Το τέλος κάθε χρόνου και η αρχή του επόμενου προσφέρονται για απολογισμούς, οπότε ταιριάζει σήμερα να κάνουμε τον λεξιλογικό απολογισμό του 2025. Το ιστολόγιο «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» (sarantakos.wordpress.com), που έχω την τιμή να διαχειρίζομαι, οργανώνει κάθε χρόνο, στα τέλη Δεκεμβρίου, ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς. Τούτη τη φορά ψήφισαν περισσότερα από 2.100 άτομα, που διάλεξαν, με πολύ μεγάλη διαφορά, για λέξη της χρονιάς τον όρο «ΟΠΕΚΕΠΕ», ένα ακρώνυμο.
Βέβαια, πάω στοίχημα ότι η συντριπτική πλειονότητα των αναγνωστών δεν ξέρουν τι ακριβώς σημαίνουν τα αρχικά που απαρτίζουν το ακρώνυμο. Ξέρουν βέβαια ότι έχει κάποια σχέση με τον αγροτικό τομέα, αλλά ποια ακριβώς; Με την καρδιά στο χέρι, μπορείτε να αναλύσετε το ακρώνυμο χωρίς να γκουγκλάρετε; Εγώ ομολογώ πως δεν μπορούσα· το έψαξα. ΟΠΕΚΕΠΕ λοιπόν είναι: Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων. Οχι ότι είναι πολύ κατανοητό και το αναλυμένο ακρώνυμο. Συνδέεται με το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, γνωστό και με τα γαλλικά αρχικά του, FEOGA. Βέβαια, κατ’ άλλους, το ακρώνυμο προήλθε, εκ συναρπαγής, από τη φράση: «Ο πε και παι», ήγουν πέφτε και παίρνε -πέφτε ψήφους και παίρνε επιδοτήσεις για ανύπαρκτα αιγοπρόβατα!
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ μας χάρισε και άλλους όρους που ακούστηκαν πολύ: τα αμίμητα παρατσούκλια «Φραπές» και «Χασάπης», σαν ήρωες κωμικού ντουέτου, ή το φοβερό «δικαίωμα σιωπής». Από κυβερνητικής πλευράς, έγινε προσπάθεια όλα να αποδοθούν στις «διαχρονικές παθογένειες», τη δικαιολογία διά πάσαν νόσον.
Ιδίως στο πρώτο μισό του 2025 ακούστηκε πολύ η φράση «δεν έχω οξυγόνο», σε σχέση με το έγκλημα των Τεμπών. Από το μακελειό στη Γάζα ακούστηκαν λέξεις όπως «γενοκτονία» και «αντισημιτισμός», καθώς και η «φλοτίλα», ο στολίσκος των αλληλέγγυων, ενώ το άλλο μακελειό στην Ουκρανία έφερε στην επικαιρότητα όρους όπως «ευρωπαϊκή άμυνα», «πολεμική οικονομία» και «ριάρμ».
Πολύ ακούστηκε η «εργαλειοποίηση», όπως και η «ενσυναίσθηση» ή η «συμπερίληψη» και ο «συμπεριληπτικός». Καθιερώθηκε «προσωπικός αριθμός», αλλά και «13ωρο». Συνεχής είναι η συζήτηση για το «δημογραφικό». Στην αντιπολίτευση, ακούστηκε πολύ το «ριμπράντινγκ» του Αλέξη Τσίπρα και, συναφώς, και ακόμα περισσότερο, η «Ιθάκη».
Ολο και περισσότερο μπαίνει στη ζωή μας η τεχνητή νοημοσύνη, που συνήθως εμφανίζεται γραμμένη με το αγγλικό ακρώνυμο, «ΑΙ» (προφορά έι άι). Και βέβαια ακούγονται πολύ και τα κακά της μοίρας μας, «υπερτουρισμός», «ακραία καιρικά φαινόμενα», «διαφθορά».
Το 2025 ήταν και η πρώτη χρονιά διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ. Σημειώνω τον όρο «τραμπισμός / τραμπικός», τους «δασμούς» και την αναβίωση του όρου «πλανητάρχης».
Βέβαια, από την πρόσφατη πειρατική επίθεση στη Βενεζουέλα, θα μείνει η επονείδιστη φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι «δεν είναι τώρα η ώρα να εξεταστεί η νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών». Αυτή ειπώθηκε το 2026, αλλά προβλέπω πως θα τον κυνηγάει για πολύ καιρό…
