Σε μια κρίσιμη περίοδο με πολλαπλές προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή, Αθήνα και Λευκωσία επιβεβαίωσαν χθες, στο περιθώριο της 3η Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδας-Κύπρου, τη στενή συνεργασία τους στην Ανατολική Μεσόγειο
Η σύνοδος που έλαβε χώρα στη Αθήνα πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της πρόσφατης σοβαρής κρίσης στις σχέσεις των δύο χωρών με αφορμή το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης που παραμένει στον αέρα.
Ωστόσο, κατά τη χθεσινή τους συνάντηση στο περιθώριο της συνόδου ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποφάσισαν να αναθεωρήσουν το σχέδιο υλοποίησης του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, που φαίνεται να παίρνει ακόμη μία παράταση, αυτή τη φορά στο απώτερο μέλλον.
Παρά ταύτα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε τον σημαντικό ρόλο του σχήματος 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ υπό την αιγίδα των ΗΠΑ), αναφέροντας τη σύμπραξη ως βαρύνουσας γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας. Επισημαίνοντας πως το καλώδιο θεωρείται έργο με εθνική και γεωπολιτική σημασία, παράλληλα υποστήριξε πως το νέο πλαίσιο συμφωνιών με τις ΗΠΑ ενισχύει τη βαρύτητα έργων όπως το καλώδιο.
Πιο συγκεκριμένα ο Ελληνας πρωθυπουργός τόνισε πως κατά τη διάρκεια της συνάντησης «αποφασίσαμε από κοινού να προχωρήσουμε στην άμεση επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων του έργου του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, ώστε αυτό να μπορεί να ενισχυθεί με την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών». Μια εξέλιξη που δεν ξεκαθαρίζει εάν έχουν λυθεί διαφορές ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία σχετικά με τη βιωσιμότητα και τον επιμερισμό του οικονομικού κόστος του έργου, που αρχικά προϋπολογίστηκε στο 1,9 δισ. ευρώ και πλέον εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 3 δισ. ευρώ.
Η Κύπρος αρνείται να καταβάλει τη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, όπως προβλεπόταν στη συμφωνία με τον ΑΔΜΗΕ, επικαλούμενη στο παρασκήνιο την έλλειψη εμπιστοσύνης στην ελληνική πλευρά πως θα συνεχίσει τις έρευνες, μετά τα γεγονότα του καλοκαιριού του 2024 ανοιχτά της Κάσου.
Σε αυτό το πλαίσιο δεν πρέπει να λησμονείται και η πρόταση που κατέθεσε πριν από λίγες μέρες ο υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ που υποστηρίζει πως μπορεί να υλοποιηθεί πρώτα το τμήμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ-Κύπρος και μετά το υπόλοιπο. Την ίδια ώρα η πρόταση συμπερίληψης του έργου στον διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης θεωρείται μάλλον υπερφιλόδοξη με τις παρούσες συνθήκες.
Το Κυπριακό
Παράλληλα, οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στις προσπάθειες για την επανεκκίνηση των επίσημων διαπραγματεύσεων λύσης του Κυπριακού: «Εργαστήκαμε, εξάλλου, πολύ συστηματικά, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών, για την επαναφορά του Κυπριακού στην ατζέντα του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών ύστερα από μια περίοδο αδράνειας», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δείχνοντας την Τουρκία και τη νέα ηγεσία στα κατεχόμενα, προσθέτοντας παράλληλα πως «νομίζω, τώρα είναι στο χέρι άλλων να αποδείξουν αν πραγματικά εννοούν αυτά τα οποία ενδεχομένως να έχουν ήδη ακουστεί στον δημόσιο διάλογο, ότι επιθυμούν μια διαδικασία επανεκκίνησης των συνομιλιών, στο πλαίσιο όμως πολύ σαφών κατευθύνσεων οι οποίες καθορίζονται από τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών».
Ταυτόχρονα στο θέμα του Κυπριακού, Αθήνα και Λευκωσία επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στην επανένωση του νησιού μέσα από τις αποφάσεις του ΟΗΕ και με επίκεντρο την επανεκκίνηση των επίσημων διαπραγματεύσεων. Υπενθυμίζεται πως ο νέος ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας, Τουφάν Ερχιουρμάν, που θα επισκεφθεί την Τουρκία στις 13 Νοεμβρίου, έχει εκφράσει προτίμηση για μια «χαλαρή ομοσπονδία» και στενό συντονισμό με την Αγκυρα, στοιχεία που προκαλούν ενδιαφέρον για τις μελλοντικές συνομιλίες.
Η αντιπολίτευση
Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού στο περιθώριο της διακυβερνητικής συνόδου Ελλάδας-Κύπρου προκάλεσαν και την έντονη αντίδραση της αντιπολίτευσης.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εξέφρασε την ελπίδα «να “μαζευτεί” η δημόσια διένεξη μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας για το καλώδιο που ήταν πρωτοφανής. Δεν γνωρίζω ποιου ήταν ευθύνη. Μπορώ να σας πω όμως ότι από τη στιγμή που δημοσίως υπάρχει μια αντιπαράθεση μεταξύ δύο μερών που έχουν πάγια στρατηγικές και εθνικές σχέσεις, νομίζω ότι υπάρχει ευθύνη σίγουρα και στην πλευρά της χώρας μας». Ο ΣΥΡΙΖΑ με ανακοίνωση του γραφείου Τύπου υποστήριξε πως «οι δηλώσεις του πρωθυπουργού αποδεικνύουν ξεκάθαρα την πρωτοφανή κατάσταση της διάστασης απόψεων μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου για δύο πολύ σοβαρά ζητήματα: το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, το οποίο βρίσκεται εκ νέου στο σημείο μηδέν, αλλά και το ζήτημα διεξαγωγής μιας πιθανής διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο».
Από την πλευρά του και το ΚΚΕ σχολιάζοντας τις εξελίξεις επισήμανε: «Αν κάτι αποδεικνύει η ιστορία των γεωτρήσεων στην Κύπρο, την οποία ο πρωθυπουργός ανέφερε ως παράδειγμα “που ακολουθούμε”, είναι ότι διέψευσε πανηγυρικά όλους εκείνους που έλεγαν ότι η εμπλοκή των μεγάλων πολυεθνικών της ενέργειας θα επιδρούσε θετικά στο Κυπριακό και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου. Αυτό το αφήγημα επαναλαμβάνει η κυβέρνηση σήμερα για την Ελλάδα και τις ενεργειακές συμφωνίες με τις ΗΠΑ, από τις οποίες όχι μόνο δεν θα βγει κερδισμένος ο λαός, αλλά αντίθετα η χώρα θα βρεθεί στη “δίνη του κυκλώνα” των ανταγωνισμών, ενώ θα αξιοποιηθούν και ως μοχλός για την επιβολή καθεστώτος συνεκμετάλλευσης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο».
-320x213.jpg)
