«Ζήτω η Ελλάς, ζήτω η Πολωνία» φώναξε, δεμένος σε στύλο, με τα μάτια περιφρονητικά να κοιτούν τις κάννες του εκτελεστικού αποσπάσματος… Μεσημέρι ήταν, πριν ακουστεί στην Καισαριανή ο θανατηφόρος του πυροβολισμός, στις 4 Ιανουαρίου 1943. Λίγες στιγμές πριν, είχε προσπαθήσει με τρεις συνεργάτες του και πάλι να αποδράσει από τα χέρια των ναζί. Χτύπησε τους δήμιούς του, κινήθηκε προς την ελευθερία, αλλά τον πρόλαβαν. Απάντησαν με χτυπήματα και με πληγωμένο το δεξί πόδι του, τον έστησαν μπροστά στις κάννες. Ως την τελευταία στιγμή επιβεβαίωνε όσα είχε πει γι’ αυτόν ο πρόεδρος του γερμανικού στρατοδικείου πριν ανακοινώσει με χαμηλή φωνή και κατεβασμένο κεφάλι την ποινή «τρις εις θάνατον»: «Λυπούμαι διότι η φορά των πραγμάτων έφερε τοιούτον άνδρα εις εχθρικόν προς ημάς στρατόπεδον».
Η ζωή του Γκιόργκι-Γεώργιου Ιβάνοφ, γεννημένου σαν αύριο 14 Δεκεμβρίου 1911 στη Βαρσοβία, είχε επιτελέσει την αποστολή της!
Είμαστε υποχρεωμένοι, αν και πρόκειται για το ίδιο όνομα, να τον προσφωνήσουμε «Γκιόργκι-Γεώργιο» επειδή «μοίρασε ισότιμα τη ζωή του ανάμεσα στις δυο πατρίδες του. Τη γενέτειρα Πολωνία και την Ελλάδα» μας είπε από την πολωνική πρωτεύουσα, ο Βλάντισλαβ Στρούντα, μέλος της πολωνικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας. Οταν τους είπαμε πως «ετοιμάζουμε αναφορά στον Ιβάνοφ με αφορμή την επέτειο γέννησής του», έσπευσαν να βοηθήσουν.
Και ήταν εύκολο επειδή εκεί η βιογραφία του είναι «κοινό, προσφιλές ανάγνωσμα-διδαχή προς τα παιδιά μας». Διότι ο -μεταξύ άλλων- ονοματοδότης του κλειστού γηπέδου του Ηρακλή (Ιβανώφειο) στη Θεσσαλονίκη είναι «ο ορισμός του εθνικού ήρωα για την Πολωνία», όπως ακούσαμε για τον άλλοτε αθλητή, μα κυρίως για τον σαμποτέρ με τον κωδικό «033Β» στη συμμαχική επιχείρηση κατά των κατακτητών του Χίτλερ με τη επωνυμία «Fleshpots». Ηταν το κωδικό όνομά του, όταν στις 13 Οκτωβρίου του 1941 το αγγλικό υποβρύχιο «Thunderbolt» τον είχε αποβιβάσει σε ακτή μεταξύ Νέας Μάκρης και Αγίου Ανδρέα στην Αττική. Συνελήφθη από τους Γερμανούς στις 19 Δεκεμβρίου κατόπιν προδοσίας από τον παιδικό φίλο του (…) Κώστα Πάντο. Απέδρασε παρ’ όλα αυτά και οι κατακτητές τον επικήρυξαν για 500.000 δραχμές. Αν και καταδιωκόμενος, μετέδιδε με τον κρυμμένο πομπό του καίριες πληροφορίες για τις θέσεις των ναζί. Την άνοιξη του 1942, με το ψευδώνυμο Κυριάκος Παρίσης, έπιασε δουλειά στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Λίγους μήνες μετά, καλοκαίρι του ίδιου χρόνου, με την ομάδα των αδελφών Γιαννάτου ανατίναξαν τα καύσιμα των Γερμανών στο αεροδρόμιο του Τατοΐου.
Ακολούθησε -πάντα με τους στενούς συνεργάτες του και καθοδηγητή τεχνογνωσίας τον ίδιο- η εισβολή στο εργοστάσιο Μαλτσινιώτη στον Υμηττό. Εκεί, κατέστρεψαν 65 κινητήρες γερμανικών αεροπλάνων. Αποτέλεσμα της ίδιας δολιοφθοράς ήταν η πτώση 400-450 γερμανικών αεροσκαφών στη Βόρεια Αφρική. Συνέπειά της ήταν η υποχώρηση των δυνάμεων του Αξονα 2.300 χιλιόμετρα δυτικά.
