Νέος πρόεδρος της Χιλής εξελέγη ο ακροδεξιός και νοσταλγός του Πινοσέτ, Χοσέ Αντόνιο Καστ, ξυπνώντας σκοτεινές μνήμες στους πολίτες της χώρας.
Ο Καστ επικράτησε της αριστερής Ζανέτ Χάρα, πρώην υπουργού Εργασίας στην κυβέρνηση του απερχόμενου προέδρου, Γκαμπριέλ Μπόριτς, λαμβάνοντας 58,16%.
Ο Καστ, γόνος μέλους του ναζιστικού κόμματος, θαυμαστής του δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ και ένθερμος καθολικός, γνωστός για την αντίθεσή του στις αμβλώσεις και στον γάμο ομόφυλων ζευγαριών, στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία στην υπόσχεση να απελάσει δεκάδες χιλιάδες παράτυπους μετανάστες.
«Εδώ δεν κέρδισε κανένα άτομο, δεν κέρδισε κανένα κόμμα – κέρδισε η Χιλή και κέρδισε η ελπίδα. Η ελπίδα να ζούμε χωρίς φόβο. Εκείνος ο φόβος που βασανίζει τις οικογένειες», δήλωσε ο Καστ στους χιλιάδες υποστηρικτές του, οι οποίοι περίμεναν πάνω από δύο ώρες για την νικητήρια ομιλία του.
Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι ο ακροδεξιός νικητής κατάφερε να απαντήσει σε μία από τις βασικές ανησυχίες των Χιλιανών: την αύξηση της βίας, η οποία έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, παρότι η χώρα παραμένει μία από τις ασφαλέστερες στη Λατινική Αμερική.
Την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των μεταναστών έχει διπλασιαστεί, λόγω κυρίως περίπου 700.000 Βενεζουελάνων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους εξαιτίας των οικονομικών της προβλημάτων.
Ο Καστ παρουσίαζε επανειλημμένα τους μετανάστες ως αιτία της αυξανόμενης ανασφάλειας. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, έδωσε στους περίπου 330.000 παράτυπους μετανάστες – οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι Βενεζουελάνοι – τελεσίγραφο να φύγουν πριν ο επόμενος πρόεδρος αναλάβει καθήκοντα στις 11 Μαρτίου ή να απελαθούν «με μόνο τα ρούχα που φορούν».
Στην ομιλία της νίκης του, στην οποία επανέλαβε ότι οι Χιλιανοί ζουν μέσα στο «φόβο», ο εκλεγμένος πρόεδρος δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα δείξει «μεγάλη αποφασιστικότητα απέναντι σε όλους όσοι μας βλάπτουν».
Πρόσθεσε: «Όταν λέμε σε έναν παράτυπο μετανάστη ότι παραβιάζει τον νόμο και πρέπει να φύγει από τη χώρα μας αν θέλει ποτέ να έχει την ευκαιρία να επιστρέψει, το εννοούμε… Πρέπει να δείξουμε μεγάλη αυστηρότητα απέναντι στο έγκλημα, το οργανωμένο έγκλημα, την ατιμωρησία και την αταξία».
Το πρόγραμμα του Καστ περιλάμβανε ένα σχέδιο εμπνευσμένο από τον Τραμπ για την κατασκευή κέντρων κράτησης και τειχών ύψους πέντε μέτρων, ηλεκτροφόρων φραχτών και χαρακωμάτων βάθους τριών μέτρων, καθώς και αυξημένη στρατιωτική παρουσία στα σύνορα, ιδιαίτερα στον βορρά, στα σύνορα με το Περού και τη Βολιβία.
Αυτή ήταν η τρίτη προσπάθεια του Καστ να εκλεγεί πρόεδρος: το 2021 είχε ηττηθεί από τον Μπόριτς στον δεύτερο γύρο.
Σε τηλεοπτική τηλεφωνική επικοινωνία, ο Μπόριτς συνεχάρη τον Καστ για «μια καθαρή νίκη» και προσκάλεσε τον εκλεγμένο πρόεδρο σε πρώτη συνάντηση τη Δευτέρα το πρωί στο Λα Μονέδα, το προεδρικό μέγαρο στο Σαντιάγο, για να ξεκινήσει η μεταβίβαση της εξουσίας.
