Δεν είναι εύκολες οι στιγμές που περιμένεις στον απρόσωπο χώρο ενός νοσοκομείου και ειδικότερα στο σαλονάκι ή τον προθάλαμο μιας ογκολογικής κλινικής για να κάνεις τις εξετάσεις σου, να δεχτείς τη θεραπεία σου, να πάρεις αποτελέσματα, να ενημερωθείς από τους γιατρούς για την υγεία σου, να σε δουν οι νοσοκόμες. Μπορεί να σε περιτριγυρίζουν δεκάδες άνθρωποι αλλά η μοναξιά σε πλακώνει σαν βράχος. Αγωνία, ανησυχία, άτακτες σκέψεις, φόβος αλλά και ελπίδα, αισιοδοξία, δύναμη συνυπάρχουν σε δόσεις που διαρκώς μεταβάλλονται, διαμορφώνοντας μια εύθραυστη ισορροπία. Τις στιγμές αυτές που είσαι τόσο ευάλωτος και νιώθεις ανυπεράσπιστος απέναντι στην ασθένεια, ίσως έχεις ανάγκη περισσότερο από κάθε άλλη φορά να μοιραστείς αυτό που σου συμβαίνει, να ακούσεις άλλους ανθρώπους σαν κι εσένα, να μιλήσεις, να τους αγκαλιάσεις, να κλάψεις και να γελάσεις. Οχι μόνος!
Αυτές ακριβώς τις στιγμές καταγράφει η Γεωργία Ζάχαρη στο «Ιστορίες από την Αίθουσα Αναμονής – ένα κόμικς για τις γυναίκες με καρκίνο» (εκδόσεις Μεταίχμιο, 136 σελίδες) στο πλαίσιο του πολυδιάστατου έργου του μη κερδοσκοπικού οργανισμού «Eyes of Light – Φορέας Τέχνης στην Υγεία».
Το Eyes of Light, από το 2019, αξιοποιεί την τέχνη για να ενισχύσει την ποιότητα ζωής και την ευεξία ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ποικίλα προβλήματα υγείας. Για να το επιτύχει «σχεδιάζει και υλοποιεί προγράμματα στα οποία η τέχνη γίνεται πηγή αντοχής και νοήματος, χώρος φροντίδας, ελπίδας και σύνδεσης, για άτομα με σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος», επισημαίνει στον πρόλογό της η Δήμητρα Ερμείδου. Στο πλαίσιο ενός τέτοιου προγράμματος που ξεκίνησε το 2021, προσκλήθηκαν γυναίκες με εμπειρία από τον καρκίνο να μοιραστούν τις ιστορίες τους μέσω συνεντεύξεων.
Συλλέχθηκαν 25 τέτοιες ιστορίες και σε αυτές βασίστηκε το πιλοτικό κόμικς με τίτλο «Ιστορίες από την Αίθουσα Αναμονής» του 2022 στο οποίο ξεδιπλώνονται οι φόβοι τους στο άκουσμα και το πρώτο σοκ της διάγνωσης, η αγωνία τους μπρος στον καθρέφτη και τις σταδιακές αλλαγές στο σώμα τους, η σχέση τους με τους γιατρούς και τα μέλη των οικογενειών τους, οι οδυνηρές αλλά και οι ευχάριστες ειδήσεις για την εξέλιξη της υγείας τους κ.ά.
Αυτή η πιλοτική έκδοση τυπώθηκε σε μικρό αριθμό αντιτύπων και διανεμήθηκε δωρεάν σε γυναίκες με καρκίνο και επαγγελματίες υγείας που τις υποστήριζαν. Το υλικό όμως ήταν τόσο πλούσιο και ενδιαφέρον που έπρεπε να διοχετευτεί σε μεγαλύτερα δίκτυα. Ετσι, το φθινόπωρο του 2023, γεννήθηκε η ψηφιακή δράση «Ενα webcomic για τις γυναίκες με καρκίνο» με στόχο αυτές οι ιστορίες να φτάσουν σε περισσότερους ανθρώπους.
Τα δώδεκα αυτοτελή επεισόδια του webcomic «φώτιζαν διάφορες πτυχές της εμπειρίας του καρκίνου: από τις ιατρικές, ψυχολογικές και κοινωνικές προκλήσεις μέχρι ζητήματα άγνωστα ή ταμπού, όπως οι δυσκολίες στον χώρο εργασίας και οι επιπτώσεις στη σεξουαλικότητα», διευκρινίζει η Δήμητρα Ερμείδου. Ενα μεγάλο μέρος από αυτό το υλικό συμπληρωμένο από προτεινόμενες δραστηριότητες για δημιουργική γραφή και ζωγραφική περιλαμβάνεται στον πλούσιο και όμορφο τόμο των εκδόσεων Μεταίχμιο.
Η Γεωργία Ζάχαρη, ιστορικός τέχνης της ΑΣΚΤ και βραβευμένη δημιουργός κόμικς, έχει ένα ιδιαίτερο ταλέντο να μεταδίδει συναισθήματα και στο συγκεκριμένο βιβλίο το επιτυγχάνει με απόλυτο τρόπο. Το είχε κάνει με την ίδια επιτυχία και στα δύο βιβλία της Αλκης Ζέη που μετέφερε σε κόμικς με τη συνεργασία της Στέλλας Στεργίου («Το Καπλάνι της Βιτρίνας» και «Κοντά στις Ράγιες») και το επαναλαμβάνει με ενσυναίσθηση, κατανόηση και αγάπη προς τις πρωταγωνίστριές της, τις «γυναίκες με καρκίνο».
Τα graphic medicine, κόμικς με θέματα που αφορούν τη σωματική και ψυχική υγεία, είναι άλλωστε τα τελευταία χρόνια ένα διακριτό και ιδιαίτερα δημοφιλές είδος της ένατης τέχνης για ενηλίκους αλλά και νεότερους αναγνώστες και χρησιμοποιούνται για ποικίλους σκοπούς. Από το «Epileptic» του David B μέχρι το «Marbles» της Elen Forney έχουν κυκλοφορήσει δεκάδες τέτοια έργα, ανάμεσά τους και πολλά που αφορούν τον καρκίνο, όπως το «Our Cancer Year» των Harvey Pekar, Joyce Brabner και Frank Stack, το «Mom’s Cancer» του Brian Fies, το «Lisa’s Story» του Tom Batiuk και το «Η Αλίσια στη Χώρα των Μικρών Θαυμάτων» των Isabel Franc και Susanna Martin (εκδ. Anubis). Ολα τους, όπως και οι «Ιστορίες από την Αίθουσα Αναμονής», έργα για να κατανοήσουμε καλύτερα μια σοβαρή ασθένεια που μας αφορά όλους και να την αντιμετωπίσουμε όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται μαζί με άλλους ανθρώπους και όχι μόνοι μας και κλεισμένοι στους εαυτούς μας.
