Γέμισαν και πάλι οι οθόνες με διαλυμένες ράγες και αναποδογυρισμένα βαγόνια. Οι εικόνες που φτάνουν από τον ισπανικό Νότο ξύπνησαν μνήμες από εκείνες που ζει η ελληνική κοινωνία εδώ και σχεδόν τρία χρόνια στα Τέμπη. Ωστόσο οι διαφορές ανάμεσα στα δύο πολύνεκρα δυστυχήματα είναι ήδη διακριτές με πρώτη και καλύτερη τους γερανούς και τις μπουλντόζες που πρωταγωνίστησαν στην ελληνική τραγωδία από την πρώτη κιόλας μέρα, αλλά απουσίαζαν παντελώς στην Ισπανία.
Η απουσία των βαριών μηχανημάτων είναι μια διαφορά που δεν χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να τη διαπιστώσει. Στα Τέμπη, ήδη από τις πρώτες ώρες μετά τη σύγκρουση και ενώ δεν είχε ξημερώσει η 1η Μαρτίου 2023, μπουλντόζες είχαν ξεκινήσει να μετακινούν τόνους χωμάτων και αργότερα ανέλαβαν γερανοί να σηκώνουν και να μετακινούν βαγόνια και ηλεκτράμαξες αλλοιώνοντας έτσι κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία. Αντιθέτως, οι φωτογραφίες που φτάνουν από την Ισπανία δείχνουν τα σωστικά συνεργεία να κάνουν τη δουλειά τους, αλλά η κυρίαρχη εικόνα είναι από τους αρμοδίους που περπατούν τις ράγες σπιθαμή προς σπιθαμή, φωτογραφίζουν και καταγράφουν καθετί που θα μπορούσε να συμβάλει στη διερεύνηση των αιτίων.
● ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ: Εχει στόχο να εντοπιστούν τα αίτια που προκάλεσαν ένα δυστύχημα ώστε να μην επαναληφθεί στο μέλλον. Στην Ισπανία ενεργοποιήθηκε ήδη η ανεξάρτητη επιτροπή CIAF (Comisión de Investigación de Accidentes Ferroviarios) και ο χώρος του δυστυχήματος «ιεροποιήθηκε» και έκλεισε για κάθε αναρμόδιο, όπως συμβαίνει με τα αεροπορικά δυστυχήματα, μέχρι να ολοκληρωθεί η φάση συλλογής των τεκμηρίων. Στην Ελλάδα η αντίστοιχη Επιτροπή, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, δεν είχε καν συγκροτηθεί, δεν ενεργοποιήθηκε η Επιτροπή Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων όπως προέβλεπε ο νόμος και την πρώτη έρευνα ανέλαβαν εμπειρογνώμονες τροχαίων ατυχημάτων. Στο πεδίο του εγκλήματος των Τεμπών κυκλοφορούσαν από τις πρώτες ώρες πλήθος αναρμοδίων – ανάμεσά τους και αξιωματούχοι με τις κουστωδίες τους που ήθελαν να βγάλουν πρόωρα πορίσματα ή να πετάξουν λουλούδια στα συντρίμμια.
● ΕΛΛΕΙΨΗ ΦΩΤΙΑΣ: Μια άλλη οφθαλμοφανής διαφορά αφορά την απουσία στην Ισπανία ανάφλεξης, πυρόσφαιρας και πυρκαγιάς όπως και ανθρώπων που πέθαναν από θερμικά φαινόμενα. Τόσο στην Ισπανία, όπως και στην Ελλάδα, είχαμε δύο ηλεκτροκίνητα τρένα που συγκρούστηκαν με μεγάλη ταχύτητα και μια εναέρια γραμμή τροφοδοσίας με 25.000 Βολτ που διαλύθηκε και έπεσε πάνω τους. Στα Τέμπη το κυβερνητικό αφήγημα εξηγεί την πυρόσφαιρα με βάση το ηλεκτρικό τόξο και την ανάφλεξη των ελαίων σιλικόνης. Με χθεσινή δημόσια ανάρτησή του ο εμπειρογνώμων Βασίλης Κοκοτσάκης χαρακτήρισε το ισπανικό δυστύχημα ως «τεχνικό αντίβαρο στα Τέμπη» και «αδιάψευστο τεχνικό πείραμα σύγκρισης», αναφέροντας ότι και στις δύο περιπτώσεις δημιουργήθηκε ηλεκτρικό τόξο και καταστράφηκαν μετασχηματιστές που ψύχονται με έλαια σιλικόνης. Οπως αναφέρει, η διαφορετική εξέλιξη των δύο δυστυχημάτων αποδεικνύει ότι η πυρόσφαιρα των Τεμπών δεν ήταν αναπόφευκτο αποτέλεσμα της σύγκρουσης, αλλά συνέπεια της παραδοχής ότι κάτι που υπήρχε εκεί δεν έπρεπε να υπάρχει.
● ΜΗΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ: Από εδώ και κάτω βλέπουμε κάποιες αβυσσαλέες διαφορές μεταξύ Ισπανίας – Ελλάδας. Η Ισπανία έχει το μακρύτερο δίκτυο για υψηλές ταχύτητες (έως και πάνω από 300χλμ./ώρα) στην Ευρώπη (3.363 χιλιόμετρα), μεγαλύτερο και από εκείνο της Γαλλίας (2.655 χλμ.). Το συνολικό μήκος του σιδηροδρομικού δικτύου στην Ισπανία ξεπερνά τα 15.000 χλμ., στο οποίο περιλαμβάνονται δίκτυα χαμηλότερων προδιαγραφών. Στην Ελλάδα το πραγματικά ενεργό δίκτυο δεν ξεπερνά συνολικά τα 1.000 χιλιόμετρα με επιτρεπόμενη ταχύτητα τα 160 χλμ./ώρα που δεν θεωρείται υψηλή. Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες όπου το δίκτυο συνολικά μειώθηκε τα τελευταία χρόνια, ενώ σε Ισπανία και Γαλλία αυξήθηκε.
● ΠΛΗΘΟΣ ΕΠΙΒΑΤΩΝ: Εκτός από πολλαπλάσιο δίκτυο, ο ισπανικός σιδηρόδρομος μεταφέρει και πάνω από 20πλάσιους επιβάτες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του 2022, στην Ισπανία καταγράφηκαν 26 δισεκατομμύρια επιβατοχιλιόμετρα (αριθμός επιβατών επί αριθμό διανυθέντων χιλιομέτρων) έναντι 1,2 δισ. στην Ελλάδα. Σημειωτέον ότι από τότε το δίκτυο και οι επιβάτες στην Ελλάδα έχουν μειωθεί μετά και τις καταστροφές του «Ντάνιελ» τον Σεπτέμβριο του 2023, που ακόμη δεν έχουν αποκατασταθεί, ενώ στην Ισπανία προστίθενται δίκτυα και εταιρείες.
● ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΣΕ ΔΡΑΣΗ: Στην Ισπανία δραστηριοποιούνται συνολικά 16 εταιρείες στις επιβατικές και εμπορικές μεταφορές, ενώ έχουν αδειοδοτηθεί 43. Στην Ελλάδα άδεια κατέχουν 5 εταιρείες, αλλά το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος εκτελείται από τη Hellenic Train που αγοράστηκε από την ιταλική (και κρατική) Ferrovia dello Stato το 2017. Μάλιστα η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα όπου ο κυρίαρχος «παίκτης» έρχεται από το εξωτερικό. Στην Ισπανία το άνοιγμα της σιδηροδρομικής αγοράς έγινε το 2021 και τότε μπήκαν μεγάλες εταιρείες, όπως η IRYO στην οποία ανήκει και το ένα από τα δύο τρένα που συγκρούστηκαν προχθές.
● ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ: Ομως η IRYO είναι και εκείνη κατά 51% θυγατρική των Ιταλικών Σιδηροδρόμων, όπως στην Ελλάδα είναι η Hellenic Train (εδώ κατά 100%). Μια άλλη συγγένεια που μπορεί να προκύψει μεταξύ Ισπανίας και Ελλάδας στο άμεσο μέλλον αφορά τον «ισπανικό ΟΣΕ», δηλαδή την εταιρεία ADIF η οποία είναι βασική αρμόδια για τη σιδηροδρομική υποδομή. Η ADIF είναι δηλαδή αρμόδια για την καλή κατάσταση των σιδηροτροχιών, των δικτύων ηλεκτροδότησης και όλων των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας των τρένων που δεν έδειξαν και τον καλύτερο εαυτό τους στο προχθεσινό δυστύχημα. Υπό την έννοια αυτή η ADIF είναι και ένας από τους βασικούς ελεγχόμενους σχετικά με το δυστύχημα. Ομως εδώ και μήνες ή ίδια εταιρεία εμφανίζεται σε δημοσιεύματα ως ένας από τους βασικούς υποψήφιους να αναλάβει ρόλο τεχνικού συμβούλου για τον ελληνικό ΟΣΕ. Υπενθυμίζεται ότι βρίσκεται στον αέρα διαδικασία ανάθεσης με κόστος 62 εκατομμύρια ευρώ για την εταιρεία που θα αναλάβει τον ρόλο αυτό και η ελληνική πλευρά καλεί συγκεκριμένους υποψήφιους, μεταξύ των οποίων οι Γερμανικοί, οι Γαλλικοί, οι Ελβετικοί και οι Ισπανικοί Σιδηρόδρομοι.
● ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ: Κοινό στοιχείο στα δύο δυστυχήματα οι προειδοποιήσεις των μηχανοδηγών που δεν εισακούστηκαν. Οπως συνέβαινε με το σωματείο των Ελλήνων μηχανοδηγών πριν (αλλά και μετά) τα Τέμπη, το ισπανικό συνδικάτο SEMAF είχε προειδοποιήσει με επιστολή προς την ADIF τον περασμένο Αύγουστο για σοβαρές φθορές σε σιδηροτροχιές που χρησιμοποιούν οι αμαξοστοιχίες υψηλής ταχύτητας, συμπεριλαμβανομένης αυτής στην οποία έγινε η σύγκρουση. Οι μηχανοδηγοί προειδοποιούσαν για κακοτεχνίες που προκαλούν συχνά βλάβες και ζημιές στα τρένα και ζητούσαν μείωση της μέγιστης ταχύτητας με όριο τα 250 χλμ./ώρα. Οι Ισπανοί αρμόδιοι κώφευσαν, όπως συνέβη και στην Ελλάδα…
