Δεν απαιτείται ιδιαίτερη ανάλυση για να διαπιστώσουμε ότι παγκόσμια κυριαρχούν η αναστάτωση, οι πόλεμοι, εξωτερικοί και εμφύλιοι, οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και η επιθετικότητα των πάμπλουτων ολιγαρχιών. Η κατάσταση αυτή έχει μεταφερθεί και στην εύπορη το πάλαι Δύση, στην οποία οι ρυθμοί ανάπτυξης έχουν καθηλωθεί και οι κοινωνικές ανισότητες αυξηθεί. Το τεχνοφεουδαρχικό δόγμα Τραμπ, που εκπροσωπεί τις πιο επιθετικές τεχνολογικά αναπτυγμένες μερίδες της άρχουσας τάξης, αναδιοργανώνει τις παγκόσμιες οικονομικές ορίζουσες με κύριο αντίπαλο την Κίνα.
Η Ευρώπη, στη γωνία, βρίσκεται σε αδιέξοδο οικονομικό, γεωπολιτικό και ασφάλειας. Η Ελλάδα, με το άγος της ουσιαστικής χρεοκοπίας και του τεράστιου δημόσιου χρέους, προσπαθεί να επιβιώσει και βιώνει μεγάλες δυσκολίες: χαμηλή παραγωγικότητα, το 46% των μισθωτών έχουν μικτό μισθό 1.000 ευρώ και το υπόλοιπο 40% έως 1.200 ευρώ. Η τιμή της εργασίας έχει πέσει κάτω από το κόστος αναπαραγωγής της. Το 2019 τα εισοδήματα από κέρδη ήταν μεγαλύτερα από αυτά της εργασίας κατά 21,3 δισ. ευρώ. Το 2024 ήταν μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ. ευρώ. Η διαφορά διευρύνθηκε κατά 70% εις βάρος της μισθωτής εργασίας. Ο πρωτογενής τομέας της έχει μόλις το 50% της παραγωγικότητας της συνολικής ελληνικής οικονομίας, σε συνεχή υποχώρηση λόγω του παγκόσμιου ανταγωνισμού εμπορικών τιμών σε ομοειδή προϊόντα.
Την ίδια στιγμή στον εγκεκριμένο από την κυβέρνηση πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό προβλέπονται ετήσιοι γλίσχροι ρυθμοί ανάπτυξης (2026 1,7%, 2027 1,6% 2028 1,4%, 2029 1,2%), με τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου φθίνουσες (2026 10,2%, 2027 4,1%, 2028 0,9%, 2029 0,8%), προσανατολισμένες κυρίως στις κατασκευές και όχι σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και παραγωγικότητας.
Την ίδια στιγμή η ιστορική θεσμική καχεξία της χώρας χειροτερεύει. Θεσμοί υπέρτατης αξίας όπως το κοινωνικό κράτος, η Παιδεία, η Δικαιοσύνη αδυνατούν να ανταποκριθούν στους ρόλους τους. Εν μέσω ανεπάρκειας πόρων οικονομικών, ανθρώπινων και φαινομένων διαφθοράς. Το όλο σκηνικό οδηγεί σε κρίση του πολιτικού συστήματος και πολιτικής εκπροσώπησης. Ο προσδιορισμός των πόρων και των αξιών που μοιραζόμαστε ως πολίτες μπορεί να αναπτυχθεί μόνο μέσω πολιτικών διαπραγματεύσεων, αντιπαραθέσεων και συμφωνιών μεταξύ κοινωνικών συμφερόντων, τα οποία θα πραγματωθούν και μετασχηματιστούν μέσω της πολιτικής συμμετοχής. Δεν υπάρχει η δυνατότητα κάποιας αυθόρμητης διευθέτησης, η οποία καθιστά περιττή την κρατική παρέμβαση.
