Η 15η Νοεμβρίου έχει θεσμοθετηθεί από το PEN International ως Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα. Ο θεσμός ξεκίνησε το 1981 και έκτοτε, κάθε χρόνο, αυτή η μέρα αφιερώνεται στη στήριξη συγγραφέων των οποίων το ανθρώπινο δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης έχει κατασταλεί.
Η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί εχθρό για πολλά καθεστώτα ανά τον κόσμο και, βέβαια, για εμπόλεμες χώρες που δεν θέλουν να μαθαίνονται τα εγκλήματά τους. Αντιμετωπίζεται συχνά εχθρικά και από δημοκρατίες γιατί η ελευθερία έκφρασης για ορισμένους είναι δυσκολοχώνευτη.
Οι δημοσιογράφοι είναι βέβαια μακράν η κατηγορία με τους περισσότερους θανάτους, καθιστώντας το επάγγελμα αυτό όχι μόνο ένα από τα πιο παρεξηγημένα αλλά και ένα από τα πιο επικίνδυνα. Πάνω από 100 ήταν οι θάνατοι δημοσιογράφων το 2024 από τους οποίους οι μισοί αφορούν τη Γάζα. Σύμφωνα με τους Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα, μέσα στο 2025 έχουν σκοτωθεί στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους δραστηριότητας 51 δημοσιογράφοι σε όλο τον κόσμο, 526 κρατούνται σε φυλακές, 25 κρατούνται σε ομηρία και 142 έχουν εξαφανιστεί!
Αλλά και οι συγγραφείς, έστω και σε μικρότερο βαθμό, έχουν την τιμητική τους. Από τον Οκτώβριο του 2023 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2024 εκτιμάται από το PEN International ότι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα 23 συγγραφείς και ποιητές.
Φέτος το PEN επικεντρώνεται στην ανακοίνωσή του της 15ης Νοεμβρίου σε δύο συγγραφείς και δύο δημοσιογράφους που βρίσκονται στη φυλακή: είναι ο Αλγερινός Mohamed Tadjadit, που έχει επανειλημμένως συλληφθεί για την ποίησή του και την ακτιβιστική του δράση και που πάλι βρίσκεται στη φυλακή, ο Ουιγούρος Yalqun Rozi, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας στην Κίνα που εκτίει ποινή 15 ετών στο Σιντζιάνγκ για «προτροπή σε ανατροπή της κρατικής εξουσίας» (προωθεί την ουιγουρική γλώσσα και κουλτούρα), η Γεωργιανή δημοσιογράφος Mzia Amaglobeli που εκτίει διετή ποινή φυλάκισης με πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες, έπειτα από τα ρεπορτάζ της για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ο Βενεζουελάνος δημοσιογράφος Rory Branker που πρώτα εξαφανίστηκε επί 200 ημέρες και τώρα παραμένει αυθαίρετα κρατούμενος από τις αρχές της Βενεζουέλας.
«Η δίωξή τους αναδεικνύει τις παγκόσμιες απειλές που αντιμετωπίζουν οι συγγραφείς όταν αμφισβητούν την εξουσία, καθώς και το θάρρος που απαιτείται για να το κάνουν», λέει το PEN και συμπληρώνει ότι με αυτούς τους τρόπους «οι αρχές επιδιώκουν όχι μόνο να τιμωρήσουν τα ίδια τα άτομα, αλλά και να εκφοβίσουν τους υπόλοιπους».
Πάντως ακριβώς δύο μέρες πριν από τη 15η Νοεμβρίου, μάθαμε και το καλό νέο της απονομής χάριτος από τις αλγερινές αρχές στον Γαλλο-Αλγερινό συγγραφέα Μπουαλέμ Σανσάλ (τον έχουμε γνωρίσει και στην Ελλάδα) που εξέτιε ποινή φυλάκισης 5 ετών για «υπονόμευση της εθνικής ενότητας» επειδή είχε πει ότι περιοχές της Δυτικής Σαχάρας που σήμερα ανήκουν στην Αλγερία είχαν αποσπαστεί από το Μαρόκο επί γαλλικής αποικιοκρατικής διοίκησης.
Αλλά ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Δεν είναι λίγοι στον κόσμο που θέλουν να επιβάλουν άκρα του τάφου σιωπή. Ενίοτε και επί ποινή τάφου…
