Οι μύθοι για τα ξενόγλωσσα τμήματα με δίδακτρα στο ΑΠΘ

Hταν μια εποχή που οι καθηγητές μέσης εκπαίδευσης συμπλήρωναν το εισόδημά τους με ιδιαίτερα. Δεν ήταν λίγες οι επικρίσεις και οι υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί που είχαν δεχτεί οι εκπαιδευτικοί εκείνα τα χρόνια, που μοιάζουν πολύ μακρινά όσο και… κοντινά.

Διότι τώρα η… συμπλήρωση στον μισθό μεταφέρθηκε, νομιμοποιήθηκε -όπως άλλωστε και τα ιδιαίτερα- υπό άλλο καθεστώς στα πανεπιστήμια με τα πολυσυζητημένα Ξενόγλωσσα Προγράμματα Προπτυχιακών Σπουδών (ΞΠΠΣ) με δίδακτρα, με τα οποία μάλιστα το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο θέλει να μπει στη διεθνή πρωτοπορία!

Οσοι όμως αντιδρούν, τεκμηριώνουν με στοιχεία τα τεράστια προβλήματα που τα τμήματα αυτά δημιουργούν στις υφιστάμενες δομές, ενώ ακόμα και οι αμοιβές για το καθηγητικό διδακτικό προσωπικό, όπως αποδεικνύουν αυτές του ΞΠΠΣ στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ -το διαμάντι του στέμματος των ΞΠΠΣ-, είναι ευτελείς, αφού φτάνουν… τα 50 ευρώ μηνιαίως!

Δώδεκα Τμήματα

Μία απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Ενιαίου Συλλόγου Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΕΣΔΕΠ) του ΑΠΘ και μία ανακοίνωση της Δημοκρατικής Πανεπιστημονικής Κίνησης (ΔΗΠΑΚ) παραθέτουν σειρά στοιχείων που δεν έχουν απαντηθεί ακόμη από την Πρυτανεία, η οποία με εντατικές πρωτοβουλίες -ακόμα και μέσα στο καλοκαίρι- προωθεί την ίδρυση 12 ΞΠΠΣ (ήδη Τμήματα που προσελκύουν λόγω γνωστικού αντικειμένου μεγάλο αριθμό προπτυχιακών φοιτητών/τριών -Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Γεωλογίας- αρνήθηκαν!).

Ο ΕΣΔΕΠ και η ΔΗΠΑΚ καταρρίπτουν τους «μύθους για τα ΞΠΠΣ», για τους οποίους μάλιστα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά -δύο φορές!- στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ, μιλώντας για το ΞΠΠΣ με δίδακτρα της Ιατρικής του ΑΠΘ, εκθειάζοντάς το και αποκαλώντας το «μοντέλο για τα υπόλοιπα πανεπιστήμια».

Σε επίπεδο ανακοινώσεων προηγήθηκε πριν από μία εβδομάδα η ΔΗΠΑΚ η οποία, αναφερόμενη στο ΞΠΠΣ του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ, αποκάλυπτε πως είναι «άνθρακας ο θησαυρός» αφού δεν υπάρχει «συμπλήρωση του εισοδήματος των καθηγητών» καθότι, «σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία του ΞΠΠΣ του Τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ (βλ. διάγραμμα), κατά τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας του οι μέσες ετήσιες πρόσθετες μικτές αμοιβές των μελών ΔΕΠ κυμάνθηκαν μεταξύ 833-1.000 € (ήτοι 42-50 € καθαρές πρόσθετες αποδοχές μηνιαίως)»!

Αλλά και για τις αποκαλούμενες «ευκαιρίες απασχόλησης των διδακτόρων των Τμημάτων» φαίνεται ότι τα ΞΠΠΣ «προσφέρουν χαμηλά αμειβόμενες, ορισμένου χρόνου ευκαιρίες απασχόλησης, με κριτήρια και διαδικασίες πρόσληψης που δεν ακολουθούν τις αντίστοιχες διαδικασίες για το υπόλοιπο διδακτικό και διοικητικό προσωπικό των ΑΕΙ.

