«Black Friday» διαρκείας με εκπτώσεις στα τιμήματα που είχαν αρχικά συμφωνηθεί εφαρμόζει η κυβέρνηση με τους εργολάβους που έχουν αναλάβει μεγάλα έργα με σύστημα παραχώρησης και διόδια. Το τίμημα για την «Εγνατία Οδό» κουρεύεται κατά τουλάχιστον 180 εκατομμύρια ευρώ διότι το Δημόσιο δεν πρόλαβε να πιστοποιήσει δεκάδες μεγάλες σήραγγες που περιλαμβάνονται στο έργο, όπως προβλέπεται σε νομοσχέδιο που κατέθεσε το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών την περασμένη Παρασκευή και τροποποιεί τους όρους της αρχικής σύμβασης.
Το νομοσχέδιο κατατέθηκε με στόχο να ψηφιστεί πριν από τις γιορτές ώστε να ξεκινήσει με το νέο έτος η ισχύς της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας στην κοινοπραξία των εταιρειών ΤΕΡΝΑ και EGIS (75%-25%). Οι εταιρείες είχαν ανακηρυχθεί προτιμητέοι επενδυτές τον μακρινό Αύγουστο του 2021, προσφέροντας τίμημα που έφτανε το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ. Στη συνέχεια, πάντως, το τίμημα υποχώρησε στο 1,35 δισ., όπως αναγράφηκε στον κρατικό προϋπολογισμό του 2024, λόγω αλλαγής των επιτοκίων.
Η σύμβαση παραχώρησης υπεγράφη ανάμεσα στο Δημόσιο και το υπερταμείο αφ’ ενός και τους αναδόχους αφ’ ετέρου τον Μάρτιο του 2024. Από τότε, όμως, δόθηκαν τρεις παρατάσεις προκειμένου να οριστεί η ημερομηνία έναρξης παραχώρησης, διότι έπρεπε στο μεταξύ να καλυφθεί μια σειρά από προϋποθέσεις, μία από τις οποίες αφορούσε και την πιστοποίηση της ασφάλειας των σηράγγων. Συμφωνήθηκαν συνολικά τρεις παρατάσεις προθεσμίας, τον Αύγουστο του 2024, τον Μάρτιο και τον Ιούνιο του 2025. Με την τελευταία παράταση, ως προθεσμία ορίστηκε η 31η Δεκεμβρίου 2025 και το υπερταμείο πιέζει προκειμένου να ψηφιστεί η τροποποίηση ώστε να καταβληθεί και το τίμημα, το οποίο πηγαίνει για την εξυπηρέτηση του χρέους. Ομως, αυτό το τίμημα θα καταλήξει κουρεμένο κατά 180 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το Δημόσιο αναλαμβάνει και σειρά υποχρεώσεων που μπορεί στο μέλλον να προκαλέσουν αντίστοιχες δαπάνες.
Αντιδράσεις
Η κυβέρνηση είχε προετοιμάσει το έδαφος για το κούρεμα του τιμήματος προκαλώντας, μάλιστα, αντιδράσεις από την πλευρά των εργαζομένων στην «Εγνατία Οδό», οι οποίοι μετακινούνται σε άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου. Αναλυτικότερα:
● Σε πρόσφατη συζήτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου, ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος είχε αναφερθεί στο ζήτημα των σηράγγων που χρειάζονται πιστοποίηση, λέγοντας ότι αφορά πάνω από 60 που έχουν μήκος άνω των 500 μέτρων. Είχε πει μάλιστα ότι οι εργασίες που έπρεπε να γίνουν προσδιορίζονταν από μελέτη του ΤΑΙΠΕΔ, ότι ήταν σήραγγες χωρίς αδειοδότηση πριν από το 2007 και ότι τις εργασίες έπρεπε να κάνει η δημόσια «Εγνατία Οδός».
● Στην αρχική σύμβαση, το Δημόσιο αποδεχόταν ότι ανάμεσα στις προϋποθέσεις για να επιτευχθεί η ημερομηνία έναρξης παραχώρησης ήταν η αδειοδότηση των σηράγγων ως κατηγορίας Ε, χωρίς περιορισμούς ή εργασίες που θα έπρεπε να εκτελεστούν ακολούθως.
● Το Δημόσιο αποδέχεται ότι «έως και σήμερα δεν έχουν ολοκληρωθεί από την “Εγνατία Οδός Α.Ε.” οι εργασίες και ενέργειες που απαιτούνται για την αδειοδότηση των σηράγγων» και «η ολοκλήρωση αυτών δεν αναμένεται κατά το προσεχές διάστημα».
● Ετσι, η παραχώρηση θα ξεκινήσει με τις σήραγγες χωρίς πιστοποίηση και ο παραχωρησιούχους, δηλαδή η «Νέα Εγνατία», θα μπορεί να επιβάλει προσωρινά μέτρα ασφαλείας στα τούνελ, όπως μειωμένα όρια ταχυτήτων.
● Ταυτόχρονα, ο παραχωρησιούχος θα ξεκινήσει αυτοψίες, δοκιμές και μελέτες για το σύνολο των σηράγγων και θα προβεί στην εκτέλεση των απαραίτητων έργων, σε συμφωνία με τον ιδιώτη ανεξάρτητο μηχανικό που επιβλέπει το έργο.
