Δυστυχώς την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου ολοκληρώνεται η έκθεση που αναδεικνύει το έργο της Έφης Στρούζα, μιας γυναίκας που διατηρεί μια ξεχωριστή θέση στην ιστοριογραφία της εικαστικής σκηνής της μεταπολίτευσης. Η έκθεση στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Τέχνης (ΙΣΕΤ), παράρτημα Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Βαλαωρίτου 9Α, Κολωνάκι έχει τον τίτλο «Έφη Στρούζα: ένα νέο ταξίδι». Και προγραμματίζεται μάλιστα και μια ξενάγηση από τις επιμελήτριές της Νίκη Παπασπύρου και Σοφία Χρυσαφοπούλου στις 6μ.μ.
Η έκθεση αποτελεί τον καρπό ενός χρόνου ερευνητικής εργασίας και είναι μια ανεξάρτητη πρωτοβουλία των δραστήριων μελών του Συλλόγου Αποφοίτων Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.
Ποια είναι όμως η Έφη Στρούζα και γιατί είναι τόσο ξεχωριστή; Στον κόσμο της μας ταξίδεψαν ως πλοηγοί οι επιμελήτριες της έκθεσης.
Είναι η πρώτη ανεξάρτητη επιμελήτρια εκθέσεων που στήριξε εικαστικούς που καταπιάνονταν με τις νέες τάσεις στη σύγχρονη τέχνη- όπως η εννοιολογική προσέγγιση του έργου τέχνης, η περφόρμανς, οι εγκαταστάσεις κ.λπ.- ενώ είχε διαρκώς το βλέμμα της στραμμένο στα διεθνή τεκταινόμενα.
Η δραστηριοποίησή της ξεκινά από το 1976 με τη δημοσίευση κειμένων στο περιοδικό Ζυγός (του εκδότη Φρατζή Φρατζισκάκη) και τη θεωρητική πλαισίωση εκθέσεων στην ιστορική Αίθουσα Τέχνης Δεσμός από όπου άντλησε αρκετούς από τους μετέπειτα συνεργάτες της.
Ήδη από τις πρώτες ομαδικές εκθέσεις που ανέλαβε να διοργανώσει στην Ιταλία στα τέλη του 1970 σε Μπάρι, Μόντενα, Βενετία και στο Βέλγιο στις αρχές του 1980 (Εuropalia-Hellas, Αμβέρσα) διαφαίνονται οι θέσεις και η πορεία που χάραξε.
Επιμελείται τις πρώτες εκθέσεις του ΔΕΣΤΕ (early ΔΕΣΤΕ) αναλαμβάνοντας με τον Κύπριο συλλέκτη Δάκη Ιωάννου τη σύσταση ενός ιδρύματος με διεθνή κατεύθυνση, όπου διατελεί καλλιτεχνική διευθύντρια και παραμένει στο ΔΣ έως το 1989.
Ανέδειξε τη σύγχρονη τέχνη τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου. To 1994 με την Αt Athina ανέλαβε το αφιέρωμα στη «Σύγχρονη Κυπριακή Τέχνη», μια ενότητα που αποτελεί μια συντονισμένη προσπάθεια ιστοριογραφικής και κριτικής προσέγγισης της σύγχρονης κυπριακής τέχνης.
Η θεσμική της παρουσία ήταν επίσης αξιοσημείωτη. Υπήρξε πρόεδρος της Ένωσης Τεχνοκριτικών AICA Hellas και κατά τη θητεία της ξεκίνησε η έκδοση του περιοδικού “Κριτική και Τέχνη” που κυκλοφορεί μέχρι σήμερα, υιοθετήθηκε ο θεσμός των καλλιτεχνικών βραβείων της AICA Hellas, διεξήχθη η έκθεση ΑΘΗΝΑ by Art σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων το 2004, προβάλλοντας τη σύγχρονη τέχνη στον δημόσιο χώρο στο πλαίσιο της Ολυμπιάδας.
Τέλος διετέλεσε επίτροπος της Ελλάδας στην 47η Μπιενάλε Βενετίας, στην 25η Μπιενάλε στο Σάο Πάολο και στη 2η Μπιενάλε Κωνσταντινούπολης.
Και αυτοί είναι μόνο ορισμένοι από τους σημαντικούς σταθμούς της μακράς πορείας που διέγραψε η Έφη Στρούζα.
Η έκθεση στηρίζεται κυρίως στο υλικό που βρέθηκε στο αρχείο της (βιντεοκασέτες, κασέτες ήχου, φωτογραφίες, αποκόμματα τύπου, γράμματα, επιστολές, κείμενα συνεδρίων, κ.α.), μεγάλο μέρος του οποίου παρέμενε αδημοσίευτο.
Παρουσιάζει ταυτόχρονα το θεωρητικό, το τεχνοκριτικό και το επιμελητικό έργο της ιστορικού και κριτικού τέχνης Έφης Στρούζα αλλά και το συνολικό της σκεπτικό μέσα από τις συνεργασίες της με καλλιτέχνες και θεωρητικούς, καινοτόμα εγχειρήματα που συντόνισε ή έλαβε μέρος, όπως και μέσα από πρότζεκτ που, εν τέλει, δεν κατέστη εφικτή η υλοποίησή τους. Η έκθεση πλαισιώθηκε από ομιλίες που ανέδειξαν το επιμελητικό και τεχνοκριτικό της έργο και θα ολοκληρωθεί με τη δημοσίευση ενός αφιερωματικού τόμου με κείμενα της ίδιας αλλά και μελών του Συλλόγου που είχαν αυτή την πρωτοβουλία.
Άλλωστε και οι δύο επιμελήτριες έχουν μελετήσει σε βάθος το αντικείμενο της έκθεσης: η Νίκη Παπασπύρου, εκπονεί διδακτορική διατριβή για την υποδοχή του μεταμοντερνισμού στη Ελλάδα και η Σοφία Χρυσαφοπούλου, είχε εκπονήσει το 2021 τη διπλωματική εργασία με τίτλο «Οι απαρχές της επιμέλειας εκθέσεων σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα».
Θέλοντας να ανοίξουν στο ευρύ κοινό τον πλούτο της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα, ο Σύλλογος Αποφοίτων Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης, πριν από την έκθεση έχει επίσης καταθέσει μια σημαντική εργασία: πρόκειται για την σειρά Podcast 8 Επεισοδίων με τίτλο «Τόσο μακριά τόσο κοντά, η ιστορία της νεοελληνικής τέχνης από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα».
«Με τις δύο έως τώρα δράσεις του, ο Σύλλογος επιχειρεί να συμβάλει ως έναν -μικρό έστω- βαθμό στην ανάδειξη της ιστοριογραφίας της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης και να διεκδικήσει για τα μέλη του ένα πεδίο δράσης στον κόσμο της τέχνης» μας λένε οι επιμελήτριες, μέλη του.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Βαλαωρίτου 9α (υπόγειο),
106 71, Αθήνα
Τηλ. : (+30) 210 3616 165
Είσοδος δωρεάν
Συνεργάτης στη συλλογή και την τεκμηρίωση του υλικού: Δημήτρης Ράμμος Μαλαμάκης
Γραφιστικός Σχεδιασμός: Πίνδαρος Χαρισιάδης
Μεταφράσεις κειμένων: Μίνα Καρατζά
Διαχείριση και Συντονισμός έργου:
Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης (ΙΣΕΤ)- παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης και Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου: Νατάσα Τσαροπούλου
Σύλλογος Αποφοίτων του Τμήματος Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών: Άλκηστις Κοντοπούλου, Βασιλική Σπυρέλλη
Περισσότερες πληροφορίες www.nationalgallery.gr, www.iset.gr