Αντί αυτής της επιλογής βιώνουμε καθημερινά μια βίαιη, ιδεολογικοποιημένη, στρατοπεδικού χαρακτήρα αντιπαράθεση μηδενικού αθροίσματος. Δεν ορίζονται αντίπαλοι αλλά μόνο εχθροί. Μέσα από αυτό το υπόστρωμα εμφανίζονται διάφοροι-ες «εθνικοί εισαγγελείς» να ψαρεύουν στα θολά νερά. Σύγχρονα παραδείγματα ο Βελόπουλος, η Κωνσταντοπούλου,η Λατινοπούλου αλλά και η ηγερία του «Κινήματος των Τεμπών», η οποία με έναν βαθύτατα αντι-πολιτικό λόγο (η αντι-πολιτική είναι πάντα δεξιά) καταγγέλλει τους πάντες και τα πάντα. Υφέρπουν ο εθνικισμός και η θρησκοληψία. Μια κενή αρνητικότητα χωρίς πολιτικό αντικείμενο. Ολοι αυτοί υποτίθεται ότι εκφράζουν τον «αντισυστημισμό»! Είναι κρίμα που καλοπροαίρετα αλλά απογοητευμένα στελέχη της Κεντροαριστεράς – Αριστεράς ελπίζουν ότι μέσω του «Κινήματος των Τεμπών» -κατανοητή η ηθική και συναισθηματική φόρτιση- θα αναγεννηθεί το λαϊκό κίνημα από το οποίο θα προκύψουν νέα κόμματα και αμόλυντες ηγεσίες οι οποίες θα οδηγήσουν τη χώρα στις φωτεινές λεωφόρους. Δυστυχώς πολύ ωραίο για να είναι αληθινό. Το «αυθόρμητο λαϊκό κίνημα» δεν μπορεί, όπως έχει αποδείξει η Ιστορία, να κάνει πολλά πράγματα αν δεν παρουσιαστεί ικανή ηγεσία η οποία θα το συγκροτήσει πολιτικά και ιδεολογικά και έτσι θα προβάλει ως εναλλακτικός νικηφόρος πολιτικός πόλος.
Η χώρα βρίσκεται σε οικονομική δυσπραγία, κοινωνική δυσθυμία και κρίση του πολιτικού συστήματος που πλησιάζει τα όρια της εντροπίας. Το σύνθημα «να φύγει ο Μητσοτάκης» δεν αποτελεί εναλλακτική πολιτική, αλλά έκφραση αδιεξόδου και αδυναμίας της προοδευτικής αντιπολίτευσης. Γι’ αυτό και όλα τα κόμματα σε όλες τις δημοσκοπήσεις είναι καθηλωμένα σε χαμηλά ποσοστά. Το ηγετικό έλλειμμα είναι παραπάνω από φανερό. Οι εξελίξεις στη χώρα έχουν πλέον να αντιμετωπίσουν ένα διεθνές περιβάλλον με αυξημένους βαθμούς αβεβαιότητας. Η χώρα χρειάζεται βαθιές μεταρρυθμίσεις στην οικονομία που θα τη βοηθήσουν να συμμετάσχει με καλύτερους όρους στον ευρωπαϊκό καταμερισμό της εργασίας. Απαραίτητη προϋπόθεση, οι βαθιές αλλαγές στις λειτουργίες του κράτους. Τώρα που η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει τελματώσει, είναι ευκαιρία στην Κεντροαριστερά και Αριστερά να διατυπώσουν συγκεκριμένο προγραμματικό λόγο που θα υπερβαίνει τον εκλογικό χρονικό ορίζοντα, θα μιλάει χωρίς τη λογική του μίζερου εκλογικού κόστους για τα μεγάλα και σημαντικά. Δηλαδή ένα συνεργετικό πολιτικό αφήγημα. Σήμερα δεν κάνει τίποτα από αυτά αλλά αντιθέτως περιορίζεται σε έναν πόλεμο χαρακωμάτων και εσωκομματικού φραξιονισμού.
Αν θέλουμε να καταλήξουμε στο ηττοπαθές συμπέρασμα «Αυτή η χώρα δεν σώζεται με τίποτα, είναι μη κυβερνήσιμη» ή στον αφελή σεκταρισμό «Δεν αρμενίζουμε εμείς στραβά, ο γιαλός είναι στραβός», τότε είναι βέβαιο ότι την κατεύθυνση θα τη δώσει η Δεξιά και η ολιγαρχία και θα διαμορφωθούν συσχετισμοί δυνάμεων και επιλογές σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα εις βάρος του κόσμου της εργασίας.
* Πολιτικός επιστήμονας
-320x213.jpg)
