Ο κερδώος Ερμής λοιπόν, όπως έγραφα χθες, με αφορμή την επίθεση στο νεράκι του θεού που εξαπέλυσε η κυβέρνηση επ’ ωφελεία του κέρδους των ιδιωτών και επί ζημία των καταναλωτών που βλέπουν τις τιμές να φουσκώνουν και το βαλάντιο (πουγκί) να ξεφουσκώνει, ήταν μία από τις επικλήσεις των αρχαίων προς τον αρκούντως γοητευτικό θεό, εξίσου και μεγάλο μούτρο, όπως θα έγραφε ο αξέχαστος Νίκος Τσιφόρος.
Με δυο λόγια, προσεύχονταν στον Ερμή, ως «θεό του κέρδους», ώστε να τους βοηθήσει να κερδίσουν τάλαντα, έστω δραχμές (που τότε ξεπερνούσαν σε ισοτιμία δολάρια, ευρώ, ελβετικά φράγκα, συν επιτόκια από κόκκινα δάνεια τοκογλύφων που τώρα λέγονται τράπεζες), από τζόγο, ζατρίκιο, πεσσούς ή μίζες από προμήθειες υπέρ πρυτανείου. Από τα οποία κέρδη, βέβαια, κάποιοι θα έχαναν. Διότι δεν γίνεται στη ζωή κάποιοι να κερδίζουν, χωρίς, συγχρόνως, κάποιοι άλλοι να χάνουν. Αλλά αυτό οι κερδισμένοι δεν το έβρισκαν ούτε παράνομο ούτε άδικο. Το θεωρούσαν νομότυπο. Εξ ου και το περίφημο αρχαίο γνωμικό: ηθικόν το νόμιμον.
Καθόσον είχαν την αβάντα ολόκληρου θεού. Που, έτσι λένε τα βιβλία και η Ιστορία (της μυθολογίας), προστάτευε εμπόριο, κέρδη, επιχειρηματικές συναλλαγές και συμφέροντα και ως «θεός του κέρδους» λατρευόταν προς εξασφάλιση οικονομικής επιτυχίας, ευνοώντας αγοραπωλησίες, διαπραγματεύσεις, παζάρια, κομπίνες και πάσα δραστηριότητα σκοπούσα σε ίδιον (βλέπε ιδιωτικό) όφελος.
Ενδεικτικά, πέραν του επιθέτου κερδώος, οι αρχαίοι κοσμούσαν τον Ερμή και με παραπλήσια επίθετα: αγοραίος (προστάτης της αγοράς), εμπολαίος (προστάτης εμπορίου), κερδέμπορος (ό,τι λέει η λέξη) και παλινκάπηλος (ξανά κάπηλος, πάλι εκμεταλλευτής: μεταπράτης, μεσάζων). Οσο για τη… συμπερίληψη στη θεότητα του Ερμή ως θεού/προστάτη του κέρδους και παράλληλα θεού/προστάτη των κλεφτών, για την οποία έγραφα χθες. Αυτό οφείλεται (όποιος αμφισβητεί τη μυθολογία, να βρούμε προστατευόμενους μάρτυρες) στο γεγονός ότι ο Ερμής, στα γεννοφάσκια του, δεν έκανε αντίσταση στη Λουτέτσια εναντίον γερμανικών φύλων. Εκλεψε, στην Κυλλήνη, τα βόδια του Απόλλωνα μπαζώνοντας τα ίχνη…