Ο Μπόριτς δήλωσε ότι ο Καστ «κάποια στιγμή θα καταλάβει τι σημαίνει η μοναξιά της εξουσίας και τις στιγμές στις οποίες πρέπει να λαμβάνονται εξαιρετικά δύσκολες αποφάσεις».
Παρότι η Χάρα είχε κερδίσει τον πρώτο γύρο τον Νοέμβριο, η νίκη του Καστ ήταν αναμενόμενη, τόσο λόγω των δημοσκοπήσεων όσο και επειδή αναμενόταν να λάβει τις ψήφους των υπόλοιπων δεξιών υποψηφίων, οι οποίες υπερείχαν αριθμητικά αυτών της αριστεράς.
Η Χάρα τηλεφώνησε στον Καστ την Κυριακή για να παραδεχτεί την ήττα της και, σε ομιλία που ακολούθησε, δήλωσε ότι δεν επιθυμεί μια διχασμένη χώρα και ότι θα ηγηθεί μιας «εποικοδομητικής» αντιπολίτευσης, αλλά θα «καταδικάζει κάθε υπαινιγμό βίας, απ’ όπου κι αν προέρχεται».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, συνεχάρη την Κυριακή τον Καστ, του οποίου η νίκη προσέθεσε έναν ακόμη δεξιό ηγέτη στη Λατινική Αμερική, πιο στενά ευθυγραμμισμένο με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Υπό την ηγεσία του Καστ, «είμαστε βέβαιοι ότι η Χιλή θα προωθήσει κοινές προτεραιότητες, όπως η ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας, ο τερματισμός της παράνομης μετανάστευσης και η αναζωογόνηση της εμπορικής μας σχέσης», ανέφερε ο Ρούμπιο σε ανακοίνωσή του.
Ο ακροδεξιός πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, συνεχάρη τον «φίλο» του Καστ με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ένα ακόμη βήμα για την περιοχή μας στην υπεράσπιση της ζωής, της ελευθερίας και της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Είμαι βέβαιος ότι θα εργαστούμε μαζί ώστε η Αμερική να αγκαλιάσει τις ιδέες της ελευθερίας και να απελευθερωθούμε από τον καταπιεστικό ζυγό του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα».
Ο αριστερός πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, συνεχάρη επίσης τον Καστ με ανάρτηση και δήλωσε ότι «θα συνεχίσει να εργάζεται» με τη χιλιανή κυβέρνηση για την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και για τη διασφάλιση «της διατήρησης της Νότιας Αμερικής ως ζώνης ειρήνης».
Παρότι πολλοί αναλυτές βλέπουν το αποτέλεσμα ως μέρος ενός ευρύτερου δεξιού κύματος που σαρώνει τη Νότια Αμερική – με νίκες φέτος στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία και στις ενδιάμεσες εκλογές της Αργεντινής – αρκετοί Χιλιανοί αναλυτές θεωρούν επίσης τη νίκη του Καστ ως συνέχεια της εναλλαγής της εξουσίας μεταξύ αριστεράς και δεξιάς από τότε που η χώρα επέστρεψε στη δημοκρατία μετά τη στρατιωτική δικτατορία (1973–1990).
Παρά τη σαρωτική του νίκη, ο Καστ δεν θα διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία στο Κογκρέσο, ούτε στη Βουλή ούτε στη Γερουσία, ακόμη και αν συνυπολογιστούν όλα τα δεξιά κόμματα μαζί.
Ο υπερσυντηρητικός ηγέτης έχει δεσμευτεί να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες κατά 6 δισ. δολάρια μέσα σε 18 μήνες, χωρίς ωστόσο να έχει εξηγήσει πώς σκοπεύει να το πετύχει.
«Υπάρχουν πολλά πράγματα σχετικά με το πώς θα είναι μια κυβέρνηση Καστ που δεν τα γνωρίζουμε, επειδή δεν έχει εξηγήσει πώς θα τα υλοποιήσει», δήλωσε η Ροσάνα Καστιλιόνι, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Ντιέγο Πορτάλες.
«Σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής, είναι πολύ πιθανό να δούμε μέτρα προσαρμογής τυπικά της δεξιάς. Όμως δεν έχουμε βεβαιότητα για το πώς θα τα εφαρμόσει… εκεί όπου υπάρχει πολύ μικρότερη αβεβαιότητα είναι στην πολιτική ασφάλειας, γιατί αυτό ήταν το βασικό του όπλο καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας», πρόσθεσε.