Γνωστή η επινόηση Ιβάνοφ στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία ως «το μεγαλύτερο σαμποτάζ του Β’ Παγκοσμίου πολέμου». Επικηρύχθηκε αμέσως από τους ναζί για δύο εκατομμύρια δραχμές και οι φωτογραφίες του «καταζητούμενου» τοιχοκολλήθηκαν στους περισσότερους δρόμους της σκλαβωμένης Αθήνας. Συνελήφθη τέσσερις μήνες πριν από την εκτέλεση του, στις 4 Ιανουαρίου 1943. Τον Ιανουάριο του 2013, στη συμπλήρωση 70 χρόνων από τη συγκεκριμένη ημέρα, έγινε τριήμερος εορτασμός στην Πολωνία, ενώ οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν στην Ελλάδα. Στις 8/1/2013 έφτασε στην Αθήνα πολωνικό κυβερνητικό αεροσκάφος με επιβάτες δεκάδες Πολωνούς, βετεράνους του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και στρατιωτικό άγημα. Στην εκκλησία «Ιεράς Καρδίας του Χριστού Σωτήρος» είχε ψαλεί μνημόσυνο, στην Καισαριανή, όπως και στον τάφο του Ιβάνοφ, στη Νίκαια, κατατέθηκαν στεφάνια.
«Εγκέφαλος ελευθερίας!» ακούσαμε από τη Βαρσοβία. «Και πολυτάλαντος αθλητής!». Η πολωνική κυβέρνηση του είχε απονείμει μετά θάνατον, στις 30 Μαρτίου 1945, μετά τη απελευθέρωση, τον «Σταυρό Virtuti Omillta». Εθνικό βραβείο αναγνώρισης ανδρείας…
«Και ποιος από εμάς τους Πολωνούς δεν έχει δει την πολεμική κινηματογραφική ταινία του 1971 “Μυστικός Πράκτωρ Υπ’ Αριθμόν 1”, αφιερωμένη στην απελευθερωτική δράση του Ιβάνοφ σε Πολωνία και Ελλάδα»… Και ποιος από τους Θεσσαλονικείς δεν έχει δει, από την ημέρα των αποκαλυπτηρίων του -στις 30 Οκτωβρίου του 1985- έως σήμερα, το άγαλμα του Ιβάνοφ στην οδό Λαγκαδά, στη συμβολή με την Αγίου Δημητρίου. Στέκει με ανοιγμένα τα δεμένα χέρια του, ενώ προτάσσει -όπως έκανε και όταν ζούσε- τα στήθη του.
Στη Θεσσαλονίκη, ο γιος του κόμη Βλαδίμηρου Ιβάνοφ ήρθε το 1926 με την Πολωνή μητέρα του, Λεονάρδα Σαΐνοβιτς, και τον δεύτερο σύζυγό της, τον Ελληνα Ιωάννη Λαμπριανίδη. Εντάχθηκε στο τμήμα κολύμβησης του Ηρακλή και το 1934 κατέρριψε το φοιτητικό ρεκόρ (35») στα 50 μ. ελεύθερο. Δύο χρόνια μετά μετείχε, ως πλήρωμα με τον ετεροθαλή αδελφό του, Αντώνη Λαμπριανίδη στον Ιστιοπλοϊκό Αγώνα Θερμαϊκού. Λίγες μέρες μετά επέστρεψε στη Βαρσοβία, όπου παράλληλα με την κολύμβηση, έπαιζε φουνταριστός στην ομάδα πόλο «Α25». Κλήθηκε στην Εθνική Πολωνίας, ανακηρύχθηκε «καλύτερος Πολωνός παίκτης το 1938».
Παράλληλα, έκανε σπουδές στο Ινστιτούτο Αποικιακής Γεωπονίας του Παρισιού, μετά το πτυχίο του γεωπόνου μηχανικού στο Λέουβεν του Βελγίου. Μετά την εισβολή του Χίτλερ στην πατρίδα του, επέστρεψε στην ελεύθερη Ελλάδα. Για λίγο όπως αποδείχθηκε…
Η διμερής βρετανοπολωνική συμφωνία τού άνοιξε την πόρτα στρατιωτικής εκπαίδευσης στο στρατόπεδο «STS-102» της Παλαιστίνης, διοικούμενο από τη Βρετανική Υπηρεσία Ειδικών Αποστολών (SOE). Aποστολή της; Η οργάνωση δράσης αντιστασιακών ομάδων εναντίον των κατοχικών δυνάμεων και στην Ελλάδα. Το 1942 η πληροφορία επίσκεψης του Μουσολίνι στην Αθήνα και πάλι τον πυροδότησε. Σε συνεννόηση με εργαζόμενους στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία» τοποθέτησε εκρηκτικά στο υπόγειό του, ώστε να τα ενεργοποιήσει με την είσοδο του Ιταλού δικτάτορα. Ο Μουσολίνι άλλαξε το πρόγραμμα της επίσκεψης, το φιλόδοξο σχέδιο Ιβάνοφ ματαιώθηκε…
-320x213.jpg)
