Η πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για «Χωροθέτηση και έγκριση περιβαλλοντικών όρων της Μαρίνας Καλαμαριάς» επανέφερε στη δημόσια συζήτηση την πρόθεση ΤΑΙΠΕΔ – κυβέρνησης για την παραχώρηση της μαρίνας σε ιδιώτες, με το «κάλυμμα» της ανάπτυξης/αναβάθμισης.
Η Μαρίνα Καλαμαριάς λειτουργεί από τη δεκαετία του 1980, αλλά στερείται περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Γεγονός που δεν φαίνεται να έχει απασχολήσει κανέναν ελεγκτικό φορέα, περιφερειακό ή κεντρικό, αλλά ούτε τον Δήμο Καλαμαριάς, στα διοικητικά όρια του οποίου βρίσκεται η μαρίνα. Αντίθετα, αυτό που απασχολεί το ΤΑΙΠΕΔ, που είναι ο διαχειριστής της, είναι ο «αναπτυξιακός» σχεδιασμός της. Αυτόν τον σχεδιασμό επικυρώνει η πρόσφατη ΚΥΑ, σύμφωνα με τον οποίο:
● Η θαλάσσια ζώνη της επεκτείνεται πέραν του υφιστάμενου κυματοθραύστη και αυξάνεται από 100 σε 166 στρέμματα.
● Η χερσαία ζώνη της αυξάνεται από 75,5 σε 77,0 στρέμματα, με επιπλέον επίχωση 1.440 τ.μ. στον κεντρικό προβλήτα.
● Eξαπλασιάζεται η υπάρχουσα δόμηση από 2.400 τ.μ. σε 14.900 τ.μ., για να συμπεριλάβει καταστήματα, εστιατόρια, αναψυκτήρια, αλλά και ξενοδοχείο-condo, δηλαδή σουίτες-διαμερίσματα, συνολικής επιφάνειας 8.000 τ.μ. πάνω στον κεντρικό προβλήτα.
Της ΚΥΑ προηγήθηκε Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ.) με «Εγκριση Γενικού Σχεδιασμού μαρίνας Καλαμαριάς», αποδεχόμενο τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που είχε εκπονηθεί από το ΤΑΙΠΕΔ. Για την οποία το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμαριάς είχε εκφράσει ουσιαστικές αντιρρήσεις, ζητώντας τη μείωση στο μισό του συντελεστή δόμησης. Ενώ η Μητροπολιτική Ενότητα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (ΜΕ/ΠΚΜ) είχε γνωμοδοτήσει θετικά, ζητώντας τη μη κατασκευή ξενοδοχείου-κατοικιών.
Το ΤΑΙΠΕΔ και η αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΕΝ (ΔΙΠΑ) απέρριψαν τις αντιρρήσεις του Δήμου Καλαμαριάς, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη ξενοδοχείου-κατοικιών είναι απόλυτα συμβατή με τη λειτουργία της μαρίνας και συνεισφέρει στη βιώσιμη και ισόρροπη οικονομική ανάπτυξή της. Ομως τόσο στη ΣΜΠΕ όσο και στην απορριπτική απόφαση δεν υπάρχει κανένα οικονομικό στοιχείο. Δεν γίνεται καμία οικονομική ανάλυση, που να τεκμηριώνει με επιστημονική επάρκεια ότι η μόνη βιώσιμη λύση για τη μαρίνα είναι η «ανάπτυξη» του real-estate που επιθυμεί το ΤΑΙΠΕΔ.
Το Π.Δ. ακολούθησε η εκπόνηση Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), για την οποία γνωμοδότησε αρνητικά τόσο ο Δήμος Καλαμαριάς, επισημαίνοντας τα ίδια θέματα όπως στη ΣΜΠΕ, όσο και η ΜΕ/ΠΚΜ, αποδεχόμενη την άποψη του δήμου.
