H Αλόννησος από αύριο, Πέμπτη 9 Οκτωβρίου, και για δυο ακόμη μέρες «βάζει τα καλά της» για να υποδεχθεί υψηλούς προσκεκλημένους. Αν και το μαγευτικό νησί των Σποράδων, το περικυκλωμένο από μια αλυσίδα μικρότερων νησίδων και επίκεντρο ενός από τα πολυτιμότερα θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου, το στεφανωμένο από το σπάνιο δάσος αριάς, δεν έχει καμιά ανάγκη από περιττά στολίδια, οι επίσημες αρχές και οι άτυποι κηδεμόνες της Αλοννήσου θα κάνουν ό,τι μπορούν για να αισθανθεί ο επιφανής καλεσμένος σαν στο… πριγκιπάτο του.
Ο πρίγκιπας Αλβέρτος ο Β’ του Μονακό, γιος της αξέχαστης Γκρέις Κέλι και του πρίγκιπα Ρενιέ, και διαχειριστής ομώνυμου ιδρύματος που είχε ιδρύσει με σκοπό να ενισχύει δραστηριότητες προστασίας του περιβάλλοντος, θα είναι στην Αλόννησο, προσκεκλημένος από το Thalassa Foundation, μαζί με το οποίο συμμετέχουν στη Συμμαχία για τη Μεσογειακή Φώκια (Monk Seal Alliance), στην οποία συμμετέχουν επίσης οι MAVA Foundation (που ωστόσο έχει τερματίσει τη δράση του), το Fondation Sancta Devota, με έδρα το Μονακό και το Fondation Segré, με έδρα τη Γενεύη. Η Γενεύη είναι η βάση και του Thalassa Foundation, με ιδρυτή τον εφοπλιστή Κωνσταντίνο Απόδιακο.
«Φώκια η Μοναχή»
Η Αλόννησος έγινε γνωστή διεθνώς πριν από 50 χρόνια, όταν ο Γερμανός βιολόγος, ζωολόγος και ανθρωπολόγος Thomas Schultze-Westrum, στην έρευνά του για την ελληνική φύση, εντόπισε και κινηματογράφησε στο Πιπέρι των Βόρειων Σποράδων, με τη βοήθεια των Αλοννησιωτών ψαράδων, τη «φώκια η Μοναχή» ή monachus-monachus. Ο ίδιος εξεπλάγη γι’ αυτό που οι ψαράδες γνώριζαν ανέκαθεν και με εισήγησή του προς την ελληνική κυβέρνηση, το 1986, ιδρύθηκε το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου-Βορείων Σποράδων, με στόχο την προστασία του ξεχωριστού «κατοίκου» της, της φώκιας.
Δυο χρόνια μετά ιδρύθηκε και η Ελληνική Εταιρεία για την Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, με σκοπό να ερευνήσει τις συνθήκες αναπαραγωγής και διατήρησης των πληθυσμών της monachus-monachus στο θαλάσσιο πάρκο και να προτείνει μορφές προστασίας αλλά και ασφαλούς συνύπαρξης με τους κατοίκους της Αλοννήσου και ιδιαίτερα τους ψαράδες της. Η αλιεία ήταν βασικός πόρος για τους κατοίκους του νησιού, πριν ο τουρισμός, και δη ο περιβαλλοντικός τουρισμός αλώσει και την Αλόννησο, αν και σε μια πολύ πιο ανθρώπινη κλίμακα. Η σχέση ψαράδων και φώκιας ήταν στο πλαίσιο «μακριά κι αγαπημένοι», όχι χάρη σε κάποια ιδιαίτερη περιβαλλοντική εκπαίδευση, αλλά χάρη στην ενστικτώδη, βιωματική γνώση του ορίου ανάμεσα στην άγρια φύση και στην ανθρώπινη δραστηριότητα, που δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη φώκια, τη θαλάσσια χελώνα ή το δελφίνι σαν χαριτωμένο «κατοικίδιο» ή σαν τουριστική ατραξιόν.
Σωτήρες και προστάτες
Εδώ και χρόνια, ωστόσο, αυτή η βιωματική σχέση των κατοίκων της Αλοννήσου με το περιβάλλον τους, που είναι το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου-Βορείων Σποράδων, το ενδιαίτημα της monachus-monachus κι άλλων απειλούμενων ειδών, έχει διαταραχθεί από την παρουσία αυτόκλητων και ετερόκλητων σωτήρων και προστατών του Πάρκου και της φώκιας, και ιδιαίτερα της ΜΚΟ Thalassa Foundation αλλά και της οργάνωσης Sea Shepherd (= βοσκός της θάλασσας, σε ελεύθερη απόδοση). Ο ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, ΝΠΙΔ εποπτευόμενο από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στον οποίο έχουν περάσει όλοι οι προστατευόμενοι βιότοποι (εθνικά πάρκα, περιοχές Natura, Καταφύγια άγριας ζωής), με βάση νομοθέτημα της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 2022, έχει αναθέσει την επιτήρηση και αστυνόμευση του Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου στους δυο ιδιωτικούς κατ’ ουσίαν φορείς Thalassa και Sea Shepherd, οι οποίοι μάλιστα έχουν αναλάβει και την είσπραξη εισιτηρίου για κάθε πλωτό που διέρχεται από το Πάρκο! (βλέπε «Εφ.Συν.» 6/8/2023, «Η θέσπιση παράνομου εισιτηρίου και η καταστροφή του Πάρκου Αλοννήσου»).