Η συνέλευση

Είναι ενδεικτικό ότι το ΞΠΠΣ του Τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ στην πλήρη λειτουργία του θα στηρίζει το εκπαιδευτικό και διοικητικό του έργο σε μια στρατιά βοηθητικού διδακτικού προσωπικού (80 αποκαλούμενοι «readers») και διοικητικού προσωπικού, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και καθαρές μηνιαίες αποδοχές που κυμαίνονται στα 800-1.200 €, η πρόσληψη δε των οποίων γίνεται από τριμελή επιτροπή απευθείας οριζόμενη από την επιτροπή του ΞΠΠΣ»!

Πριν από λίγες μέρες συνήλθε η συνέλευση του ΕΣΔΕΠ, η οποία σε εκτενή ανακοίνωσή της επιβεβαιώνει σχετικά με τις αμοιβές πως «αν κανείς υπολογίσει τα έξοδα μισθοδοσίας με πρόσθετες αμοιβές ανά ΔΕΠ στα 150 € καθαρά μηνιαίως, τα έξοδα μισθοδοσίας απορροφούν το 70% των συνολικών εσόδων του προγράμματος», ενώ «το 2% των εσόδων του (100.000 € ετησίως) δαπανάται για έξοδα marketing (αμοιβή συμβούλου, σχεδίαση και λειτουργία ιστοσελίδας, συμμετοχή σε εκδηλώσεις προσέλκυσης φοιτητών/πελατών κτλ)» κι ακόμη πως «το 5% των εσόδων του (200.000 € ετησίως) δαπανάται στην τριετή σύμβασή του με ιδιωτική εταιρεία e-learning».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μόλις το 10% περίπου των εσόδων του ΞΠΠΣ (αφού καλυφθεί το 70% της μισθοδοσίας και το 20% των λειτουργικών δαπανών) «δαπανάται κύρια σε έργα ανακαίνισης ήδη υπαρχουσών υποδομών (ανακαίνιση και οπτικοακουστικός εξοπλισμός αμφιθεάτρων, κατασκευή Γραμματείας ΞΠΠΣ, έργα καλλωπισμού και ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων) και εξασφάλισης αναλώσιμων, εξοπλισμού, λογισμικών για τις άμεσες ή έμμεσες ανάγκες του ΞΠΠΣ».

«Τα ξενόγλωσσα ΠΠΣ με δίδακτρα δεν θα λύσουν κανένα από τα εκρηκτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν φοιτητές, ερευνητές και διδάσκοντες», λέει το αναλυτικό υπόμνημα που συνοδεύει την απόφαση της συνέλευσης του ΕΣΔΕΠ, τονίζοντας ότι τα ΞΠΠΣ με δίδακτρα:

1. Λειτουργούν σε καθεστώς διοικητικής – οικονομικής αυτοτέλειας και πλήρους θεσμικής τους απόσπασης από τα Τμήματα και τις Σχολές,

2. Δεν προσθέτουν νέους χρηματοδοτικούς πόρους στην υπηρεσία των πραγματικών αναγκών των Τμημάτων εντός των οποίων λειτουργούν, αφού το συντριπτικό ποσοστό των εσόδων τους δαπανάται για την κάλυψη των εξόδων μισθοδοσίας τους και το όποιο υπόλοιπο για την κάλυψη των λειτουργικών τους εξόδων,

3. Δεν μπορούν να αντισταθμίσουν την πολυετή μισθολογική απαξίωση των μελών ΔΕΠ,

4. Μειώνουν την πρόσβαση των φοιτητών στις ήδη περιορισμένες αίθουσες διδασκαλίας,

5. Εκτρέπουν το εκπαιδευτικό προσωπικό των ΑΕΙ σε αλλότριες επιχειρηματικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες, με αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης στα υπάρχοντα προγράμματα σπουδών χωρίς δίδακτρα,

