Σε πείσμα των καιρών πολλές και πολλοί εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι ο σεβασμός αποτελεί δικαίωμα και όχι προνόμιο που χαρίζεται κατά βούληση. Πριν από λίγες ημέρες στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, δύο γυναίκες –ένα ζευγάρι λεσβιών, επιστήμονες, αξιοπρεπέστατες, καλοβαλμένες, επιτυχημένες στη ζωή τους– περπατούσαν απλά αγκαλιασμένες. Τίποτα προκλητικό, τίποτα «εξτρίμ». Ομως βρέθηκαν στο στόχαστρο μιας από αυτές τις γνωστές, καθημερινές, αλλά καθόλου ακίνδυνες, εκδηλώσεις αποκρουστικού, σάπιου «ανδρισμού». Φασιστοειδή από αυτοκίνητο σταμάτησαν, έβρισαν χυδαία το ζευγάρι και –για να ολοκληρώσουν το μάτσο αντριλίκι τους– πέταξαν έναν κουβά νερό επάνω του. Ετσι, για να γελάσουν. Για να «δείξουν». Για να επιβεβαιώσουν μεταξύ τους την ύπαρξή τους και τη μαγκιά τους.
Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά. Ούτε η εξαίρεση. Για πολλά από τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας μπορεί να συμβαίνει πιο συχνά από όσο νομίζουμε. Πρόκειται για συνθήκη που δεν είναι λίγοι εκείνες κι εκείνοι οι οποίες/οι ισχυρίζονται ότι «δεν υπάρχει», ότι «η κατάσταση δεν είναι τόσο άσχημη», ότι «υπερβάλλουμε». Και όμως, υπάρχει. Αναδεικνύεται και αναπνέει και μέσα από μικρές συμπεριφορές βίας, όπως συνέβη στη Θεσσαλονίκη, που προσπαθούν να παρουσιαστούν ως «πλάκα». Αλλά δεν ήταν πλάκα. Δεν ήταν απερισκεψία. Ηταν επιλογή. Επιλογή ταπείνωσης.
Ας το πούμε καθαρά: δεν αναφερόμαστε σε «μεμονωμένο περιστατικό», αλλά σε σύμπτωμα κοινωνίας που ακόμη δυσκολεύεται να αποδεχτεί ότι οι γυναίκες –και ειδικά οι λεσβίες γυναίκες– μπορούν να αγαπούν χωρίς να ζητούν άδεια. Κοινωνίας που διδάσκει στους άνδρες πως η αξία τους μετριέται με την ικανότητα να ελέγχουν τα σώματα και τις ζωές γυναικών και άλλων κοινωνικών υποκειμένων. Που τους λέει πως «οκ» να επιτεθούν, αρκεί να το κάνουν γελώντας, ώστε να θεωρηθεί «χαβαλές» και όχι βία.
Ωστόσο είναι βία. Είναι βία μισογυνική, βία ομοφοβική, ταυτόχρονα βία βαθιά πολιτική.
Προφανώς, η Θεσσαλονίκη –η πόλη που χαρακτηρίζεται για την ιστορική της πολυμορφία– δεν μπορεί να είναι περήφανη για το γεγονός. Οταν μια λεσβία γυναίκα περπατάει στον δρόμο, γνωρίζουμε καλά πως δεν κουβαλά απλώς την εαυτή της. Κουβαλά ολόκληρη την ιστορία της έλλειψης ορατότητας. Τη διαρκή αμφισβήτηση της ύπαρξής της, της σχέσης της, της αγάπης της. Το βλέμμα που τη μετράει από πάνω μέχρι κάτω για να βρει εκείνο το ένα «ψεγάδι» που θα δικαιολογήσει την επίθεση. Και όταν τελικά συμβαίνει η επίθεση, κάποιοι/ες θα σπεύσουν να ρωτήσουν αν «προκάλεσε». Αλλωστε ακόμα και η απλή αγκαλιά αποτελεί «πρόκληση». Το βέβαιο είναι πως τα στόματα που άνοιξαν για να βρίσουν, το χέρι που σήκωσε τον κουβά, ο οδηγός που πάτησε γκάζι φεύγοντας με ικανοποίηση, όλα αυτά αποτελούν μέρος ενός συστήματος που επιτρέπει, δικαιολογεί, καλύπτει και επιβραβεύει τέτοιες συμπεριφορές. Ενα σύστημα που ξέρουμε πολύ καλά: πατριαρχία λέγεται.
Με αφορμή το γεγονός της Θεσσαλονίκης θυμόμαστε και ότι η ομοφοβική βία είναι κόρη της μισογυνικής βίας. Είναι παρακλάδι του ίδιου δέντρου που θέλει τις γυναίκες να φέρονται «σωστά», να επιθυμούν «σωστά», να αγαπούν «σωστά» και, κυρίως, να επιθυμούν άνδρες. Η λεσβία γυναίκα προκαλεί γιατί αφαιρεί από τον άντρα την «κεντρικότητά» του. Γιατί η ύπαρξή της αποδεικνύει ότι ο κόσμος δεν χτίστηκε γύρω από εκείνον.
Σε κάθε περίπτωση, το συμπέρασμα που βγαίνει είναι η αναγκαιότητα συνέχισης του αγώνα κατά της πατριαρχίας και η μάχη δεν είναι μόνο της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Είναι και μάχη του φεμινισμού. Των φεμινιστριών που, ανεξαρτήτως σεξουαλικής ταυτότητας, αρνούνται να παραδώσουν τον δημόσιο χώρο, την αγάπη, το σώμα και την αξιοπρέπεια σε εκείνους που ονειρεύονται μια κοινωνία επιβολής και τρόμου. Είμαστε εδώ. Και δεν πρόκειται να σωπάσουμε.
* Ομότιμη καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
