί, ο κόσμος ήθελε να μάθει τι σκέφτονταν οι συγγραφείς».
Αν και το «αντικείμενο του πόθου» κάνει μόνο σύντομες εμφανίσεις, η αφήγηση περιστρέφεται γύρω από αυτόν μέσω της «διαβόητης» φήμης του και αργότερα της ζωής του γιου του, του ανοιχτά ομοφυλόφιλου Τζόνι, πρώην καλλιτέχνη πορτρέτων που ζει στο Λονδίνο. Το όνομα Σπάρσολτ έγινε διαβόητο λόγω ενός σεξουαλικού σκανδάλου που αφορούσε τον πατέρα του, εκδιδόμενους άντρες και έναν πολιτικό, όταν η ομοφυλοφιλία θεωρούνταν παράνομη αρκετά χρόνια νωρίτερα. Μάλιστα ο Ντέιβιντ φυλακίστηκε για αυτό πέντε χρόνια.
Ο Χόλινγκχερστ δείχνει μια συγκινητική συμπάθεια για εκείνους τους άντρες -όπως ο Ντέιβιντ Σπάρσολτ- των οποίων η ζωή ήταν μια μακρά, αγχωτική διαπραγμάτευση της αντρικής υπερηφάνειας, της συγκεχυμένης σεξουαλικότητας και των διχασμένων σχέσεων πίστης μεταξύ επιθυμίας και καθήκοντος. Δίνει τη δική του οπτική γωνία για το τι σημαίνει γερνάω με αξιοπρέπεια, ειδικά στην ομοφυλοφιλική κουλτούρα όπου η νεότητα και η ομορφιά λατρεύονται. Χαρακτήρες όπως ο Εβερτ, ποιητής και συλλέκτης έργων τέχνης πια, που αγαπούσε τον Ν. Σπάρσολτ από εκείνα τα χρόνια στην Οξφόρδη, γερνούν με χάρη και με τους δικούς τους όρους.
Στην πραγματικότητα ο Χόλινγκχερστ παρουσιάζει εκτός από την ομοφυλοφιλία στη Μεγάλη Βρετανία σε εντελώς ανελεύθερους καιρούς έναν πολύ ευρύτερο καμβά με περισσότερες αποχρώσεις σεξουαλικότητας, από την αμφιφυλοφιλία μέχρι ένα λεσβιακό ζευγάρι που θα αποκτήσει παιδί, τη Λούσι, με το σπέρμα του Τζόνι, ώς τη γεροντοφιλία. Αναπτύσσει την πλοκή με μια μοναδική δύναμη πλούσιας συσσώρευσης λεπτομερειών που κερδίζει ορμή, καθώς ο χρόνος ολισθαίνει προς τα εμπρός για να δείξει την πολυπλοκότητα των σχέσεων των χαρακτήρων και την κληρονομιά τους.
Τα άλματα στον χρόνο λειτουργούν ως όχημα για να τονίσουν πώς η πραγματικότητα δεν αλλάζει, αλλά το πλαίσιο γύρω της και ο τρόπος που τη βλέπουμε μεταβάλλεται σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Συγκεκριμένα το μυθιστόρημα εστιάζει στο πώς οι απόψεις για την ομοφυλοφιλία έχουν εξελιχθεί, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και διαπραγματεύονται τη δημόσια ταυτότητά τους καθώς και τη σεξουαλική τους επιθυμία.
Η «Υπόθεση Σπάρσολτ» φαίνεται επίσης να διαποτίζεται από την αίσθηση μιας νοσταλγίας για τους παλιούς, υπόγειους τρόπους με τους οποίους οι ομοφυλόφιλοι άντρες επικοινωνούσαν την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον. Ο κόσμος τους ήταν κάποτε ένας κόσμος μυστικών κωδίκων που έχουν πια αντικατασταθεί από την κυνικότητα της σύγχρονης επικοινωνίας στις διαδικτυακές πλατφόρμες. «Η σύγχρονη ζωή δεν έχει τα πράγματα που βρίσκω πιο ενδιαφέροντα: Μυστικότητα, απόκρυψη, κίνδυνος» είχε δηλώσει άλλωστε κάποτε ο Χόλινγκχερστ στο περιοδικό των New York Times.
Σε ένα πιο προσωπικό αλλά και ευρύ επίπεδο ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που θίγει είναι το πόσο λίγο ξέρουμε τους γονείς μας. Και συνδυάζοντας την εμπειρία του Τζόνι από τον θάνατο του πατέρα του με τις αλληλεπιδράσεις του με την κόρη του Λούσι πριν από τον γάμο της καταλαβαίνουμε ότι το μόνο που μπορούμε πραγματικά να ελπίζουμε είναι να γνωρίσουμε καλύτερα τα μέλη της οικογένειάς μας, να τους ακούσουμε, να δώσουμε χώρο σε αυτό που είναι.
