Την ερχόμενη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, στις 19.00, μια μικρή αλλά αφοσιωμένη «κοινότητα» καλλιτεχνών, διανοητών κι επιστημόνων αλλά και η οικογένεια και οι φίλοι του Μιχάλη Γρηγορίου, συναντιούνται στους χώρους της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (Γενναδίου 8, 7ος όροφος) για να τιμήσουν το έργο και τη σκέψη του δημιουργού που δεν χωρά σε έναν μόνο χαρακτηρισμό ή ιδιότητα.
Συνθέτης, στοχαστής με ολιστικό φιλοσοφικό πνεύμα, ερευνητής της μορφής και της έννοιας, αμετάπειστος αριστερός κι ελεύθερος άνθρωπος, ο Γρηγορίου υπήρξε μια σπάνια περίπτωση ενεργού –αν και διακριτικού– διανοούμενου που αντιμετώπισε τη μουσική όχι απλώς ως τέχνη, αλλά ως τρόπο κατανόησης του κόσμου. Η παρουσίαση του νεοεκδοθέντος βιβλίου του «Συστημικές λειτουργίες-Στα φυσικά φαινόμενα, στη ζωή, τη συνείδηση και την κοινωνία και η αιτιοκρατία ως «νόηση» της φύσης» από τις εκδόσεις Λειμών δεν λειτουργεί μόνο ως βιβλιοφιλικό γεγονός· δίνει την αφορμή λίγους μήνες μετά τον αιφνίδιο θάνατο του δημιουργού για μια εκδήλωση αναστοχασμού πάνω σε αυτό το πολυσχιδές έργο που εξακολουθεί να συνομιλεί με το παρόν και το μέλλον.
Ο Μιχάλης Γρηγορίου έφυγε αιφνιδίως από τη ζωή τον Οκτώβριο του 2025, σε ηλικία 78 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα εκτεταμένο και πολυσχιδές έργο που ξεπερνά τα όρια της μουσικής σύνθεσης. Γεννημένος στην Αθήνα το 1947, μέσα σε ένα έντονα καλλιτεχνικό περιβάλλον –γιος του σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου και της ποιήτριας Μαρίας Παπαλεονάρδου– διαμόρφωσε από νωρίς μια κοσμοαντίληψη όπου η τέχνη, η σκέψη και η κοινωνική εμπειρία συνυπήρχαν αδιάσπαστα. Με σπουδές στην αρχιτεκτονική και τη φιλοσοφία και με αυτοδίδακτη μουσική παιδεία, ανέπτυξε μια προσωπική γλώσσα, ανεξάρτητη από σχολές και αισθητικά ρεύματα.
«Η μουσική του Γρηγορίου –από τους κύκλους τραγουδιών και τις μελοποιήσεις ποιητών μέχρι τις συνθέσεις για ορχήστρα, θέατρο, κινηματογράφο και ηλεκτρονικά μέσα– δεν αντιμετωπίζει τον ήχο ως αυτοσκοπό. Αντιθέτως, τον προσεγγίζει ως φορέα νοήματος, ως πεδίο όπου η αισθητική, η ψυχολογία και η φιλοσοφία συμπλέκονται. Η σκέψη του, συχνά αιχμηρή και ασυμβίβαστη, τον έφερε σε δημιουργικές συγκρούσεις, αλλά και σε βαθιές πνευματικές συγγένειες με όσους μπορούσαν να ακολουθήσουν τη διαδρομή του. Αυτήν ακριβώς τη διανοητική διαδρομή επιχειρεί να φωτίσει το βιβλίο «Συστημικές λειτουργίες». Πρόκειται για ένα έργο που ξεπερνά τα όρια του επιστημονικού δοκιμίου και κινείται στο πεδίο της φιλοσοφικής και εννοιολογικής διερεύνησης. Αφετηρία του αποτελεί η αισιόδοξη, σχεδόν ποιητική παρατήρηση του Αϊνστάιν ότι «το Σύμπαν μοιάζει περισσότερο με μια τεράστια σκέψη παρά με ένα μηχάνημα». Από εκεί και πέρα, ο Γρηγορίου θέτει ένα τολμηρό ερώτημα: Μήπως οι νόμοι που διέπουν τη φύση, τη ζωή, τη συνείδηση και την κοινωνία ανήκουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας;».
Η παρουσίαση του βιβλίου αρθρώνεται σε δύο μέρη: το πρώτο επικεντρώνεται στην πυκνή κοσμογνωσία του Μιχάλη Γρηγορίου μέσα από παρεμβάσεις επιστημόνων και διανοουμένων. Εχει τίτλο «Η πυκνή κοσμογνωσία του Μιχάλη Γρηγορίου», συντονιστή τον Δημήτρη Σεβαστάκη (ζωγράφος, καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ) και ομιλητές τους Μιχάλη Διανό, νομικό, καθηγητή Πολιτικής Κοινωνιολογίας στο Παν/μιο της Ρουέν, Κώστα Στεργιόπουλο, διδάσκοντα Φιλοσοφία της Επιστήμης στο ΕΜΠ, Γιώργο Μπούτο, ε.τ. δ/ντή στη Δ/νση Επεξεργασίας Νομοθετικών Πράξεων του ΓΛΚ. Το δεύτερο φωτίζει τη μουσική αντίληψη και τη διαδικασία με την οποία οι ήχοι γεννούν έννοιες. Εχει τίτλο «Μιχάλης Γρηγορίου. Πώς οι ήχοι Γγννούν έννοιες;», συντονίστρια τη Ναταλί Χατζηαντωνίου (δημοσιογράφο) και ομιλητές σπουδαίους καλλιτέχνες που όλοι τους συνεργάστηκαν κατά καιρούς με τον Γρηγορίου. Ομιλητές είναι συγκεκριμένα η κορυφαία ερμηνεύτρια Μαρία Φαραντούρη, ο συνθέτης Βαγγέλης Κατσούλης, ο ποιητής Κώστας Καρτελιάς, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Θανάσης Παπαγεωργίου.
Η εκδήλωση θέλει να υπενθυμίσει ότι το έργο του Μιχάλη Γρηγορίου συνεχίζει να θέτει ερωτήματα –για τον ήχο, τη σκέψη και τη θέση του ανθρώπου μέσα στα πολύπλοκα συστήματα του κόσμου– με τον ίδιο τρόπο που, όπως ο ίδιος πίστευε, η ζωή ρωτά και απαντά, διαρκώς και ελεύθερα.
-320x213.jpg)
