Είναι η νέμεση του κομφορμισμού, αυτή που η Ιταλία έψαχνε ένα τέρας για να απαλλαγεί από τη συλλογική κακή της συνείδηση, είναι η φωνή που δικάστηκε για μια ολόκληρη ζωή. Ποιητής, διανοούμενος, σκηνοθέτης, προφήτης, θύμα θυσίας. Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, η Ιταλία, και όχι μόνο, θυμάται και γιορτάζει τον Πιερ Πάολο Παζολίνι.
Μπορούν τα βιβλία του να αφήσουν μια πληγή; Σίγουρα, ναι. Είναι βιβλία που όχι μόνο δεν σε αφήνουν αδιάφορο αλλά επιπλέον σε πληγώνουν. Και η πληγή είναι βαθιά. Τα βιβλία του συγκλονίζουν τις ψυχές μας. Θαυμάζουμε όχι μόνο το πρωτότυπο ύφος του, αλλά πάνω απ’ όλα γιατί είναι νεωτερισμός, καταγγελία, φωτογραφία της ιταλικής κοινωνίας που προσπαθεί να βγει από το τέλμα αλλά στο τέλος παρασύρεται στην άβυσσο από ένα ορμητικό ποτάμι. Τότε, όπως και τώρα, παρασύρεται μακριά. Και η πληγή παραμένει βαθιά.
Ισως κανείς σαν αυτόν, μεταξύ των Ιταλών συγγραφέων του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, δεν έχει βιώσει κάθε εκφραστική δυνατότητα: ποίηση σε διάλεκτο, ποίηση στα ιταλικά, δημοσιογραφική πεζογραφία, λογοτεχνική κριτική, ρεπορτάζ, θέατρο, γράφοντας για τον κινηματογράφο, δημοτικό τραγούδι. «Παντού με το πάθος του για τα πάντα», όπως ο ποιητής Αντρέα Τζαντζότο έγραψε γι’ αυτόν, και ο Αλμπέρτο Μοράβια, στη ζοφερή ημέρα της κηδείας του φίλου του στη Ρώμη, στο Κάμπο ντέι Φιόρι, με έναν κόμπο στον λαιμό, επαναλάβανε ότι ο Παζολίνι «ήταν πρώτα και κύρια ένας ποιητής». Από το «Παιδιά της ζωής» στο «Πετρέλαιο», από τα «Κουρσάρικα γραπτά» ώς τα σενάρια για τον κινηματογράφο, ένα πολύπλευρο και συγκλονιστικό έργο. Μυθιστορήματα, κινηματογράφος, ποίηση, ο Παζολίνι που μας λείπει.
