Σύμφωνα με τον Νίκο Χριστοδουλάκη, το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μόνο αξιωματική αντιπολίτευση αλλά και η εναλλακτική πρόταση απέναντι στη Ν.Δ., διαθέτοντας το πιο δουλεμένο πρόγραμμα και την πιο συμπαγή Κ.Ο. Στην εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του, εξηγεί πώς μπορεί το λεγόμενο «Πατουλίδου effect» στον στίβο να βρει εφαρμογή στην πολιτική, ενώ θυμίζει ότι το 2004 στην Ισπανία, το Λαϊκό Κόμμα προηγούνταν 10 μονάδες από το Σοσιαλιστικό, αλλά τελικά έχασε με έξι μονάδες.
● Η φετινή περίοδος των γιορτών σημαδεύτηκε από τις κινητοποιήσεις των αγροτών. Το ΠΑΣΟΚ στηρίζει τον αγώνα τους και καταγγέλλει την κυβέρνηση για εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα. Δραματοποίηση και λαϊκισμός ή ειλικρινής κραυγή αγωνίας;
Το αγροτικό αποτελεί δομικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, αλλά φέτος έγινε εκρηκτικό εξαιτίας της κλιματικής καταστροφής του Daniel, της ευλογιάς αιγοπροβάτων και κυρίως με τη γιγαντοαπάτη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Εύλογα πήρε διαστάσεις καθολικής απελπισίας, ενώ η κυβέρνηση νόμιζε ότι είναι η πατροπαράδοτη διαμαρτυρία των Χριστουγέννων. Τώρα είναι παγιδευμένη ανάμεσα στους αγρότες που αγρίεψαν, τους επαγγελματίες που είχαν κεσάτια και όσους ετοιμάζονται να πολιορκήσουν και αυτοί τις εθνικές οδούς μετά τις γιορτές. Στο σημείο που φτάσαμε επείγει ένας εθνικός διάλογος αφενός για τις μεγάλες αλλαγές στον αγροτικό τομέα – και το ΠΑΣΟΚ έχει συγκεκριμένες προτάσεις. Αφετέρου για τους κανόνες και τα όρια της κοινωνικής διαμαρτυρίας, γιατί όσο δίκαιο και να έχει κάποιος δεν σημαίνει ότι καταργούνται θεμελιώδη δικαιώματα ενός άλλου. Επειδή κατά καιρούς όλα τα κόμματα έχουν ανεβεί στα τρακτέρ, η αμηχανία τους θα είναι μεγάλη αλλά δεν υπάρχει άλλος δρόμος.
● Πώς θα χαρακτηρίζατε την ελληνική οικονομία; Συμμερίζεστε την άποψη ότι, παρά τους κυβερνητικούς διθυράμβους, μόλις ολοκληρωθεί το Ταμείο Ανάκαμψης η χώρα ίσως βρεθεί σε περιπέτειες;
Την τελευταία πενταετία η ελληνική οικονομία είχε δύο μεγάλους θεούς: ένας ήταν το ασύλληπτο πακέτο των 60 δισ. ευρώ που μοίρασε η κυβέρνηση για την πανδημία χωρίς κριτήρια και χωρίς φυσικά να απαιτήσει τις (δήθεν) επιστρεπτέες ενισχύσεις. Η ύφεση ανακόπηκε μεν, αλλά τα περισσότερα λεφτά πήγαν σε κατανάλωση, εισαγωγές και τραπεζικές καταθέσεις. Ο δεύτερος ήταν το Ταμείο Ανάκαμψης, που έδωσε 1,5% έως 2% παραπάνω ανάπτυξη αλλά αυτό θα εξατμιστεί μόλις κλείσει η στρόφιγγα της Ε.Ε. γιατί δεν χρηματοδοτήθηκαν υποδομές και επενδύσεις που θα άλλαζαν μόνιμα τη δομή της οικονομίας. Η εγχώρια παραγωγή ελάχιστα βελτιώθηκε και γι’ αυτό βλέπουμε να επιμένει η ακρίβεια παρά τις επικοινωνιακές πιρουέτες της κυβέρνησης.
● Ποια εναλλακτική υπάρχει αντί του εφαρμοζόμενου μοντέλου ανάπτυξης, που βασίζεται στο real estate και τον τουρισμό;
Να τονίσω καταρχάς ότι δεν μας φταίει ο τουρισμός για τις στρεβλώσεις και την υστέρηση, αρκεί βέβαια να μην καταστρέφει το αστικό και φυσικό περιβάλλον ούτε να επιβαρύνει υπέρμετρα τις υποδομές και τις υπηρεσίες. Ομως, για να έχει η χώρα μια ανθεκτική οικονομία χρειάζεται τόσο μια δυναμική αγροτική παραγωγή όσο και μια σύγχρονη μεταποίηση. Το real estate θα μπορούσε να γίνει ένας βιώσιμος πυλώνας αλλά τώρα δεν είναι, διότι η μεν υπερδόμηση που νομοθέτησε η κυβέρνηση καταστρέφει περαιτέρω το αστικό τοπίο, ενώ το καθεστώς της Golden Visa οδηγεί στο ανεξέλεγκτο ξεπούλημα περιουσιών σε ξένους – κυρίως από Τουρκία, Κίνα και Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση πανηγυρίζει, αλλά ο αφελληνισμός στην αγορά κατοικίας θα έχει βαριές συνέπειες.
● Ενα από τα κορυφαία εθνικά προβλήματα είναι το δημογραφικό. Το ΠΑΣΟΚ έχει χτυπήσει το καμπανάκι του κινδύνου, προτείνοντας δέσμη μέτρων. Είναι ρεαλιστικό όμως να πιστεύει κανείς ότι η γήρανση και συρρίκνωση του πληθυσμού αντιμετωπίζονται;
Δεν είναι εύκολο, αλλά δεν μπορείς να μείνεις με σταυρωμένα χέρια. Πέρα από τα μέτρα στήριξης της οικογένειας και των παιδιών, χρειάζονται πολιτικές προσέλκυσης νέου πληθυσμού από το εξωτερικό! Η πρώτη δεξαμενή είναι οι 400.000 που έφυγαν με την κρίση, δεύτερη είναι οι ομογενείς δεύτερης γενιάς που θα ήθελαν να ζήσουν στη χώρα των γονιών τους. Τρίτη δεξαμενή είναι οικονομικοί μετανάστες, ιδίως όταν είναι εκπαιδευμένοι και επιζητούν μια καλύτερη ζωή. Παράδειγμα, η Ινδία αλλά και η Συρία. Επίσης σε πολλές χώρες οι κάτοικοι έχουν καλές σχέσεις με τις ελληνικές και ορθόδοξες κοινότητες και η ενσωμάτωσή τους θα ήταν πιο εύκολη στη δική μας κοινωνία. Αλλά αυτά θέλουν σοβαρότητα και μακροχρόνια σχέδια, δεν γίνονται με καβγάδες στα πρωινάδικα.
● Σε λιγότερο από δύο χρόνια θα διεξαχθούν εθνικές εκλογές. Θεωρείτε εφικτό τον στόχο που έχει θέσει ο Νίκος Ανδρουλάκης για πρωτιά, έστω με μία ψήφο;
Το ΠΑΣΟΚ αγωνίζεται να πάει ψηλά στις εκλογές και για αυτό θέτει υψηλούς στόχους. Σας θυμίζω ότι στις εκλογές του 2004 στην Ισπανία, το Λαϊκό Κόμμα προηγούνταν 10 μονάδες από το Σοσιαλιστικό, αλλά δύο μέρες πριν είπε ψέματα για το τρομοκρατικό χτύπημα στη Μαδρίτη και τελικά έχασε με έξι μονάδες διαφορά. Αυτό είναι το λεγόμενο «Πατουλίδου effect», όπως και στον στίβο. Τρέχεις όσο μπορείς και, αν σκοντάψει ο πρώτος, βγαίνεις νικητής ασχέτως της απόστασης που είχατε πριν. Αν για παράδειγμα το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έσκαγε ένα μήνα πριν από τις εκλογές και είχαμε υπηρεσιακή κυβέρνηση για να μη συγκαλυφθεί, η Ν.Δ. θα πήγαινε στα Τάρταρα.
«Αν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έσκαγε ένα μήνα πριν από τις εκλογές, η Ν.Δ. θα πήγαινε στα Τάρταρα»
● Προεκλογικά, να γίνουν συζητήσεις για τις κυβερνητικές συνεργασίες; Πώς θα τα καταφέρετε, με ποιους θα κυβερνήσετε χωρίς αυτοδυναμία; Οι όροι σας; Αποκλείονται κάποιοι προκαταβολικά;
Το ΠΑΣΟΚ τη στιγμή αυτή έχει διαμορφωθεί ως ο ισχυρός εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης. Δεν είναι μόνο αξιωματική αντιπολίτευση αλλά έχει το πιο δουλεμένο πρόγραμμα και την πιο συμπαγή κοινοβουλευτική ομάδα, η οποία μάλιστα διευρύνεται ενώ άλλες κλυδωνίζονται. Τώρα πώς θα σχηματιστεί κυβέρνηση και κοινό πρόγραμμα είναι θέματα για μετά τις εκλογές, όχι πριν. Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα τα κόμματα δεν αποκαλύπτουν προεκλογικά τι θα πράξουν μετά, απλούστατα γιατί αυτό εξαρτάται από την ψήφο των πολιτών και οφείλουν να τη σεβαστούν. Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι κάλπες! Είναι επίσης αυτονόητο ότι δεν θα συμπεριλάβεις κάποιον που απειλεί τους δημοκρατικούς θεσμούς, που δυναμιτίζει το Κοινοβούλιο, που θέλει να τινάξει την οικονομία στον αέρα ή να τη βγάλει από το ευρώ.
«Το πώς θα σχηματιστεί κυβέρνηση και κοινό πρόγραμμα είναι θέματα για μετά τις εκλογές. Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα τα κόμματα δεν αποκαλύπτουν προεκλογικά τι θα πράξουν μετά»
● Το συνέδριο του Μαρτίου τι ρόλο παίζει και γιατί είναι σημαντικό;
Στην αρχή είχε σχεδιαστεί να είναι οργανωτικό, αλλά τώρα πλέον πρέπει να είναι κυρίως πολιτικό και προγραμματικό. Με την ευκαιρία, νομίζω ότι πρέπει να επανεξετάσει δύο κρίσιμα θέματα: αφενός την ανεξέλεγκτη και αυθαίρετη προσέλευση ψηφοφόρων στην εκλογή ηγεσίας, και αφετέρου την ύπαρξη αυτόνομων οργανωμένων ομάδων μέσα στο κίνημα. Οι τάσεις φυσικά θα είναι ελεύθερες και πρέπει να ενισχυθούν.
