Το δυσώδες σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ανέδειξε -πέρα από τη ρεμούλα που χαρακτηρίζει την ελληνική πολιτική σκηνή- τον σκανδαλώδη, αδιαφανή και αυθαίρετο τρόπο που κατανέμονται τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Σήμερα η «Εφ.Συν.» και συγκεκριμένα το Παρατηρητήριο Συνοχής φέρνουν στη δημοσιότητα ακόμη μία περίπτωση αυθαίρετης κατανομής ευρωπαϊκών κονδυλίων με έντονη οσμή σκανδάλου, που αφορά αυτή τη φορά τον τομέα της αλιείας αλλά εμπλέκονται και γνώριμα πρόσωπα από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
40 εκατ. ευρώ για «αποζημιώσεις»
Οι αλιείς που συμμετείχαν στις τελευταίες μεγάλες αγροτικές κινητοποιήσεις εδώ και πολλά χρόνια φωνάζουν δικαιολογημένα για την οδυνηρή κατάσταση των επαγγελματιών αλιέων σε όλη τη χώρα και για τα προβλήματα επιβίωσης που αντιμετωπίζουν.
Ενα από τα αιτήματά τους είναι και η αποζημίωση για τις ζημιές που προκαλούν τα θηλαστικά στα δίχτυα των αλιέων.
Τι έκανε η κυβέρνηση; Δημιούργησε τη δράση «Αποζημίωση στα αλιευτικά σκάφη της παράκτιας αλιείας για την καταστροφή αλιευτικών εργαλείων και την απώλεια παραγωγής από θαλάσσια προστατευόμενα είδη», η οποία εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα» που χρηματοδοτείται με τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ). Το παραπάνω πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό περίπου 500 εκατ. ευρώ και έχει μια σειρά από στόχους για την ενίσχυση της αλιείας.
Επειδή όμως ο σχεδιασμός και η χάραξη βιώσιμης και δίκαιης πολιτικής είναι κάτι που δεν περιλαμβάνεται στο «job description» για την ανάληψη της ελληνικής εξουσίας, η κυβέρνηση επέλεξε να δημιουργήσει τη δράση που αναφέραμε, ύψους 40 εκατ. ευρώ, και να δώσει «flat» αποζημιώσεις σχεδόν σε όλους τους αλιείς. Ο στόχος βέβαια, όπως θα αναδειχτεί παρακάτω, δεν ήταν η αποκατάσταση των βιοπαλαιστών, αλλά η εξαγορά συνειδήσεων με συνταγή παλαιοκομματικού τύπου.
Το χρονικό
Στις 21 Νοεμβρίου του 2024 βγήκε στη δημοσιότητα η πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης για «αποζημίωση στα αλιευτικά σκάφη της παράκτιας αλιείας για την καταστροφή αλιευτικών εργαλείων και την απώλεια παραγωγής από θαλάσσια προστατευόμενα είδη».
Οι αιτήσεις θα γίνονταν διαδικτυακά από τους δικαιούχους από τις 22/11/2024 έως τις 15/12/2024.
Για το πώς και αν θα μάθαιναν οι αλιείς για το πρόγραμμα δεν ήταν θέμα, καθώς ο Χρήστος Κέλλας, υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης επιφορτισμένος και με το «χαρτοφυλάκιο» των αλιέων, σε κάθε συνάντηση που είχε με τους απανταχού αλιείς σε όλη την επικράτεια το διαφήμιζε.
Υπενθυμίζεται πως το όνομα του κ. Κέλλα εμφανιζόταν στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που πήγε στη Βουλή, καθώς είχε καταγραφεί σε «καυτούς» διαλόγους από τους «κοριούς» της ΕΛ.ΑΣ. αναφορικά με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παρ’ όλα αυτά ο κ. Κέλλας δεν αποπέμφθηκε από το υπουργείο, όπως συνέβη με άλλους συναδέλφους του, καθώς το Μαξίμου εκτίμησε -όπως ανέφεραν οι τότε διαρροές- πως οι συνομιλίες δεν ήταν μεμπτές. Εκ του αποτελέσματος επαληθεύτηκε η διαφημιστική δεινότητα του κ. Κέλλα, καθώς αποζημιώθηκαν 9.359 σκάφη! Το θέμα είναι ότι ο αριθμός σκαφών παράκτιας αλιείας το 2024 ανήλθε σε 10.967 (74 βιντζότρατες και 10.893 λοιπά σκάφη), σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Δηλαδή το 86% εκ του συνόλου των σκαφών (γίνεται αναφορά σε σκάφη καθώς υπάρχουν δικαιούχοι με πάνω από ένα σκάφος) πληρούσαν τα κριτήρια αποζημίωσης.
