Η Κεντρική Μακεδονία… πεθαίνει σαν Περιφέρεια. Οσοι νέοι παραμένουν στην περιοχή δεν θέλουν να κάνουν παιδιά από αδυναμία να τα μεγαλώσουν, γι’ αυτό και αναζητούν συνέχεια ευκαιρίες απασχόλησης στο εξωτερικό και στα μεγάλα αστικά κέντρα, με τη Θεσσαλονίκη μάλιστα να έρχεται δεύτερη μετά την Αθήνα. Με την αναλογία θανάτων/γεννήσεων να γέρνει απελπιστικά υπέρ των πρώτων καθίσταται σαφές πως η συρρίκνωση προδιαγράφει συνθήκες «αφανισμού» για τους νομούς Σερρών, Κιλκίς και Πέλλας, ενώ η κρίση χτυπά και τα προάστια της Θεσσαλονίκης, όπως ο Λαγκαδάς. Η ρητορική πάντως για… ανάπτυξη συνεχίζεται απρόσκοπτη, παρότι τα στοιχεία είναι πολύ πεισματάρικα και αποκαθηλώνουν τις κενολογίες και τους πολιτικούς φανφαρονισμούς δεκαετιών.
Ηδη από τον περασμένο Ιούνιο, ύστερα από ερώτηση του Γιάννη Μυλόπουλου, η αντιπεριφερειάρχης Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μελίνα Δερμεντζοπούλου, είχε δώσει αποκαρδιωτικά στοιχεία για τη μείωση του πληθυσμού σε χωριά λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Θεσσαλονίκη και τον κίνδυνο ερήμωσης σε χωριά των συνόρων της χώρας. Χθες παρουσιάστηκε έρευνα της Palmos Analysis την οποία παρήγγειλε η Περιφέρεια και τα συμπεράσματα της οποίας είναι επαρκώς δυσοίωνα αφού συνολικά η Περιφέρεια είναι πρώτη στη χώρα και με τον ταχύτερο ρυθμό συρρίκνωσης του πληθυσμού.
Φόβος και δισταγμός
Και πώς να γίνει διαφορετικά όταν οι μισοί νέοι της περιοχής σκέφτονται να φύγουν στο εξωτερικό ή τα μεγάλα αστικά κέντρα και το 30% των νεολαίων και των δύο φύλων ηλικίας 17-44 ετών δεν θέλουν ή διστάζουν να αποκτήσουν παιδιά. Παρουσιάζοντας τη μελέτη η κ. Δερμεντζοπούλου είπε ότι το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό και «η μελέτη καταδεικνύει ότι απαιτούνται άμεσα στοχευμένες παρεμβάσεις, ότι πρέπει να στοχεύσουμε σε πολιτικές που θα την κάνουν ελκυστική για νέους, οικογένειες και επενδύσεις, ενώ η αναστροφή της τάσης απαιτεί οικονομικές, κοινωνικές και χωρικές πολιτικές ταυτόχρονα».
Μόλις 7 από τους 38 δήμους της Περιφέρειας παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα -με μικρή πάντως αύξηση- για πολύ προφανείς λόγους. Πρόκειται για δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης στους οποίους κατευθύνεται η εσωτερική μετανάστευση (Καλαμαριά, Ωραιόκαστρο, Θέρμη, Πυλαία – Χορτιάτη, Κορδελιού – Ευόσμου και Παύλου Μελά) και τον Δήμο Κασσάνδρας Χαλκιδικής που προσφέρει κάποιες ευκαιρίες απασχόλησης στον τουριστικό τομέα.
Οπως είπε ο διευθυντής ερευνών της δημοσκοπικής εταιρείας, Πασχάλης Τεμεκενίδης, από τη σύγκριση των απογραφών του 2011 και του 2024, ο πληθυσμός της Κεντρικής Μακεδονίας μειώθηκε κατά 5,7% και ανέρχεται σε 1.778.896 κατοίκους, οι άνθρωποι ηλικιών από 80 ετών και πάνω είναι στο 43% και σημειώνεται κατάρρευση στις ηλικίες 0-39.
Τα στοιχεία για το ισοζύγιο θανάτων και γεννήσεων είναι… φλύαρα. Οι γεννήσεις μειώνονται σε όλες τις περιφερειακές ενότητες και οι θάνατοι υπερβαίνουν κατά πολύ τις γεννήσεις, με θλιβερή αναλογία μία γέννηση για κάθε δύο θανάτους. Και γιατί 4 στους δέκα που δεν έχουν παιδιά δεν θέλουν και να αποκτήσουν; Κυρίως λόγω οικονομικής αβεβαιότητας (οι μισοί), οι υπόλοιποι μιλάνε για προσωπικούς και επαγγελματικούς λόγους. Νέοι και νέες μέχρι τα 40 φεύγουν άρον άρον, κάθε οικογένεια μοιάζει να έχει έναν μετανάστη, επιπλέον το 31% σκέφτεται να φύγει και η πλειοψηφία τους (71%) αναφέρει ότι η εύρεση εργασίας είναι η πρώτη αιτία και δεύτερη η ακρίβεια (70%). Αλλά και για όσους έχουν δουλειά η δυσαρέσκεια για τις αμοιβές είναι μεγάλη (53%) και πάνω από όλα δεν βλέπουν καμιά προοπτική.
Και τι ζητούν οι πολίτες για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα; Κίνητρα στους νέους για να μείνουν στα χωριά τους (46%), μέτρα για στέγαση (44%), επιδόματα τεκνοποίησης (47%), κίνητρα για επιχειρήσεις (40%).
Θυμίζουμε ότι στη συζήτηση που έγινε το περασμένο καλοκαίρι η κ. Δερμεντζοπούλου είχε πει ότι η Περιφέρεια έχει εξασφαλίσει συνολικά 465 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2021-2027 από ευρωπαϊκούς πόρους για κοινωνικά προγράμματα και πολιτικές και τρέχει το πρόγραμμα BabyBox, η έμπρακτη ενίσχυση νέων οικογενειών με πακέτα βρεφικών ειδών. Σταγόνες, δηλαδή, στην έρημο που επεκτείνεται.
«Προτείνουμε τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός νέου παραγωγικού μοντέλου που θα αποσκοπεί στη βιώσιμη ανάπτυξη της περιφέρειας» είχε απαντήσει ο κ. Μυλόπουλος, εστιάζοντας στην ύφεση που μαστίζει τον αγροτικό τομέα, «με τα μειωμένα κονδύλια για έργα στην αγροτική οικονομία και τις αρδεύσεις αλλά και την επίδραση της ανεξέλεγκτης και εκτός χωροταξικού σχεδιασμού εγκατάστασης αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων βιομηχανικής έκτασης σε γεωργικές περιοχές, αλλά και σε περιοχές που εξασκούνταν παραδοσιακά η κτηνοτροφία και η δασοπονία, με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους κατοίκους της». Ελεγε μάλιστα χαρακτηριστικά ότι ενδεικτικό του προβλήματος είναι ότι στον Δήμο Βισαλτίας Σερρών τη δεκαετία του 1980 λειτουργούσαν 22 δημοτικά σχολεία, ενώ σήμερα μόνον 7!
