Μετά την ανακοίνωση του πρωθυπουργού για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, ακολούθησε η αναλυτική ανακοίνωση της υπουργού Παιδείας, σύμφωνα με την οποία, μετά την πολύμηνη διαδικασία για τον διάλογο που θα διεξαχθεί καθώς και τις επιτροπές που θα συσταθούν για διάφορες πλευρές του θεσμού αυτού και την ψήφιση του σχετικού νόμου, η έναρξη της εφαρμογής του θα γίνει το σχολικό έτος 2027-2028.
Σκοπός του άρθρου αυτού είναι να δείξει ότι η καθιέρωση αυτού του τόσο σημαντικού και εθνικής σημασίας θεσμού είναι προβληματική λίγους μήνες πριν από τη διάλυση της Βουλής. Πρώτα, όμως, μια ιστορική αναδρομή.
Την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου είχα πρωτοπροτείνει σε ένα διήμερο που είχε οργανώσει η ΟΛΜΕ στις 2 και 3 Απριλίου 1994 με θέμα «Η αναγκαιότητα ενιαίου Λυκείου και το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση». Την πρόταση αυτή, στη συνέχεια, την εξειδίκευσα και την ανέλυσα σε ένα μεγάλο άρθρο μου με τίτλο «Εθνικό Απολυτήριο αντί εξετάσεων» που δημοσιεύτηκε στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» της 29 Μαΐου 1994. Στο τέλος του άρθρου εκείνου πρότεινα ορισμένα από τα μέτρα που απαιτούνται για να επιτύχει η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου.
Κατά καιρούς υιοθετήθηκαν αποσπασματικά από υπουργούς Παιδείας ορισμένα στοιχεία της πρότασής μου, αλλά τα συστήματα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στα οποία εντάχθηκαν, ήταν παραλλαγές των προηγούμενων συστημάτων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, δηλαδή των πανελλαδικών εξετάσεων.
Στο πρόγραμμα της Ν.Δ., πριν από τις εκλογές του 2019, περιλαμβανόταν και η δέσμευση για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου. Η δέσμευση αυτή ξεχάστηκε μέχρι τις εκλογές του 2023. Επειτα από αυτές ο προκάτοχος της υπουργού Παιδείας έκανε δηλώσεις για την καθιέρωσή του αλλά πέραν τούτων ουδέν.
Τον Ιούνιο του 2025, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ανακοίνωσε πρόταση του κόμματός του για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου. Η πρόταση αυτή συζητήθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, έγινε δεκτή, αλλά χωρίς να υπάρξει συνέχεια.
Προκειμένου να αρχίσει ο διάλογος για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου στον οποίο αναφέρθηκε η υπουργός Παιδείας, πρέπει να δημοσιευτούν η πρόταση της Ν.Δ. καθώς και η πρόταση του ΠΑΣΟΚ και, ενδεχομένως, άλλων κομμάτων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν στον διάλογο που θα ακολουθήσει καταστεί δυνατή σύγκλιση των προτάσεων αυτών με αυτήν της κυβέρνησης.
Η σύγκλιση αυτή είναι κρίσιμη διότι η διαδικασία για την απόκτηση του Εθνικού Απολυτήριου θα αρχίσει από την Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027-2028, έτος στο οποίο, με βάση τα σημερινά δεδομένα, είναι εντελώς απίθανο να υπάρχει μονοκομματική κυβέρνηση της Ν.Δ.
Το νομοσχέδιο για το Εθνικό Απολυτήριο που θα κατατεθεί στη Βουλή, προκειμένου να εφαρμοστεί από την όποια κυβέρνηση θα σχηματιστεί μετά τις πρώτες ή τις δεύτερες εκλογές του 2027, θα πρέπει να ψηφιστεί όχι μόνο από τους βουλευτές της Ν.Δ. αλλά και εκείνους του ΠΑΣΟΚ και άλλων κομμάτων (η ομάδα των ανεξαρτήτων δεν είναι κόμμα). Από τις μέχρι τώρα αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν φαίνεται πιθανή η επίτευξη μιας τέτοιας πλειοψηφίας.
Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, λίγους μήνες πριν από την προκήρυξη εκλογών, όχι με την πλειοψηφία που προαναφέρθηκε για έναν τέτοιο θεσμό, είναι προβληματική. Θα είναι, επομένως, καλό για τον θεσμό η κυβέρνηση να μην επιμείνει στην ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου και όλο το υλικό που θα έχει συγκεντρωθεί από τη διαδικασία που ανακοίνωσε η υπουργός Παιδείας να κατατεθεί στη Βουλή προκειμένου να αξιοποιηθεί από την κυβέρνηση που θα σχηματιστεί μετά τις εκλογές για την κατάρτιση του τελικού νομοσχεδίου που θα προκύψει μετά τη συζήτηση που θα γίνει στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων προκειμένου να αποσπάσει την πιο πάνω πλειοψηφία και να αρχίσει να εφαρμόζεται στην Α’ Λυκείου του σχολικού έτους 2027-28.
Πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
.jpg)