Τα ανύπαρκτα κριτήρια
Δικαιούχοι του προγράμματος λοιπόν ήταν ιδιοκτήτες, είτε με τη μορφή ατομικής επιχείρησης είτε με τη μορφή νομικής οντότητας (μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι συμπλοιοκτησίες), αλιευτικών σκαφών παράκτιας αλιείας, οι οποίοι (εξαιρουμένων κάποιων πολύ γενικών κανόνων):
● Εχουν τα σκάφη τους νηολογημένα ως ενεργά και είναι εγγεγραμμένα στα Ελληνικά Νηολόγια/Λεμβολόγια/ΒΕΜΣ και καταχωρισμένα στο Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο (ΕΑΜ).
● Διαθέτουν επαγγελματική αλιευτική άδεια σε ισχύ.
Δηλαδή, δικαιούχοι ήταν σχεδόν όλοι! Το ύψος της ενίσχυσης υπολογιζόταν βάσει απλοποιημένου κόστους και ανερχόταν σε 12,32 ευρώ ανά ημέρα άσκησης αλιευτικής δραστηριότητας. Η πιστοποίηση του πλήθους των ημερών άσκησης αλιευτικής δραστηριότητας θα γινόταν μέσω της Συσκευής Εντοπισμού Σκάφους (VMS). Οσα σκάφη δεν είχαν VMS θα αποζημιώνονταν ως εξής:
● 805 ευρώ ετησίως για σκάφη μικρότερων των 6 μέτρων,
● 1.763 ευρώ ετησίως για σκάφη που είχαν μέγεθος πάνω από έξι και μέχρι 12 μέτρα.
Η επιδότηση είχε αναδρομική ισχύ. Δηλαδή θα επιδοτούνταν για τρία χρόνια (από 1/1/2022 έως 31/12/2024), κάτι που σημαίνει πως η «αποζημίωση» για κάθε σκάφος ανερχόταν σε 2.415 ευρώ για σκάφη έως 6 μέτρα και σε 5.289 ευρώ για σκάφη από έξι έως 12 μέτρα.
Το μείζον ζήτημα σε όλα αυτά είναι το εξής: αφού η αποζημίωση γινόταν για την καταστροφή των αλιευτικών εργαλείων και την απώλεια παραγωγής από θαλάσσια προστατευόμενα είδη (χελώνες καρέτα καρέτα, μεσογειακή φώκια κ.λπ.), γιατί δεν υπάρχει κάποιο αντίστοιχο κριτήριο; Δηλαδή γιατί δεν ζητήθηκε να παρουσιαστούν τεκμήρια για τις παραπάνω απώλειες; Και ας υποθέσουμε ότι υφίστανται οι συγκεκριμένες ζημιές, ποιος φορέας επιβεβαίωσε τις ζημιές (προφανώς δεν έγινε καμία τέτοια επαλήθευση) και τέλος πάντων πώς μπορεί να επαληθευτεί ότι τα παραπάνω προστατευόμενα είδη έχουν προκαλέσει ζημιές στην παραγωγή, αλλά και σε ποιες περιοχές;
Εκ του αποτελέσματος εικάζεται ότι τα προστατευόμενα είδη έχουν προκαλέσει ζημιές στη συντριπτική πλειονότητα των αλιέων, κάτι που προφανώς δεν γίνεται, τουλάχιστον διαισθητικά. Πέρα από το γεγονός πως η εν λόγω δράση είναι «φωτογραφική» και φαίνεται να αποσκοπεί στην επιδότηση των πάντων στη λογική να μην πάνε χαμένα τα ευρωπαϊκά κονδύλια αλλά και για να υπάρξουν εκλογικά κέρδη, είναι και άδικη για τους επαγγελματίες αλιείς που βγάζουν τα προς το ζην από την αλιεία.
Το κερασάκι στην τούρτα
Η υπόθεση βέβαια λαμβάνει και χαρακτηριστικά «deja vu» ή και τραγικής ειρωνείας. Στο εν λόγω ζήτημα που περιγράψαμε, εκτός του κ. Κέλλα που αναφέραμε νωρίτερα, εμπλέκεται και ο γνωστός από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ γ.γ. του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιώργος Στρατάκος, ο οποίος καρατομήθηκε από τη θέση του τον Ιούνιο του 2025. Ο κ. Στρατάκος ήταν εκείνος που έβαλε την υπογραφή του στη σκανδαλώδη πρόσκληση για την αποζημίωση των αλιέων. Και το κερασάκι στην τούρτα; Ο νυν γ.γ. του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και πρώην επικεφαλής του ΟΑΕΔ, Σπύρος Πρωτοψάλτης, υπέγραψε στα τέλη Ιουλίου του 2025 την 3η τροποποίηση της πράξης με την οποία μπήκαν στη λίστα των δικαιούχων ακόμη 499 σκάφη, ανεβάζοντας τον προϋπολογισμό της Δράσης στα 40,4 εκατ. ευρώ.
Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.
● Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.
