Εχουμε ανάγκη από σύμβολα και συμβολισμούς. Η αλήθεια είναι ότι ο καλός χαρακτήρας είναι το καλύτερο μνημείο. Αλλά, ο Ζοχράν Μαμντάνι, ο νεαρός αυτός σοσιαλιστής –που μάλλον θα παλέψει σκληρά με τα θηρία και τα αδιέξοδα του νέου τραμπικού καπιταλισμού– επέλεξε ένα «μνημείο» για να ορκιστεί δήμαρχος της Νέας Υόρκης.
Επέλεξε ένα ιστορικό μέρος της πρώτης γραμμής του μετρό το 1904: τότε που οι περισσότεροι επιβάτες ήταν εργαζόμενοι και όχι χρηματιστές, υπάλληλοι και όχι αφεντικά. Και (όπως διάβασα) ήταν διαμετακομιστικός σταθμός για να φεύγουν κάθε ξημέρωμα τα εργατικά χέρια των μεταναστών τότε, έξω από το Μανχάταν: σε άλλα μέρη της Πολιτείας ή σε άλλες Πολιτείες, σε εργοστάσια, μαγαζιά και σε άλλες επιχειρήσεις των τότε μεγιστάνων.
Αυτή η underground σημειολογική τελετή συμπυκνώνεται νοηματικά στη δήλωση της εισαγγελέως της πόλης: «Τα μετρό μάς συνδέουν όλους και αντιπροσωπεύουν ακριβώς αυτό για το οποίο αγωνίζεται ο νέος δήμαρχός μας: μια πόλη στην οποία κάθε Νεοϋορκέζος θα μπορεί να ευημερήσει».
Ο σταθμός αυτός και το μετρό είναι μέρος από τις καπιταλιστικές ροές του προηγούμενου αιώνα, ένα logistic ανθρώπων τότε, από τον οποίο πέρασαν για 40 χρόνια εκατομμύρια προλετάριοι του μεροκάματου. Και λέω 40 χρόνια γιατί παροπλίστηκε το 1945 και είναι απρόσιτος για τους περισσότερους Νεοϋορκέζους. Αλλά όχι για όλους: όσοι πληρώσουν το μάλλον ακριβό εισιτήριο απολαμβάνουν ειδική ξενάγηση υπό το Μουσείο Μεταφορών της Νέας Υόρκης (ιδιωτικοποίηση από τότε, εξ όσων κατανοείτε).
Αυτά τα «πληρωμένα προνόμια» πάνω στα δημόσια αγαθά, αυτή την ασύμμετρη πρόσβαση στη μνήμη και στην Ιστορία του κάθε έθνους και κυρίως των εργαζόμενων θέλει και θα προσπαθήσει να «αναποδογυρίσει» ο Μαμντάνι. Δεν ξέρω πόσο το συνειδητοποιεί η εργατική τάξη στην ανθρωπότητα, αλλά όσο ισχυρός και αν είναι ο χρηματιστηριακός κόσμος του Μανχάταν που στήριξε τον Τραμπ, η μητρόπολη του καπιταλισμού έχει δήμαρχο («η δεύτερη δυσκολότερη δουλειά στην Αμερική») έναν μετανάστη φιλεργατικό νέο άνθρωπο.
Για πολλούς αυτό δεν λέει κάτι. Αλλά πλέον τα συστήματα των ανισοτήτων και οι πολιτικές μετάλλαξής τους αλλάζονται εκ των έσω. Και η Αμερική μάζεψε στη μητρόπολη της, γύρω από τον ναό του χάρτινου πλούτου της Wall Stret, τη νομοτελειακή «κοινωνική κατάσταση» του 50ετούς νεοφιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξής της: τις ανισότητες.
Ομως, σε κάθε μητρόπολη του δυτικού ευρωπαϊκού κεφαλαίου (Λονδίνο, Παρίσι, Ρώμη, Βερολίνο) οι ταξικές διαφορές και η φτώχεια έχουν συγκεντρωθεί «μακριά» από το κοσμοπολίτικο κέντρο – στα προάστια. Και αυτός είναι ο λόγος που επιβιώνει ακόμη σε αυτές τις πόλεις το μητροπολιτικό πανοπτικό του κάθε κυβερνητικού έργου.
Να το πω απλά: στις ΗΠΑ, ως μήτρα του καπιταλισμού, έχουμε πρώτη φορά ιστορικά συσσώρευση των αδιεξόδων του συστήματος μέσα στην καρδιά του συστήματος (για πολλούς και διάφορους λόγους). Και η ακριβή «μητροπολιτική» τιμή στο εισιτήριο, στο ψωμί, στην μπίρα, στο φαγητό έβγαλαν δήμαρχο τον Ζοχράν. Αυτά που δεν αφορούν δηλαδή τους πετυχημένους κατοίκους στα ακριβά προάστια πολλών αμερικανικών πόλεων (εκεί ψηφίστηκε ο Τραμπ).
Στην Ευρώπη λοιπόν, αυτά τα αδιέξοδα «μετακόμισαν» στα προάστια των πόλεων, εκεί όπου ζουν τρίτης και τέταρτης γενιάς πλέον μετανάστες. Αλλά, δυστυχώς, εκεί μετακόμισε έξυπνα και η Ακροδεξιά, ο εθνικισμός και η αντισυστημική οργή. Η Αριστερά παρέμεινε μάλλον «ξεχασμένη» σε κάποιους ενδιάμεσους σταθμούς μετρό, όπως αυτός της Νέας Υόρκης (ή έμεινε στα σαλόνια των πόλεων, στη βολική της θέση).
Αν δεν βρει μέσα από τα προάστια των πόλεων τους δικούς της «μετανάστες ηγέτες», εκείνους τους μορφωμένους προλετάριους που θέλουν και ξέρουν να μεταφέρουν την ακρίβεια μακριά από τα προάστια, δεν έχει καμία τύχη. Και απλά θα παρατηρούμε τον νεοφασισμό να επελαύνει και φυσικά εύκολα θα τον ονομάσουμε «ισλαμοφασισμό» ή ακραίο λαϊκισμό πολλών αποχρώσεων…
ΥΓ.: Δεν έχει καμία τύχη, κανένα νόημα, να γίνει «κατάληψη στα ανάκτορα»: αυτό δεν το υποσχέθηκε ευφυώς ο Μαμντάνι. Μίλησε για το πώς θα αναδιανείμει πλούτο με φορολογία, πώς θα δώσει φτηνές μικροπιστώσεις ώστε να φτιάξει λαϊκή κοινωνική μικρο-επιχειρηματικότητα. Ο έξυπνος αυτός μουσουλμάνος δήμαρχος θέλει να «μάθει» τους φτωχούς πώς να μην τους ξεγελάνε οι λίγοι πλούσιοι του κέντρου. Αυτό είναι το στοίχημά του, αυτό θα βάλει ένα λιθαράκι ελπίδας στην αλλαγή…