Παρ’ όλες τις αντιρρήσεις της αυτοδιοίκησης και της τοπικής κοινωνίας, η πρόσφατη ΚΥΑ θεσμοθετεί την «ανάπτυξη» real-estate που προτείνει το ΤΑΙΠΕΔ, με μοναδικό στόχο την προσέλκυση μεγαλύτερου τιμήματος για τη μακροχρόνια παραχώρηση της μαρίνας. Γι’ αυτό στη σχεδιαζόμενη «ανάπτυξη» προβλέπονται εξαπλασιασμός της σημερινής δόμησης, πολλαπλές χρήσεις γης και ξενοδοχείο-condo. Θα μπορούσε να προβλεφθεί το πιθανό τίμημα της παραχώρησης της μαρίνας με τις πρόσθετες και ξενοδοχειακές της λειτουργίες, αν ληφθούν υπόψη οι παραχωρήσεις της μαρίνας Χίου και της μαρίνας Αλίμου. Για την 1η το τίμημα ήταν 6,2 εκατ. €, ενώ για την 2η 27,3 εκατ. €, επισημαίνοντας βέβαια τη διαφορά δυναμικότητας ανάμεσα στις παραχωρημένες μαρίνες και την πλεονεκτική τους θέση στο Αιγαίο, σε σχέση με αυτήν της Καλαμαριάς.
Για όσα παρουσιάζονται στη ΣΜΠΕ, Π.Δ., ΜΠΕ και ΚΥΑ, θα μπορούσαν να σχολιαστούν πολλά, όπως π.χ. (α) ότι σε περίοδο λειψυδρίας δεν υπάρχει εκτίμηση των αναγκών ύδρευσης και άρδευσης της νέας μαρίνας και σύμφωνη γνώμη της ΕΥΑΘ, (β) το ίδιο και αναφορικά με τη σύνδεση των νέων δραστηριοτήτων στο αποχετευτικό δίκτυο της ΕΥΑΘ, (γ) την υποβάθμιση του προβλήματος της ανανέωσης των νερών της λιμενολεκάνης, όπου και σήμερα με μικρότερη κάλυψη από κατασκευές, παρουσιάζονται προβλήματα ευτροφισμού, ρύπανσης αλλά και μόλυνσης (δ) την πλήρη απουσία ποδηλατόδρομου εντός της μαρίνας και (ε) τη δόμηση μέρους της κεντρικής περιοχής που αναφερόταν ότι θα αποτελεί ενιαίο χώρο πρασίνου τουλάχιστον 9,0 στρεμμάτων.
Αλλά τα σημαντικότερα θέματα είναι: (1) ότι χωρίς την απαραίτητη τεχνο-οικονομική και περιβαλλοντική και ορθή επιστημονικά τεκμηρίωση, που απουσιάζουν από όλα τα κείμενα, η θέση ότι η σχεδιαζόμενη «ανάπτυξη» είναι βέλτιστη οικονομικά, τουριστικά και περιβαλλοντικά είναι έωλη και δεν εξασφαλίζει ούτε τη βιώσιμη διαχείριση της παράκτιας ζώνης, ούτε το δημόσιο συμφέρον, ούτε την πλήρη πρόσβαση των πολιτών στον δημόσιο παράκτιο και θαλάσσιο χώρο, και (2) η αποσπασματική αντιμετώπιση του παραλιακού χώρου της Θεσσαλονίκης, αφού η μαρίνα αποκόπτεται από τον σχεδιασμό της υπόλοιπης παράκτιας περιοχής. Και δυστυχώς αυτός ο αποσπασματικός με εξαιρέσεις (μαρίνας, Κυβερνείου, Κόδρα, παραλίας Σοφούλη, κάμπινγκ Αγ. Τριάδας κ.ά.) σχεδιασμός έχει πλήρως υιοθετηθεί στην πρόταση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου για το (δήθεν) ενιαίο παραλιακό μέτωπο της Θεσσαλονίκης. Και ο λόγος εξαίρεσης των τμημάτων της παράκτιας ζώνης (από Καλοχώρι έως Αγγελοχώρι) είναι το σημερινό ιδιοκτησιακό/διαχειριστικό καθεστώς των δημόσιων αυτών χώρων και η πρόθεση παραχώρησής τους σε ιδιώτες.
Με τα σημερινά δεδομένα η δικαστική προσπάθεια του Δήμου Καλαμαριάς ματαίωσης των σχεδίων ΤΑΙΠΕΔ-κυβέρνησης θα πρέπει να συνοδευτεί με αλλαγή πολιτικής, ώστε να αποκτήσει την πλήρη κυριότητα και έλεγχο των δημόσιων χώρων της περιοχής του και τα χρηματοδοτικά εργαλεία αξιοποίησής τους για να γίνει πράξη το ενιαίο αδόμητο παραλιακό μέτωπο προς χρήση όλων των πολιτών.
*Ομότιμος καθηγητής Παράκτιας Τεχνικής & Ωκεανογραφίας, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΑΠΘ
