Η εκτίναξη της τιμής του αμερικανικού φυσικού αερίου πάνω από 11% χθες και η συνακόλουθη αύξηση του εξαγόμενου στην Ευρώπη υγροποιημένου αερίου (LNG), που κυριαρχεί ως υποκατάστατο του ρωσικού αερίου, ήταν η πρώτη απτή αντίδραση των αγορών στην απόφαση των 27 υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. να επισπεύσουν την αποκοπή και του τελευταίου ενεργειακού δεσμού με τη Ρωσία. Με διακριτές μέχρι στιγμής τις διαφωνίες Ουγγαρίας και Σλοβενίας, το Συμβούλιο της Ε.Ε. κατέληξε χθες στη βασική διαπραγματευτική του θέση για το σχέδιο κανονισμού σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Ο κανονισμός αποτελεί κεντρικό στοιχείο του οδικού χάρτη REPowerEU της Ε.Ε. και προβλέπει:
1. Απαγόρευση νέων εισαγωγών φυσικού αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Ρωσία από την 1/1/2026.
2. Μεταβατική περίοδο για τις υφιστάμενες συμβάσεις. Οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις που έχουν συναφθεί πριν από τις 17/6/2025 θα συνεχιστούν έως 17/6/2026 και οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις έως την 1/1/2028.
3. Τροποποιήσεις υφιστάμενων συμβάσεων επιτρέπονται μόνο για στενά καθορισμένους λειτουργικούς σκοπούς και δεν μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένους όγκους αερίου. Ορισμένες ευελιξίες θα δοθούν σε κράτη-μέλη χωρίς χερσαίες περιοχές που επηρεάζονται από πρόσφατες αλλαγές στις οδούς εφοδιασμού.
4. Πλήρη απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού αερίου σε κάθε μορφή από 1/1/2028.
Ευέλικτη τεκμηρίωση
Ως προς τις διαδικασίες τεκμηρίωσης της τήρησης των απαγορεύσεων από τα κράτη-μέλη οι 27 υπουργοί Ενέργειας ελάφρυναν κάπως την πρόταση της Κομισιόν. Συγκεκριμένα:
● Για εισαγωγές μη ρωσικού φυσικού αερίου απαιτήσεις τεκμηρίωσης της προέλευσής του θα ζητούνται από τις κρατικές αρχές μόνο πριν από την είσοδό του στο τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε. Η τεκμηρίωση πρέπει να παρέχεται τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν από την εισαγωγή.
● Για εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου κατά τη μεταβατική φάση απαιτούνται επιπλέον πληροφορίες – ημερομηνία και διάρκεια της σύμβασης προμήθειας, ποσότητες που έχουν συμφωνηθεί, τροποποιήσεις της σύμβασης. Οι πληροφορίες πρέπει να υποβάλλονται τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την εισαγωγή.
● Στην περίπτωση μικτών φορτίων LNG η τεκμηρίωση πρέπει να αποδεικνύει τα ακριβή μερίδια ρωσικού και μη ρωσικού φυσικού αερίου στο μίγμα. Στην Ε.Ε. θα εισάγονται μόνο οι ποσότητες που αντιστοιχούν σε μη ρωσικό αέριο.
● Η διαδικασία προηγούμενης άδειας δεν θα ισχύει για εισαγωγές από χώρες που πληρούν μια σειρά κριτηρίων. Το Συμβούλιο αναθέτει στην Κομισιόν την κατάρτιση του καταλόγου των χωρών που εξαιρούνται από την υποχρέωση προηγούμενης άδειας.
● Πρόσθετοι μηχανισμοί παρακολούθησης θα αποτρέπουν την είσοδο ρωσικού αερίου στην Ε.Ε. κατά τη διέλευσή του μέσω της επικράτειας της Ενωσης με προορισμό τρίτες χώρες.
● Ολα τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να υποβάλουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του εφοδιασμού τους με αέριο. Εξαιρούνται τα κράτη που μπορούν να αποδείξουν ότι δεν εισάγουν πια άμεσα ή έμμεσα ρωσικό αέριο.
Ο κ. Παπασταύρου
Στη συνεδρίαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος. «Στηρίζουμε τον κανονισμό REPowerEU, καθώς οδηγεί την Ευρώπη σε ενεργειακή ανεξαρτησία. Απαραίτητη η αυστηρή τήρησή του από όλους. Γι’ αυτό χαιρετίζουμε τη ρητή αναφορά στον αγωγό Turk Stream, (με ρήτρα) που μας προστατεύει από την καταστρατήγηση του κανονισμού. Η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει άμεσα σε ενεργειακές, διασυνοριακές διασυνδέσεις, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια οφείλει να μεταφράζεται σε χαμηλότερες τιμές για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις» δήλωσε ο κ. Παπασταύρου μετά τη συνεδρίαση και κάλεσε την Κομισιόν σε πρωτοβουλίες διόρθωσης των στρεβλώσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ρεύματος.
Αλμα τιμής και εξαγωγών
Βεβαίως η ταύτιση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ε.Ε. με την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Εξ ου και το άλμα στην τιμή του αμερικανικού αερίου -11,5% μέχρι τις 8 ώρα Ελλάδας- σε αντίθεση με την πτώση όλων των άλλων ορυκτών καυσίμων (αγγλικό αέριο, ευρωπαϊκό αέριο TTF, πετρέλαιο Brent και αμερικανικό αργό). Δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι αυτό το εκρηκτικό άλμα οφείλεται μόνο στις μετεωρολογικές προβλέψεις για πιο ψυχρό Νοέμβριο στις ΗΠΑ, άρα σε αυξημένη εσωτερική ζήτηση αερίου. Πιο πειστικό ακούγεται το δεδομένο ότι οι εξαγωγές αμερικανικού LNG εκτοξεύτηκαν από τα 15,7 bcfd (δισ. κυβικά πόδια ανά ημέρα) τον προηγούμενο μήνα σε 16,4 bcfd αυτό τον μήνα. Και δεν χρειάζεται να μαντέψουμε ποιες χώρες παραγγέλνουν τις όλο και πιο αυξημένες ποσότητες αμερικανικού αερίου.