Αυτή η ανάθεση ενός κατ’ εξοχήν δημόσιου έργου σε μια ιδιωτική κοινοπραξία, που στην ομπρέλα της έχει μπει πια και η Ελληνική Εταιρεία για την Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας ή MoM, έχει προκαλέσει την ισχυρή αντίθεση των κατοίκων της Αλοννήσου, που πριν από λίγα χρόνια ίδρυσαν τον ομώνυμο σύλλογο, με 400 μέλη, ένα μεγάλο μέρος των δημοτών και μόνιμων κατοίκων του νησιού. Εχουν μάλιστα κατατεθεί και μηνύσεις εις βάρος της μιας ΜΚΟ, της Sea Shepherd Global (με έδρα το Αμστερνταμ), που φέρεται ως επικυρίαρχος του Πάρκου, με προσβλητικό μπούλινγκ εις βάρος αλιέων αλλά και επισκεπτών του Πάρκου, καθώς της έχουν ανατεθεί εξουσίες λιμενικού σώματος, βάσει Μνημονίου συνεργασίας με τον ΟΦΥΠΕΚΑ και το Λιμενικό! Η «κηδεμονία» της Thalassa στο Πάρκο, άλλωστε, έχει και προϊστορία, καθώς εδώ και πολλά χρόνια της έχει επιτραπεί να εγκαταστήσει ακόμη και κάμερες στο Πιπέρι, νησάκι-φωλιά της φώκιας, οι οποίες όμως δεν «είδαν» την απόκρυψη 10 τόνων ναρκωτικών από ναρκέμπορους σε σπήλαιο της νησίδας, που εντοπίστηκαν τον 2017 με υπόδειξη του τουρκικού αλιευτικού σώματος!
Ο μονάρχης του Πριγκιπάτου του Μονακό επιστρατεύεται προφανώς για να νομιμοποιήσει και να δώσει κύρος σε αυτό το ιδιότυπο καθεστώς ιδιωτικής επιτήρησης του δημόσιου χώρου. Ωστόσο, είναι πιθανό να χρειαστεί να ζητήσει εξηγήσεις αύριο, στις 12 το μεσημέρι, από τους οικοδεσπότες του, στο επίσημο γεύμα που θα του παραθέσουν οι οικοδεσπότες του, στο Πατητήρι, στο λιμάνι της Αλοννήσου, όταν δει απέναντι ένα «welcome» σε πανό που θα κρατούν μέλη του Συλλόγου Κατοίκων Αλοννήσου.
«Πηλιογούσηδες»
Η ανακοίνωση που εξέδωσαν χθες, 7/10/2025, δεν αφήνει αμφιβολίες για την αποφασιστικότητά τους να προκαλέσουν τουλάχιστον αμφιβολίες στον υψηλό προσκεκλημένο.
«Το Δ.Σ. του Συλλόγου Κατοίκων Αλοννήσου έλαβε ομόφωνα επί των παρόντων μελών και ενόψει των εκδηλώσεων που έχει προγραμματίσει στο νησί μας, δίκην αποικιοκρατικής δύναμης η αλλοδαπή ΜΚΟ με την επωνυμία IΔΡΥΜΑ ΘΑΛΑΣΣΑ, απόφαση με την οποία διατρανώνει την αντίθεση των μελών – κατοίκων στην ύπαρξη,στο νησί, διαφόρων αλλοδαπών ΜΚΟ που λυμαίνονται το φυσικό μας πλούτο και το ΠΑΡΚΟ έχοντας βρει πρόθυμους συνεργάτες “Πηλιογούσηδες” ωσάν εμείς και οι αρχές ασφαλείας του νησιού (λιμεναρχείο) να είμαστε ανίκανοι να διαφυλάξουμε τη φύση μας και τις θάλασσες μας. Θα αγωνιστούμε με όλες τις δυνάμεις μας για να τους διώξουμε από το νησί και να οδηγήσουμε στο εδώλιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αυτούς και όσους συνεργάζονται μαζί τους, ιδιώτες, δημόσιους και δημοτικούς φορείς, που απορροφούν ευρωπαϊκά κονδύλια για άγνωστους σκοπούς. ΚΑΛΟΥΜΕ τα μέλη του Συλλόγου κι όλους τους κατοίκους του νησιού που συντάσσονται μαζί μας να παρευρεθούν στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που θα λάβει χώρα την Πέμπτη 9/10/25 στις 12:00 μ.μ., λιμάνι Αλοννήσου στο Πάρκο».
