Μια ατελής ειρήνη είναι προτιμότερη από έναν τέλειο πόλεμο*

Πριν από έναν χρόνο, πέντε ταξιδιώτες είχαμε την ευκαιρία να γυρίσουμε τη Βενεζουέλα από άκρη σε άκρη για τρεις εβδομάδες. Απ’ όσα καταλάβαμε, συνομιλώντας με πολλούς ανθρώπους, ο Μαδούρο κάθε άλλο παρά ήταν δημοφιλής. Τεράστιες ουρές υπήρχαν στα βενζινάδικα, ο κόσμος αγόραζε την επιδοτούμενη βενζίνη και πολλοί τη μεταπωλούσαν στη μαύρη αγορά σε πολλαπλάσια τιμή εξασφαλίζοντας ένα επιπλέον εισόδημα. Τα καταστήματα και τα σουπερμάρκετ ήταν γεμάτα με όλα τα καλά, αν και σε τιμές ακριβότερες από την Ελλάδα. Οι συναλλαγές γίνονταν κυρίως σε δολάρια.

Τα τελευταία χρόνια, η κατά γενική ομολογία ικανότατη Ντέλσι Ροδρίγκες εφάρμοσε ένα οικονομικό πρόγραμμα –νεοφιλελεύθερης έμπνευσης– με το οποίο συμμάζεψε την οικονομία και κέρδισε την εκτίμηση της επιχειρηματικής κοινότητας (και από όσο φαίνεται και των Αμερικανών). Οι εικόνες ελλείψεων σε βασικά αγαθά που ανέφερε ο διεθνής Τύπος τα προηγούμενα χρόνια δεν υπάρχουν πια, ούτε ο ιλιγγιώδης υπερπληθωρισμός.

Οι από κάτω τα φέρνουν βόλτα με δυσκολία: π.χ. ένας δάσκαλος κερδίζει γύρω στα 100 δολάρια. Κάνει όμως 2-3 δουλειές (παραμελώντας συχνά το σχολείο του) και αν παίρνει και κάποιο έμβασμα από το εξωτερικό καταφέρνει να επιβιώσει. Μας εντυπωσίασαν η χλιδή στην οποία ζει η ελίτ –ένα σημαντικό μέρος των οποίων είναι οι boliburgués, αυτοί που πλούτισαν μέσω των σχέσεων με το καθεστώς– και επίσης τα σημαντικά υλικά προνόμια που απολαμβάνουν οι στρατιωτικοί.

Αναζητώντας συγκλίσεις και αποκλίσεις

Επειτα από πολύ καιρό υπάρχει όχι μόνο σταθεροποίηση, αλλά και οικονομική ανάπτυξη. Κανένας δεν θα ήθελε να μετατραπεί η χώρα σε Σουδάν ως επακόλουθο μιας αμερικανικής εισβολής. Η Ματσάδο έχασε μεγάλο μέρος της δημοτικότητάς της γιατί υποστήριζε θερμά τις οικονομικές κυρώσεις και την ξένη στρατιωτική επέμβαση. Ο Μαδούρο αρνήθηκε επανειλημμένα τις συμβιβαστικές λύσεις που του πρότειναν οι αριστεροί πρόεδροι της Βραζιλίας και της Κολομβίας…

Δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για το παρασκήνιο της απαγωγής του Μαδούρο. Αραγε, Αμερικανοί διαπίστωσαν –σωστά ή λάθος– μια ενδοτική διάθεση σε μερίδα των τσαβιστών και έβγαλαν από το παιχνίδι τον Μαδούρο για να την ενισχύσουν; Κάποιοι τσαβιστές ηγέτες βοήθησαν τους Αμερικανούς αντιμετωπίζοντας τον Μαδούρο σαν βαρίδι που δυσχέραινε την επιβίωσή τους ως κοινωνικής ομάδας; Ποιες συμφωνίες έχουν γίνει ανάμεσα σε Τραμπ και Ροδρίγκες; Ποιες είναι οι συγκλίσεις και οι αποκλίσεις; Πού θα μπορούσε να εκτροχιαστεί η όλη διαδικασία που φαίνεται να έχει δρομολογηθεί;

