Η κυβέρνηση καυχιέται ότι με την αυστηροποίηση των μέτρων -των όποιων μέτρων- καταφέρνει να τιθασεύσει την παρανομία και να εδραιώσει τη νομοταγή συμπεριφορά των πολιτών. Η αλήθεια, βεβαίως, είναι εντελώς διαφορετική. Ποτέ και πουθενά η αυστηροποίηση δεν δημιούργησε συνείδηση νομιμότητας. Μόνο φόβο προκάλεσε και μέσω αυτού μια επίφαση νομιμότητας.
Η κυβέρνηση καυχιέται ότι με την αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας επέβαλε την καλή οδική συμπεριφορά των πολιτών, η οποία με τη σειρά της μείωσε σε αισθητό βαθμό τα οδικά ατυχήματα. Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό να συμβαίνει, π.χ. περισσότεροι οδηγοί να φορούν κράνος ή ζώνη. Και εδώ, όμως, το κυρίαρχο στοιχείο αλλαγής συμπεριφοράς είναι ο φόβος.
Θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η αυστηροποίηση των ποινών φέρνει αποτέλεσμα. Αλλά τι συμβαίνει όταν αυτές οι ποινές είναι άδικες, ισοπεδωτικές και κατ’ επέκταση αντικοινωνικές; Παραδείγματα υπάρχουν πολλά, τα οποία αναφέρονται με επάρκεια στο βασικό θέμα της εφημερίδας μας (σελ. 18-19) ώστε να μη χρειάζεται εδώ να πούμε περισσότερα. Θα επισημάνουμε όμως ορισμένα ουσιώδη ζητήματα.
Είναι σωστό για το ίδιο αδίκημα το πρόστιμο που πληρώνει ο μισθωτός να είναι ίσο με αυτό που πληρώνει ο ευκατάστατος -πόσο μάλλον ο πλούσιος- πολίτης; Είναι σωστό τον έναν πολίτη να τον εξοντώνει το κράτος αφαιρώντας του το εισόδημα ενός μηνός και πλέον, ενώ αυτό για τον πλούσιο να συνιστά την απόλυτη ασημαντότητα; Δεν θα έπρεπε τα πρόστιμα να προσαρμόζονται με βάση το εισόδημα του καθενός από τη στιγμή μάλιστα που οδηγούμαστε σε ένα σύστημα όλα να πληρώνονται μέσω Εφορίας;
Είναι σωστό η επιβολή προστίμου να χρηματοδοτεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τον ελεγκτικό μηχανισμό και τους ανθρώπους που υπηρετούν σε αυτόν; Συνιστά αυτό εκπαίδευση της κοινωνίας στη νομιμότητα ή πρόκειται για μετατροπή του ελεγκτικού μηχανισμού σε φορομπηχτικό για ίδιον όφελος; Είναι δυνατόν να μην υπάρχει μάθημα οδικής συμπεριφοράς στα σχολεία μας; Μπορεί η επιβολή ποινών που συνοδεύουν ένα πρόστιμο να προκαλεί κοινωνικά προβλήματα; Για παράδειγμα να οδηγεί ανθρώπους στην ανεργία;
Οι απαντήσεις είναι εύκολες. Πηγάζουν από την κοινή λογική και τις ξέρουν οι υπεύθυνοι. Αλλά προτιμούν να διοικούν με τον φόβο του μαστιγίου αντί με σύνεση και διαμόρφωση ανθρώπων με συνείδηση. Και όσο αυτό θα συμβαίνει το κράτος θα υποκρίνεται ότι υπηρετεί τη νομιμότητα και οι πολίτες θα υποκρίνονται ότι υπακούνε…
