Η Κοίλη Οδός, ζωτικής σημασίας εμπορική και οδική αρτηρία της αρχαίας Αθήνας που τοποθετείται στη σύγκλιση των λόφων Μουσών, Νυμφών, Πνύκας, πρόκειται να αναδειχθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, του υπουργείου Πολιτισμού, και να ενταχθεί στο δίκτυο των πολιτιστικών διαδρομών της Ακρόπολης μαζί με τα μνημεία του αρχαιολογικού χώρου των Δυτικών Λόφων συμπεριλαμβανομένου και του Φιλοπάππου.
Η Κοίλη Οδός, με αφετηρία την Ακρόπολη και κατεύθυνση το λιμάνι του Πειραιά, είχε μεγάλη σημασία για το εμπόριο αλλά και για τον ανεφοδιασμό της πόλης σε περιόδους πολιορκίας, ενώ είχε συνεχή χρήση μέσα στους αιώνες. Η σημερινή εικόνα δεν θυμίζει τίποτα από το ένδοξο παρελθόν καθώς αντιμετωπίζει δυσκολίες ως προς τη συντήρηση, την ανάδειξη και τη διαχείρισή της, όπως «φθορά και κακή κατάσταση υποδομών, κατεστραμμένα μονοπάτια και πεζοδρόμια, περιορισμένη πρόσβαση για ΑμεΑ, έλλειψη επαρκούς φωτισμού και ασφάλειας, περιβαλλοντική ρύπανση και υποβάθμιση, έλλειψη χώρων υγιεινής και χώρων στάσης, ανεπαρκής σήμανση και ενημέρωση.
Το έργο της αποκατάστασης της Κοίλης Οδού αφορά την προστασία, την ανάδειξη και τη βιώσιμη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου, με την ελάχιστη δυνατή παρέμβαση στο τοπίο», γράφει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ. «Περιλαμβάνει αποτίμηση της πορείας της οδού, ανασκαφικούς καθαρισμούς, αποκατάσταση και συμπλήρωση της υφιστάμενης διαδρομής και χάραξη νέων διαδρομών, αντιμετώπιση προβλημάτων απορροής και στερέωσης πρανών, καθώς και αποκατάσταση υποδομών που παρουσιάζουν φθορές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα για ΑμεΑ μέσω κατάλληλων κλίσεων, αντιολισθητικών επιφανειών, απτικών χαρτών, ηχητικών οδηγών και ενημερωτικού υλικού σε προσβάσιμες μορφές, ενώ προτείνεται τοποθέτηση πινακίδων πληροφόρησης με σύμβολα προσβασιμότητας για κάθε χρήστη, όπως σύστημα Braille και ψηφιακών μέσων (QR)».
Στον αρχαιολογικό χώρο των Δυτικών Λόφων σώζονται κατάλοιπα των σημαντικών αρχαίων Δήμων Μελίτης και Κοίλης, βυζαντινά ναΰδρια και νεότερα έργα, όπως το πλακόστρωτο και οι διαμορφώσεις του Πικιώνη, καθώς και το Αστεροσκοπείο. «Οι λόφοι κατοικούνται από τα αρχαϊκά χρόνια, ενώ η περιοχή εξελίχθηκε σε κέντρο πολιτικής και εμπορικής δραστηριότητας, κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., όταν οι δήμοι συνδέθηκαν με τα λιμάνια του Πειραιά και του Φαλήρου μέσω των Μακρών Τειχών. Σημαντικό έργο της εποχής αποτέλεσε το Διατείχισμα, που περιόριζε την περίμετρο του Θεμιστόκλειου τείχους και περιλάμβανε πύλες στρατηγικής σημασίας για την επικοινωνία με τα λιμάνια.
Η αρχαία οδός Κοίλης, που διέσχιζε τη χαράδρα ανάμεσα στους λόφους των Μουσών και της Πνύκας, αποτελούσε βασικό άξονα μετακίνησης, με χαρακτηριστικά βαθιές αρματοτροχιές, λαξευτό αγωγό ομβρίων και πεζοδρόμια με αντιολισθητικές ραβδώσεις. Στη σύγκλιση των λόφων πιστεύεται ότι βρισκόταν η Αγορά του Δήμου Κοίλης, με πλατεία, έδρανα και καταστήματα, ενώ στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια η περιοχή μετατράπηκε σε νεκροταφείο, όπου δεσπόζει το μνημείο του Φιλοπάππου. Στα νεότερα χρόνια, επεμβάσεις όπως η ανέγερση του Ιερού Ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και η κατασκευή του θεάτρου Μπαστιά αλλοίωσαν τον χαρακτήρα του χώρου. Ωστόσο, την περίοδο 1997-2000, στο πλαίσιο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων, πραγματοποιήθηκαν εργασίες ανάδειξης της αρχαίας τοπογραφίας, αποκαλύφθηκε μεγάλο τμήμα της Κοίλης Οδού και οργανώθηκε ο χώρος ως ενιαίος αρχαιολογικός και χώρος πρασίνου, αν και ορισμένα τμήματα της οδού παραμένουν καλυμμένα ή μη προσβάσιμα, τα οποία και θα αντιμετωπιστούν μετά τη ολοκλήρωση του έργου», αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ.