Τους ειδεχθείς φόνους (εξωδικαστικές εκτελέσεις) πολλών δεκάδων φτωχών ψαράδων στον Ατλαντικό από αμερικανικές επιθέσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό με τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων από την αρμάδα των ΗΠΑ ακολούθησε, στις 3 Ιανουαρίου, η βάναυση παραβίαση της κυριαρχίας της Βενεζουέλας. Οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις απήγαγαν τον πρόεδρο της χώρας με τη σύζυγό του που κοιμόνταν μέσα σε μια μεγάλη στρατιωτική εγκατάσταση του Καράκας, χωρίς να χάσουν ούτε έναν άντρα. Τα θύματα της επίθεσης έφτασαν τα 80-100 άτομα, στρατιώτες και πολίτες, ανάμεσά τους και 32 Κουβανοί. Απ’ όσα λέγονται, μεταξύ των ανδρών της κουβανικής μονάδας δεν υπήρξαν επιζώντες.

Μια απαγωγή-καταλύτης

Στη Βενεζουέλα έγιναν, φυσικά, πολλές διαδηλώσεις. Σχεδόν αμέσως δρομολογήθηκαν εντυπωσιακές διαδικασίες ομαλοποίησης των σχέσεων της Βενεζουέλας με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη· η απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, κατά κάποιο τρόπο, λειτούργησε σαν καταλύτης:

● Στις 3 Ιανουαρίου, λίγες ώρες μετά την επιδρομή, ο Τραμπ δήλωσε πως η αρχηγός της αντιπολίτευσης και νομπελίστρια ειρήνης Μαρία Κορίνα Ματσάδο δεν διέθετε τον «σεβασμό» που απαιτείται για να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα. Οι ΗΠΑ, ανακοίνωσε, θα συνεργαστούν με την αντιπρόεδρο του απαχθέντος Μαδούρο, Ντέλσι Ροδρίγκες (ως τη νόμιμη εξουσία στη Βενεζουέλα). Η Ροδρίγκες, από τη μεριά της, με μια μετρημένη και αξιοπρεπή ανακοίνωση κάλεσε την κυβέρνηση των ΗΠΑ «σε μια ατζέντα συνεργασίας… στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».

● Στις 9 Ιανουαρίου, δημοσιεύματα αναφέρουν πως οι ΗΠΑ και η Βενεζουέλα έχουν ξεκινήσει έναν εντατικό διπλωματικό διάλογο και ότι εξετάζουν την πιθανή αποκατάσταση των σχέσεων, που είχαν διακοπεί το 2019. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έστειλε αντιπροσωπεία στη Βενεζουέλα. O Τζον Τ. ΜακΝαμάρα, ο προσωρινός επιτετραμμένος πρέσβης στη Βενεζουέλα, που ήταν εγκατεστημένος στην Μπογκοτά, βρίσκεται ήδη στο Καράκας και οι Βενεζουελάνοι διπλωμάτες Φέλιξ Πλασένσια και Ραμόν Ορλάντο Μανίγλια ταξιδεύουν για την Ουάσινγκτον.

● Στις 9 Ιανουαρίου, πάλι, ανακοινώνεται πως ένας «μεγάλος αριθμός» από τους συνολικά 800-900 πολιτικούς κρατούμενους έχουν απελευθερωθεί. Την επόμενη εβδομάδα θα αποφυλακιστούν πολύ περισσότεροι. Την ίδια εβδομάδα συνεδρίασαν εκτάκτως τα Δ.Σ. του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας με θέμα την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Βενεζουέλα. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο Reuters πως η Βενεζουέλα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει περίπου πέντε δισ. δολάρια από τα αποθεματικά της στο ΔΝΤ, γνωστά ως ειδικά δικαιώματα άντλησης (SDR). To 2020, κατά την πανδημία, η Βενεζουέλα ζήτησε πρόσβαση στα SDR προκειμένου να ενισχύσει το υγειονομικό της σύστημα, αλλά το ΔΝΤ αρνήθηκε.

