Εδώ και 12 χρόνια έχει ξεκινήσει η διαπραγμάτευση της Ε.Ε. με τις χώρες της Mercosur (ισπανική συντομογραφία της Νότιας Κοινής Αγοράς) και μόλις σήμερα, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. (Coreper 2) με τη συμμετοχή των μόνιμων αντιπροσώπων, θα επιχειρηθεί απόφαση επί της συμφωνίας που έχει ξεσηκώσει τεράστιες αντιδράσεις από τους αγρότες της Γαλλίας και άλλων χωρών.
Υποτίθεται ότι το δέλεαρ της προκαταβολής των 45 δισ. ευρώ που προσέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από την ήδη περικεκομμένη ΚΑΠ της επόμενης προγραμματικής περιόδου 2028-2034 ήταν επαρκές για να ξεπεράσει τις αντιδράσεις των «σκληρών» χωρών -της Γαλλίας, της Πολωνίας, της Ιρλανδίας-, να εδραιώσει τη μεταστροφή των επιφυλακτικών χωρών, όπως η Ιταλία της Μελόνι ή η Σλοβακία, και να ενισχύσει τη συμμαχία των ζηλωτών της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών με την αγορά των 270 εκατ. κατοίκων των πέντε χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Βολιβία, Παραγουάη, Ουρουγουάη) και των άλλων 300 εκατ. κατοίκων των συνδεδεμένων λατινοαμερικανικών χωρών. Παραδόξως στην τελευταία συμμαχία περιλαμβάνονται η Ισπανία και η Πορτογαλία, που θυσιάζουν μέρος της αγροτικής παραγωγής τους για να υπερασπιστούν την προνομιακή επενδυτική και εμπορική πρόσβασή τους στις πρώην αποικίες τους.
Πλην όμως η κατηγορηματική δήλωση Μακρόν, υπό την ασφυκτική πίεση των γεωργών και κτηνοτρόφων της χώρας που παρέλυσαν το Παρίσι κι άλλες πόλεις, ότι η Γαλλία «παρά τις σημαντικές παραχωρήσεις, θα καταψηφίσει τη συμφωνία» στο σημερινό Συμβούλιο της Ε.Ε. -μαζί και με την Ιρλανδία και πιθανότατα την Πολωνία-, μπορεί να βάλει στην «κατάψυξη» το διατλαντικό deal των 110 δισ. ευρώ (56 δισ. εισαγωγές, 55 δισ. εξαγωγές το 2024). Θεωρητικά το Συμβούλιο της Ε.Ε. μπορεί να εγκρίνει τη συμφωνία με τις ψήφους των υπολοίπων. Αλλά πόσο νόημα έχει μια απόφαση χωρίς αυτές τις τρεις χώρες;
Επαναδιαπραγμάτευση
Στη σημερινή συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων των 27 της Ε.Ε. θα καταγραφούν τα «στρατόπεδα» των συμφωνούντων, των διαφωνούντων και των ενδιάμεσων, τα ιδιαίτερα συμφέροντα των οποίων προφανώς πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν από μια επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας με τις λατινοαμερικανικές χώρες με την τεράστια και υψηλής ποιότητας γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή.
Και η Ελλάδα; Σε ποιο στρατόπεδο εντάσσεται; Ιδού η (δική μας) απορία.
«Η χώρα μας εδώ και πέντε χρόνια τηρούσε έναν ρόλο επιτήδειου ουδέτερου σε αυτή τη διαπραγμάτευση» λέει στην «Εφ.Συν.» άνθρωπος με βαθιά και καθημερινή επαφή με την τεχνοκρατία των Βρυξελλών. «Δεν είχε ποτέ ξεκάθαρη θέση και οι ειδικοί επιστήμονες και υπηρεσιακοί παράγοντες που είχαν την αρμοδιότητα της συνεννόησης με τα αρμόδια τεχνικά κλιμάκια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προσέρχονταν αμήχανοι, χωρίς κάποια σαφή κατεύθυνση από την πολιτική ηγεσία, αναγκασμένοι πολλές φορές να αυτοσχεδιάζουν».
Η επισήμανση δεν αφορά μόνο τους τεχνοκράτες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που είχαν το καθήκον να υπερασπίσουν ευαίσθητα πεδία της πρωτογενούς παραγωγής από τις παρενέργειες της δασμολογικής απελευθέρωσης -κτηνοτροφία, εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, ρύζι-, αλλά και άλλους, όπως του υπουργείου Ναυτιλίας, του Ανάπτυξης, του Οικονομικών και του Εξωτερικών, στο οποίο έχει μεταφερθεί η αρμοδιότητα των διεθνών εμπορικών σχέσεων. Ολοι οι εμπλεκόμενοι τεχνοκράτες σε όλα τα συναρμόδια υπουργεία είχαν την ίδια αμηχανία για την κραυγαλέα απουσία στρατηγικής και θέσης της χώρας.
Ουσιαστικά αν δεν υπήρχαν οι κινητοποιήσεις των γεωργών και κτηνοτρόφων, η κοινή γνώμη της χώρας θα αντιμετώπιζε ως παντελώς ακατάληπτη λέξη τη «Mercosur» και η κυβέρνηση δεν θα υποχρεωνόταν να τοποθετηθεί -μόλις την περασμένη Τετάρτη- για όσα ζητούν και οι Ελληνες αγρότες απέναντι στην αμφιλεγόμενη συμφωνία.