● Το Δημόσιο αναλαμβάνει να αποζημιώσει τη «Νέα Εγνατία» για μια σειρά από θέματα: την εφαρμογή των προσωρινών μέτρων ασφαλείας, τις αυτοψίες, δοκιμές, μελέτες και εργασίες, την αμοιβή του ανεξάρτητου μηχανικού.
● Το Δημόσιο αναλαμβάνει επίσης συμβατικές, αστικές, διοικητικές, ποινικές και άλλες ευθύνες που σχετίζονται με την έλλειψη αδειοδότησης και πιστοποίησης των σηράγγων. Εάν, για παράδειγμα, συμβεί κάποιο ατύχημα, η ευθύνη δεν θα βαραίνει τον παραχωρησιούχο.
● Και στο «ψητό»: Ποσό 180 εκατομμυρίων ευρώ παρακρατείται από το τίμημα και επιστρέφει στον παραχωρησιούχο για τις εργασίες στις σήραγγες.
● Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Εργαζομένων στην Εγνατία Οδό (ΣΕΤΕΟ) είχε αναφέρει, πάντως, ότι από τις 35 μεγάλες σήραγγες του έργου, οι 19 είναι ήδη αδειοδοτημένες από τη δημόσια εταιρεία σε κατηγορία Ε και ότι για τις υπόλοιπες 16 τα απαραίτητα έργα είχαν ολοκληρωθεί κατά περίπου 90%. Ο ΣΕΤΕΟ κατηγορούσε το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ότι υιοθέτησε άλλη προσέγγιση που «αλλάζει εις βάρος του Δημοσίου τους όρους της σύμβασης παραχώρησης, στο θέμα των σηράγγων, καθώς το Δημόσιο θα αποζημιώσει το σύνολο των εργασιών βαριάς συντήρησης των σηράγγων που κανονικά ήταν υποχρέωση του παραχωρησιούχου στο πλαίσιο της υπό έναρξη σύμβασης παραχώρησης 35 ετών». Υπενθύμιζαν ακόμη οι εργαζόμενοι ότι όταν οι ανάδοχοι έκαναν την προσφορά τους για να πάρουν την Εγνατία το 2021 γνώριζαν τις συνθήκες του έργου και αναλάμβαναν εκείνοι τη βαριά συντήρηση.
Η Εγνατία οδός είναι αυτοκινητόδρομος μήκους 658 χιλιομέτρων που συνδέει την Ηγουμενίτσα με τους Κήπους στον Εβρο, ενώ στη σύμβαση παραχώρησης περιλαμβάνονται και οι τρεις κάθετοι άξονες: 1) Σιάτιστα-Ιεροπηγή/Κρυσταλλοπηγή, μήκους 69,3 χιλιομέτρων με σύνδεση προς Αλβανία, 2) Θεσσαλονίκη-Σέρρες-Προμαχώνας, προς Βουλγαρία με μήκος 95,5 χιλιόμετρα, και 3) Χαλάστρα-Εύζωνοι, μήκους 60 χιλιομέτρων προς Βόρεια Μακεδονία (στο νομοσχέδιο αναφέρεται ΠΓΔΜ).
Υποχρεώσεις και δικαιώματα
Με την έναρξη της παραχώρησης, η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ-EGIS αναλαμβάνει τη συντήρηση και εκμετάλλευση όλων των παραπάνω, το δικαίωμα επιβολής διοδίων, την εκμετάλλευση σταθμών εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών και παρόδιων εκτάσεων. Επίσης, ο παραχωρησιούχος θα εισπράξει και ποσό 60 εκατομμυρίων ευρώ που είναι η χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου.
Επίσης, το Δημόσιο διατηρεί την ευθύνη για επιπτώσεις από γεωλογικά φαινόμενα, από πλημμύρες στην Πεδινή Ιωαννίνων, την Κοζάνη, την Ασπροβάλτα, τα Βρασνά, τη λίμνη Βόλβη, από κατολισθήσεις στις περιοχές Βασιλικός, Κρυσταλλοπηγή, Αγία Αναστασία, Μουτσάρα, Πρινότοπα, Ανθοχώρι, Παναγιά, Στρύμη-Μέστη.
Τα διόδια που θα επιβληθούν στους χρήστες της Εγνατίας οδού έχουν οριστεί στα 5,1 λεπτά του ευρώ ανά χιλιόμετρο (για τα Ι.Χ.) και αυτό σημαίνει ότι μια πλήρης διαδρομή θα κοστίζει πάνω από 33 ευρώ, ενώ το ποσό πολλαπλασιάζεται για μεγαλύτερα οχήματα με συγκεκριμένους συντελεστές.
Υπενθυμίζεται ότι, όπως πρόσφατα έγραψε η «Εφ.Συν.» («Δημόσια έργα από… χρυσάφι», 5/12/25), η κυβέρνηση εγκρίνει συνεχώς αποζημιώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για τους παραχωρησιούχους έργων όπως ο ΒΟΑΚ, ο Ε65 και το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλλι Ηρακλείου Κρήτης, αποδεχόμενη την ευθύνη του Δημοσίου για σειρά θεμάτων.