● Στις 12 Ιανουαρίου, η Ροδρίγκες συναντήθηκε με τους διπλωμάτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της Βρετανίας και της Ελβετίας σε εγκάρδιο κλίμα. Ο Βενεζουελάνος ΥΠΕΞ δήλωσε ότι συμφώνησαν όλοι για την ανάγκη να προχωρήσουν σε μια παραγωγική συνεργασία. Πριν από τις 3 Ιανουαρίου, οι επαφές μεταξύ του Καράκας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης ήταν περιορισμένες και, σε πολλές περιπτώσεις, διακριτικές ή ανεπίσημες.

●Τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου απέπλευσαν δύο υπερδεξαμενόπλοια με 1.800.000 βαρέλια το καθένα για τις ΗΠΑ. Την Τετάρτη έγινε γνωστό ότι το διυλιστήριο της Exxon Mobil στο Μπατόν Ρουζ άρχισε τις προετοιμασίες για την επεξεργασία πετρελαίου από τη Βενεζουέλα. Εν τω μεταξύ, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA δρομολογεί την αναστροφή των περικοπών στην παραγωγή πετρελαίου, στις οποίες είχε προχωρήσει λόγω του αυστηρού πετρελαϊκού εμπάργκο των ΗΠΑ.

● Στις 13 Ιανουαρίου, ο οικονομικός Τύπος της Βενεζουέλας γράφει πως ο Δείκτης Ομολόγων Αναδυόμενων Αγορών της χώρας σημείωσε από τις 2 στις 9 Ιανουαρίου ραγδαία βελτίωση πέφτοντας από τις 12.674 στις 8.973 μονάδες. Βέβαια και οι επιδόσεις αυτές παραμένουν πολύ κακές. Η Βολιβία π.χ., που έχει τις αμέσως χειρότερες, βρίσκεται μόλις στις 678 μονάδες. Την προηγούμενη εβδομάδα στο χρηματιστήριο του Καράκας σε μία μόνη συνεδρίαση σημειώθηκε άνοδος 16%.

● Την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου η Ροδρίγκες σε ανάρτησή της στο fb ενημερώνει: «Σήμερα είχα μια μακρά, παραγωγική και ευγενική τηλεφωνική συνομιλία με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, η οποία διεξήχθη σε κλίμα αμοιβαίου σεβασμού, κατά την οποία συζητήσαμε μια ατζέντα διμερών εργασιών προς όφελος των λαών μας, καθώς και εκκρεμείς υποθέσεις στις σχέσεις μεταξύ των κυβερνήσεών μας». Στη δική του ανάρτηση ο πρόεδρος Τραμπ ανέφερε ότι συζήτησαν για το πετρέλαιο, τα ορυκτά, το εμπόριο και την εθνική ασφάλεια, αποκάλεσε την Ντέλσι Ροδρίγκες «υπέροχο άνθρωπο» και προσέθεσε: «Νομίζω πως τα πάμε πολύ καλά με τη Βενεζουέλα».

Είναι η τακτική των τσαβιστών «προδοσία»; Ο όρος είναι δόκιμος μόνο όταν πρόκειται για ενέργειες μικρών ομάδων ή ατόμων. Οταν έχουμε να κάνουμε με τη διάσωση μιας κοινωνικής τάξης, τότε πρόκειται για πολιτική και μάλιστα για ταξική πολιτική.

*«Una paz imperfecta es mejora que una guerra perfecta»: σχόλιο στον τοίχο του fb της Ντέλσι Ροδρίγκες

**Συγγραφέας. Αναζητήστε το πλήρες οδοιπορικό του Γ. Λιερού (Νικαράγουα, Ελ Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα, Ονδούρα, Κολομβία και Βενεζουέλα) στα δύο ειδικά ένθετα της «Εφ.Συν.», «Ημερολόγια Λατινικής Αμερικής», που δημοσιεύθηκαν στα φύλλα της 6ης και της 13ης Δεκεμβρίου 2025.