«Για τη συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur υπήρξε ένα πολιτικό πλαίσιο το 2019 επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ. Οι ελληνικές εξαγωγές στις χώρες Mercosur ανέρχονται σε μόλις 34 εκατ. ευρώ. Είκοσι ένα ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ θα προστατεύονται. Διεκδικούμε σαφείς ρήτρες διασφάλισης, ανακατεύθυνση πρόσθετων πόρων για την ΚΑΠ εντός του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και του UnitySafetyNet για τις διαταραχές στην αγορά αγροτικών προϊόντων. […] Με πρωτοβουλία της προέδρου της Κομισιόν κινητοποιούνται άμεσα πόροι 45 δισ. ευρώ προς τον πρωτογενή τομέα. […] Πρόκειται, όπως είπε ο πρωθυπουργός, “για ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών που δείχνει ότι η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά”». Αυτό ήταν το πλαίσιο τοποθέτησης του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστα Τσιάρα, στην προχθεσινή ανακοίνωση των μέτρων για τους αγρότες. Κι αυτά είναι υποχρεωμένος να μεταφέρει στο σημερινό Coreper 2 ο νο1 μόνιμος αντιπρόσωπος της χώρας, Ιωάννης Βράιλας.
Ουσιαστικά η τελευταία λέξη της Ελλάδας απέναντι στην υπό διαπραγμάτευση συμφωνία ειπώθηκε στα μέσα του 2019, δηλαδή επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, όταν 21 προϊόντα ΠΟΠ (γεωγραφικής προέλευσης), ανάμεσά τους η φέτα αλλά και η ναυτιλία, διασφαλίστηκαν μέσω της λεγόμενης «ελληνικής ρήτρας» που προστατεύει αγαθά και υπηρεσίες με συγκριτικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα κι άλλες χώρες. Εκτοτε ακολούθησε εκκωφαντική σιωπή και παντελής αδράνεια. Μπορεί το εξωτερικό εμπόριο με τις λατινοαμερικανικές χώρες να είναι ασήμαντο, μόλις 34 εκατ. ευρώ, αλλά το πλήγμα στα εσπεριδοειδή, το βόειο κρέας, το ρύζι κι άλλα προϊόντα που έχουν μείνει χωρίς δασμολογική διασφάλιση μπορεί να είναι πολλαπλάσιο λόγω «ντόμινο»: αν οι εξαγωγές Γαλλίας, Ιρλανδίας, Ιβηρικής κι άλλων χωρών της Ε.Ε. σε αυτά τα προϊόντα πληγούν, θα στενέψει δραματικά ο χώρος για εξαγωγές των ίδιων προϊόντων προς την ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό λένε εδώ και πολλούς μήνες οι αγρότες. Αλλά η κυβέρνηση… αγρόν ηγόραζε και ζεύγη βοός.
Ρήτρες
Οπως επισημαίνουν καλοί γνώστες της ευρωπαϊκής διπλωματίας, αντί η Ελλάδα να σπεύσει εκούσα άκουσα να υπερψηφίσει τυφλά τη συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur με αντίτιμο μερικά εκατομμύρια προκαταβολής από την ΚΑΠ 2028-2034, θα ήταν χρήσιμο να απαιτήσει πρώτα να ψηφιστούν οι κανονισμοί με τις διμερείς «ρήτρες διασφάλισης και αντικατοπτρισμού», που ορίζουν ποσοστώσεις στις εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων. Θα ήταν επίσης κρίσιμο να επιμείνει στην ψήφιση κανονισμού για τη δημιουργία ενιαίας Ευρωπαϊκής Αρχής Ελέγχου των Εισαγωγών, που θα έθετε τέλος στο αίσχος των παράνομων «ελληνοποιήσεων» (ή «ιταλοποιήσεων», «γαλλοποιήσεων» κ.λπ.) και θα σταματούσε το «μπάτε σκύλοι, αλέστε» από τις εμπορικές πύλες της Ε.Ε.
Τίποτα από αυτά δεν έγινε. Ακόμη και μελέτη τεχνοκρατών του ΥΠΑΑΤ προ δύο μηνών, που κατέληγε σε συμπέρασμα για τις βλαπτικές συνέπειες της συμφωνίας Ε.Ε. – Mercosur στην Ελλάδα, αν και διαβιβάστηκε σε όλους τους αρμοδίους -και στο Μαξίμου- αγνοήθηκε επιδεικτικά.
Αποκορύφωμα της εξοργιστικής κυβερνητικής αδιαφορίας απέναντι στην αμφιλεγόμενη συμφωνία ήταν η έκτακτη συνεδρίαση που συγκάλεσε την περασμένη Τετάρτη η Κομισιόν με τους υπουργούς Γεωργίας της Ε.Ε. Ολες οι χώρες συμμετείχαν με τους υπουργούς τους, η Ελλάδα «παρίστατο» διά του μονίμου αντιπροσώπου της, επιφορτισμένου να καταθέσει απλώς μια επιστολή, χωρίς δικαίωμα λόγου. Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως σήμερα περιμένουμε κάτι καλύτερο.
