Η Ουκρανία δεν θα ξοδέψει τα ευρωπαϊκά δισεκατομμύρια ευρώ για να ενισχύσει την αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας ή των ΗΠΑ. Το μότο «αγοράζουμε ευρωπαϊκά» του Γάλλου προέδρου Εμ. Μακρόν επικράτησε τελικά στην Ε.Ε. και, παρά την αντίθετη γνώμη χωρών όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, μόνο οι τρίτες χώρες που «δεν αντιστρατεύονται την ασφάλεια της Ε.Ε. και των κρατών-μελών της» μπορούν να επωφεληθούν από το δάνειο στην Ουκρανία.
Από τα 90 δισ. ευρώ που αποφάσισαν οι ηγέτες της Ε.Ε. να παράσχουν στην Ουκρανία με δανεισμό της Κομισιόν και εγγύηση τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, τα 60 δισ. ευρώ θα διατεθούν στην άμυνα της εμπόλεμης χώρας.
Κατά τη συμφωνία στην οποία ήρθαν τα μέλη του Συμβουλίου χθες, η προμήθεια αμυντικών προϊόντων θα πρέπει καταρχήν να γίνεται μόνον από εταιρείες στην Ε.Ε., την Ουκρανία ή από χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου/ΕΖΕΣ (δηλαδή της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, που συμπεριλαμβάνει Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία).
Εάν οι στρατιωτικές ανάγκες της Ουκρανίας απαιτήσουν την επείγουσα παράδοση αμυντικού προϊόντος το οποίο τυχαίνει να μην είναι διαθέσιμο στην Ε.Ε., στην Ουκρανία ή σε χώρα του Οικονομικού Χώρου, θα εφαρμόζεται σειρά στοχευμένων παρεκκλίσεων -σε αυτές συμπεριλαμβάνονται και οι ΗΠΑ- που θα αφοούν μόνο επείγουσες ανάγκες της Ουκρανίας.
Οι τρίτες χώρες
Επιπλέον, στην εντολή του Συμβουλίου προβλέπεται ότι τρίτες χώρες εκτός της Ουκρανίας ή των χωρών του ΕΟΧ/ΕΖΕΣ μπορούν να συνδεθούν άμεσα με το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας όσον αφορά συγκεκριμένα αμυντικά προϊόντα.
Η εντολή διακρίνει δύο κατηγορίες τρίτων χωρών: τις χώρες που έχουν συνάψει διμερή συμφωνία με την Ε.Ε. στο πλαίσιο του κανονισμού SAFE. Η σύνδεση θα πρέπει να καθορίζεται σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για κάθε τέτοια τρίτη χώρα, στην οποία θα περιγράφονται επίσης λεπτομερώς τα προϊόντα που μπορούν να αποκτηθούν από τη βιομηχανία της εν λόγω χώρας.
Η δεύτερη ομάδα είναι οι χώρες που έχουν συνάψει εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την Ε.Ε., έχουν δεσμευτεί να παρέχουν δίκαιη και αναλογική χρηματοδοτική συνεισφορά στο κόστος που προκύπτει από τον δανεισμό και παρέχουν σημαντική χρηματοδοτική και στρατιωτική στήριξη στην Ουκρανία. Η σύνδεση θα πρέπει να καθορίζεται σε εκτελεστική πράξη του Συμβουλίου, στην οποία θα περιγράφονται επίσης λεπτομερώς τα προϊόντα που μπορούν να αποκτηθούν από τη βιομηχανία της εν λόγω χώρας.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία επέμεναν για δυνατότητα συμμετοχής τρίτων χωρών, όπως και οι Βαλτικές, που κριτήριό τους ήταν η κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας. Η Γαλλία και άλλες χώρες επέμειναν στην προτίμηση για τα ευρωπαϊκά προϊόντα – η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου θα δημιουργούσε αθέμιτο ανταγωνισμό σε βάρος της Γαλλίας.
Ωστόσο, οι περισσότερες χώρες επιθυμούσαν τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου. Τελικά, συμφωνήθηκε ότι οι τρίτες χώρες που θα επωφεληθούν από το δάνειο της Ε.Ε. προς την Ουκρανία οφείλουν να συμβάλουν και στην αποπληρωμή του δανείου των 90 δισ. ευρώ. Αυτό «καθησύχασε» και τις ανησυχίες της Γαλλίας για τυχόν συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στη διαδικασία.
Μεγάλο ρόλο έπαιξε και ο χειρισμός της κυπριακής προεδρίας, η οποία έκανε συστηματική δουλειά σε διμερές επίπεδο προκειμένου τελικά να επέλθει η συμφωνία.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, η Ε.Ε. θα διαθέσει τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ ως μακροοικονομική στήριξη στην Ουκρανία, μέσω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής βοήθειας (ΜΧΣ) ή μέσω της Διευκόλυνσης για την Ουκρανία, του ειδικού μέσου της Ε.Ε. για την παροχή σταθερής και προβλέψιμης οικονομικής στήριξης στην Ουκρανία.
Σε όλες τις περιπτώσεις, η χρηματοδότηση θα συνδέεται με αυστηρούς όρους από την πλευρά της Ουκρανίας, όπως η τήρηση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς.
Στο Ευρωκοινοβούλιο
Για να διασφαλιστούν οι ευνοϊκότεροι όροι δανείου και για τη διαχείριση της βιωσιμότητας του χρέους της Ουκρανίας, το κόστος των τόκων του δανείου προβλέπεται να καλυφθεί από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Από το δάνειο εξαιρέθηκαν η Ουγγαρία και η Σλοβακία ως «αντάλλαγμα» στη μη άσκηση βέτο κατά τη λήψη της απόφασης.
Το Συμβούλιο συμφώνησε. Τώρα το κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο αναμένεται επίσης τώρα να ζητήσει μέσω γραπτής διαδικασίας τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τροποποίηση του ισχύοντος κανονισμού του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προϋπολογισμού της Ε.Ε. για την εγγύηση της οικονομικής βοήθειας στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της Ε.Ε.
Μόλις ολοκληρωθούν όλα τα βήματα, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να εκταμιεύσει την πρώτη πληρωμή. Υπολογίζεται ότι η εκταμίευση θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του 2026.