Η ανακοίνωση δεν αφήνει αμφιβολίες για τον θυμό και τις προθέσεις των κατοίκων της Αλοννήσου να διαταράξουν την «πριγκιπική οικολογική φιέστα». Κι έχει ενδιαφέρον- και για τις εισαγγελικές αρχές- εφόσον διαβάζουν και ακούνε, ότι ενόψει της συμβολικής αντίδρασης του Συλλόγου των Κατοίκων Αλοννήσου, στελέχη του ιδρύματος Thalassa απειλούν τηλεφωνικά μέλη του Συλλόγου με «αυτόφωρα» ή ακόμη και με απώλεια της θέσης εργασίας τους.
Ενα μνημείο περιβαλλοντικής υποκρισίας
Ο Γέρακας δεν είναι από τους πιο δημοφιλείς κόλπους της Αλοννήσου. Είναι ένας κλειστός, προστατευμένος όρμος στα βόρεια του νησιού, καταφύγιο για τους αλιείς και τα ψαροκάικά τους πριν βγουν στο πέλαγος. Τον επισκέφτηκα τον περασμένο Ιούλιο. Δεν βρήκα ίχνος τουρίστα ή παραθεριστή, αλλά στην είσοδό του μια πινακίδα πληροφορούσε τους επισκέπτες ότι ο Γέρακας ήταν η βάση της «Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Εθνικού Πάρκου Αλοννήσου». Εφερε την υπογραφή του ΟΦΥΠΕΚΑ και μας πληροφορούσε ότι το αντίστοιχο πρόγραμμα προστασίας των υπό απειλή περιοχών και των απειλούμενων θαλάσσιων ειδών, με πρώτη τη φώκια, χρηματοδοτούνταν από την Ε.Ε. και δη το ΕΣΠΑ 2014-2020.
Στον χαμηλό λόφο όπου κατέληγε το μονοπάτι που ξεκινούσε από την πινακίδα, ανάμεσα σε γιδόστρατες και μια μικρή στάνη, δέσποζε ένα κτίριο. Ηταν ο Ερευνητικός Σταθμός Γέρακα Αλοννήσου, που τυπικά υπάγεται στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Χτίστηκε πριν από 30 και πλέον χρόνια, προβλήθηκε ως πρότυπο και είχε βασικό στόχο του την έρευνα για τη μεσογειακή φώκια. Ερευνητές, βιολόγοι, ζωολόγοι απ’ όλο τον κόσμο έρχονταν εδώ για να παρατηρήσουν ή να περιθάλψουν και να επανεντάξουν τραυματισμένα ζώα.
Αν και είχα από παλιότερα δημοσιεύματα στην «Εφ.Συν.» επίγνωση της πλήρους εγκατάλειψης του ερευνητικού σταθμού, η περιέργεια να τον δω από κοντά ήταν ακαταμάχητη. Ούτε οι γλαφυρές περιγραφές ούτε οι ερασιτεχνικές φωτογραφίες μπορούν να αποδώσουν την αποκρουστική εικόνα εγκατάλειψης, κατάρρευσης, λεηλασίας, μετατροπής μιας δημόσιας υποδομής σε έναν ερειπιώνα, έναν σκουπιδότοπο.
Ποιος έχει την ευθύνη αυτής της καταστροφής; Η Ελληνική Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας ή ΜοΜ, που είχε αναλάβει αρχικά τη λειτουργία της, αλλά σήμερα διαθέτει μόνο ένα «κατάστημα» στη Στενή Βάλα Αλοννήσου για αυτοδιαφήμιση της ερευνητικής δραστηριότητάς της για τη φώκια, που είναι άγνωστο αν και πού ασκείται; Ο ΟΦΥΠΕΚΑ, που η κυβέρνηση Μητσοτάκη τον μετέτρεψε σε «κηδεμόνα» όλων των εθνικών περιβαλλοντικών πάρκων με στόχο την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίησή του; Ή οι αυτόκλητοι προστάτες του πάρκου και της μεσογειακής φώκιας, που η βασική προτεραιότητά τους είναι να αποκλείσουν από το οικολογικό τους παίγνιο τους πραγματικούς, φυσικούς και ανιδιοτελείς προστάτες του μικρού παράδεισου των Σποράδων, τους κατοίκους, τους ψαράδες και τους… εραστές του νησιού;
