Υπάρχουν δύο τρόποι για να φας σε ένα εστιατόριο: ο πρώτος είναι η υποχρεωτική επιλογή κάποιου προκαθορισμένου, από τον εστιάτορα, γεύματος κι ο δεύτερος να τρως ό,τι τραβάει η όρεξή σου από το μενού: τότε επιλέγεις α λα καρτ (a la carte, γαλλιστί, δηλαδή «από τον κατάλογο»). Αυτός ο δεύτερος τρόπος ακούγεται και φαίνεται φυσιολογικός – γιατί να μην έχεις τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα από διαφορετικά πιάτα; Ομως, όταν εννοήσουμε μεταφορικά αυτό το «α λα καρτ», τότε τα πράγματα περιπλέκονται. Παράδειγμα: το Σύνταγμα, δηλαδή τον θεμελιακό γραπτό νόμο ενός κράτους, που καθορίζει τη μορφή του πολιτεύματος και ρυθμίζει τους βασικούς κανόνες λειτουργίας του, τον καταστατικό χάρτη μιας χώρας (όπως ορίζει τη λέξη το www.greek-language.gr) τον δεχόμαστε καθ’ ολοκληρίαν, όπως είναι, κομπλέ, με όλα του τα άρθρα, και όχι επιλεκτικά, δηλαδή όχι α λα καρτ, έτσι δεν είναι;
Φαίνεται πως χάνουμε τη δυνατότητα επιλογής όταν αναφερόμαστε σε κάποιες οικουμενικές αξίες, όπως είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής ας πούμε. Δεν μπορούμε να πούμε πως ο φόνος εκείνου του αθώου ανθρώπου είναι νόμιμος και του άλλου παράνομος. Δεν μπορούμε να επιλέξουμε να σεβαστούμε τα ανθρώπινα, πολιτικά και νομικά δικαιώματα μόνο των γυναικών ή μόνο των ανδρών, δεν είναι α λα καρτ η αντιμετώπιση του εγκλήματος, της φροντίδας των ηλικιωμένων ή της παιδικής πορνογραφίας. Αν και στην πράξη, φαίνεται πως αυτό ακριβώς συμβαίνει.
Για παράδειγμα, εκεί που δεν αφήνουμε μύγα να κάτσει στο δημοκρατικό σπαθί μας όσον αφορά τα δικαιώματα των Ουκρανών πολιτών στη ζωή, την ασφάλεια και την εθνική ανεξαρτησία, τα οποία κινδυνεύουν από τη Ρωσία, τα αντίστοιχα δικαιώματα των Παλαιστινίων ή των Βενεζουελάνων πολιτών είναι εκείνα τα πιάτα που, αν και συμπεριλαμβάνονται στο μενού, δεν επιλέγονται από πολλούς και πολλές. Αναλόγως, η καταδίκη του ιμπεριαλισμού και της άσκησης στρατιωτικής επιβολής, ο βιασμός της διεθνούς νομιμότητας από το δίκαιο της ισχύος, αντί να είναι μια καθολική, μια «υποχρεωτική» επιλογή για όλους, χωρίς αστερίσκους και «ναι μεν αλλά», βλέπουμε πως γίνεται κι αυτή α λα καρτ: ενώ ο ιμπεριαλισμός της Δύσης είναι καταδικαστέος, και δικαίως, η αντίστοιχη επεκτατική και τσαμπουκαλίδικη συμπεριφορά της Σοβιετικής Ενωσης παλιότερα και της Ρωσίας τώρα περνάει, για κάποιους, στο ντούκου. Προφανώς υπάρχουν καλοί και κακοί επεκτατισμοί, προφανώς υπάρχουν καλά και κακά θύματα, και εμείς όλοι, καθώς καθόμαστε στο τραπέζι των παγκόσμιων αξιών για να γευματίσουμε, διαλέγουμε τα πιάτα της αρεσκείας μας – α λα καρτ.
Με την πρόσφατη κρίση στο Ιράν και τις πολύνεκρες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ο ιδεολογικός «αλακαρτισμός» έφτασε στο απόγειό του. Οι μεν υποστηρίζουν εκθύμως τους διαδηλωτές, βρίσκοντας το ενδιαφέρον των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την ελευθερία και την αυτοδιάθεση των Ιρανών ειλικρινές (…), ενώ οι απέναντί τους, αν και κάτι έχει πάρει το αυτί τους για τη σεξιστική και σκοταδιστική καταπίεση που υφίστανται οι Ιρανές και οι Ιρανοί από το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, παραγγέλνουν κι αυτοί α λα καρτ: οι διαδηλωτές είναι πουλημένοι συλλήβδην στους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς, λένε, υποστηρίζοντας έτσι ένα καθεστώς που καταδικάζει γυναίκες σε βουρδουλιές επειδή τους ξέφυγε μια τούφα μαλλιών από τη μαντίλα τους.
Στα εστιατόρια, κι εγώ είμαι υπέρ του α λα καρτ – επιλέγω ό,τι μου κάνει κέφι. Αλλά στα παγκόσμια πράγματα, ο αλλήθωρος αλακαρτισμός λειτουργεί πάντα προς το συμφέρον του εκάστοτε ισχυρότερου.