6. Χρησιμοποιούν το λογότυπο του ΑΠΘ ως «μαρκίζα» για την παροχή πτυχίων αμφίβολης ποιότητας, θέτοντας σε αμφισβήτηση τόσο το επιστημονικό κύρος του ιδρύματος όσο και την αξία των υφιστάμενων ΠΠΣ, και

7. Δημιουργούν ακόμα πιο ευνοϊκό έδαφος για επιβολή διδάκτρων και στα ΠΠΣ χωρίς τέλη φοίτησης, μετατρέποντας εκπαίδευση και Παιδεία από δημόσιο αγαθό προσβάσιμο στην κοινωνία σε αγοραίο προϊόν στην υπηρεσία των ιδιωτών και επιχειρήσεων.

Μιλώντας στην «Εφ.Συν.» ο αντιπρόεδρος του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ Γιώργος Αγγελόπουλος σημειώνει ότι «η πραγματική διεύρυνση του διεθνούς χαρακτήρα των πανεπιστημίων θα πρέπει να αφορά πρωτίστως τις πρωτοπόρες διεθνείς ερευνητικές συνέργειές τους και τις υψηλού επιπέδου διεθνείς μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές προς όφελος του επιστημονικού δυναμικού της χώρας μας.

»Αυτό είναι κατανοητό στην πλειοψηφία της ακαδημαϊκής κοινότητας που αρνήθηκε την ίδρυση ΞΠΠΣ» και γι’ αυτό καλούμε σε «συμμετοχή για μαζική παράσταση στη συνεδρίαση της Συγκλήτου του ΑΠΘ, στην οποία θα συζητηθεί η ίδρυση των νέων ΞΠΠΣ, την Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025» (μία μέρα νωρίτερα η Πρυτανεία του ΑΠΘ καλεί σε συνέντευξη Τύπου).

Από την πλευρά του, ο Ηλίας Κονδύλης, καθηγητής Ιατρικής και μέλος της ΔΗΠΑΚ, μας λέει ότι τα ΞΠΠΣ με δίδακτρα στο ΑΠΘ «ιδρύονται με σκοπό την προσέλκυση φοιτητών/πελατών από το εξωτερικό» και «εδράζονται στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη και πρακτική ότι το κράτος δεν δύναται πλέον να αναλαμβάνει την ευθύνη κάλυψης του κόστους της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης, οπότε τα ίδια τα δημόσια ΑΕΙ, στο όνομα της οικονομικής τους αυτοτέλειας, οφείλουν να βρουν τρόπους να παράξουν ίδιους πόρους/έσοδα, εκποιώντας την περιουσία τους, εισάγοντας δίδακτρα στα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, ιδρύοντας επιχειρηματικά εκπαιδευτικά παραρτήματα στην αλλοδαπή ή προσελκύοντας τώρα φοιτητές/πελάτες από το εξωτερικό μέσω των ξενόγλωσσων προγραμμάτων».

Οι επιπτώσεις

Ο κ. Κονδύλης τονίζει πως «η μετατροπή των ΑΕΙ σε αυτοχρηματοδοτούμενες επιχειρήσεις μετακυλίει το βάρος της χρηματοδότησής τους στα λαϊκά νοικοκυριά, εντείνει τους ταξικούς φραγμούς στην πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση, εμπορευματοποιεί την εκπαιδευτική διαδικασία και έχει διαλυτικές τελικά επιπτώσεις στην ποιότητα των παρεχόμενων σπουδών. Γι’ αυτό το πανεπιστημιακό κίνημα απορρίπτει το μοντέλο του αυτοχρηματοδοτούμενου, επιχειρηματικού, δημόσιου κατ’ όνομα πανεπιστημίου.

»Διεκδικεί την κατάργηση των διδάκτρων σε όλους τους κύκλους σπουδών και την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης ως βασικές προϋποθέσεις ενός πραγματικά δημόσιου, δωρεάν, αποεμπορευματοποιημένου και δημοκρατικού πανεπιστημίου, στην υπηρεσία των σύγχρονων και διευρυμένων κοινωνικών αναγκών».