Ξεκίνησε στις 20 Μαρτίου 2023, όχι μόνο ως ένα από τα πλέον σύγχρονα και καινοτόμα προπτυχιακά τμήματα του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), αλλά και ως μία «μεγάλη προσπάθεια χρόνων που πήρε σάρκα και οστά», όπως ανέφεραν χαρακτηριστικά οι τότε θεσμικοί παράγοντες τόσο από τη Δράμα όσο και από το ΕΑΠ.
Και είχαν δίκιο: το ΕΑΠ, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (DISFF), τον Δήμο Δράμας και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης κατάφεραν να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες και πριν από δύο χρόνια ξεκίνησε και τυπικά η πρώτη Σχολή Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Μέσων του ΕΑΠ (προπτυχιακό).
Ενα γεγονός εξαιρετικά σημαντικό, καθώς φοιτητές απ’ όλη την Ελλάδα θα ανέβαιναν στη Δράμα ώστε να κάνουν τα εργαστήριά τους και το φεστιβάλ θα μπορούσε να συνδράμει τα μέγιστα τόσο στη σχολή όσο και στην ίδια την πόλη, η οποία πλέον είχε έναν ακόμη λόγο (πέραν του φεστιβάλ) να γίνει πραγματικός κινηματογραφικός κόμβος – εκπαιδευτικός προς ώρας, αλλά με προϋποθέσεις να δημιουργηθούν ακόμα και μεγάλα στούντιο καθώς ο δήμος έχει υπαίθριους χώρους που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, όπως είχε οραματιστεί ο διεθνούς φήμης διευθυντής φωτογραφίας Γιώργος Αρβανίτης, όσο ήταν πρόεδρος του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης).
Τώρα, δύο χρόνια μετά, ανακοινώθηκε στους φοιτητές πως τρία από τα έξι εργαστήρια της σχολής θα μεταφερθούν στην Πάτρα! «Προσωρινά», όπως είπαν. Το γεγονός θορύβησε μερίδα των φοιτητών καθώς και παράγοντες της πόλης και το ερώτημα είναι: τελικά τι συμβαίνει και γιατί; Γιατί μεταφέρονται εργαστήρια σε άλλη πόλη; Η Σχολή Κινηματογράφου του ΕΑΠ, που έγινε με εργασία χρόνων και κόπο, εγκαταλείπει τη Δράμα; Οριστικά; Προσωρινά; Καθόλου;
Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, συνομιλήσαμε τόσο με κάποιους από τους πρωτεργάτες της ίδρυσης της σχολής, καθώς και με φοιτητές, ενώ ακούσαμε και τον δήμαρχο/πρόεδρο του φεστιβάλ, Γιώργο Παπαδόπουλο, όπως και τον αντιπρόεδρο, Πέτρο Παρασκευαΐδη, να μιλούν για το θέμα στη Συνεδρίαση Λογοδοσίας Δημοτικού Συμβουλίου, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις στις 4/8.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: το 2023 το φεστιβάλ και ο Δήμος Δράμας πέτυχαν κάτι σπουδαίο: η Σχολή Κινηματογράφου του ΕΑΠ ξεκίνησε να λειτουργεί με διά ζώσης εργαστήρια, φέρνοντας φοιτητές, καθηγητές και δημιουργούς από όλη τη χώρα στην πόλη. Οι αίθουσες παραχωρήθηκαν. Οι φοιτητές ήρθαν. Και η Δράμα βρέθηκε στο επίκεντρο της κινηματογραφικής παιδείας. Οσο για το ίδιο το φεστιβάλ, άρχισε να προβάλλει ταινίες του τμήματος και κάποιες από αυτές βρέθηκαν και στο Εθνικό Σπουδαστικό Τμήμα.
«Αυτή η σχολή ήταν μια κατάκτηση βήμα βήμα»
Τότε, δήμαρχος της πόλης ήταν ο Χριστόδουλος Μαμσάκος (2014-2023), καλλιτεχνικός διευθυντής του DISFF ο Γιάννης Σακαρίδης και κοσμήτορας της Σχολής Εφαρμοσμένων Τεχνών και Βιώσιμου Σχεδιασμού ο Στέλιος Ζερεφός.
Ο κ. Σακαρίδης, μέλος της Ακαδημαϊκής Επιτροπής της σχολής από την πρώτη στιγμή (Σεπτέμβριος 2020), μας δήλωσε: «Ξέρω πολύ καλά πως αυτή η σχολή δεν “έτυχε”, χτίστηκε βήμα-βήμα, με όραμα και σκληρή δουλειά. Ηταν μια κατάκτηση που χτίστηκε με σχέδιο, επιμονή και συνεργασία: τρία χρόνια συντονισμένης προσπάθειας, με καθοριστική τη συμβολή του τότε δημάρχου Χρ. Μαμσάκου, του προέδρου του DISFF Γ. Δεμερτζή και πολλών ακόμη Δραμινών. Ηταν ένα όνειρο δεκαετιών που πήρε σάρκα και οστά».
Ο κ. Ζερεφός μάλιστα είχε δηλώσει τότε: «Είναι υβριδικό πρόγραμμα και τα εργαστήρια θα γίνονται διά ζώσης στη Δράμα με τη συνδρομή και των ηλεκτρονικών μέσων. Εχουν εξασφαλιστεί υπέροχες αίθουσες, που εξασφαλίζουν την άριστη διδασκαλία των μαθημάτων. Είναι τετραετούς διάρκειας, ανοικτό, και μετά το δεύτερο έτος ανοίγεται μια βεντάλια θεματικών ενοτήτων για πάρα πολλά θέματα σχετικά με τον κινηματογράφο».
Τα μαθήματα θα γίνονταν στις δύο αίθουσες του Ωδείου (όπου συνήθως γίνονται και οι τελετές λήξης του φεστιβάλ) και στην πολλαπλών χρήσεων αίθουσα του δήμου. Περίμεναν η σχολή να φτάσει τους 100 φοιτητές – όχι μόνο έφτασε τόσους αλλά ο αριθμός διπλασιάστηκε (!), γεγονός που αποδεικνύει πόσο σημαντική και αναγκαία για την φοιτητική κοινότητα ήταν η δημιουργία της. Αυτό ενισχύεται και από το ότι όποιος κάνει αίτηση να εγγραφεί, γνωρίζει εκ των προτέρων πως μπορεί μεν τα περισσότερα μαθήματα να είναι εξ αποστάσεως (έτσι λειτουργεί το ΕΑΠ), αλλά τα εργαστήρια θα γίνονται στη Δράμα. Που σημαίνει πως από όποιο μέρος της Ελλάδας και αν είναι κάποιος, ως φοιτητής θα πρέπει να μεταβεί στη Δράμα τέσσερις φορές τον χρόνο για τα εργαστήριά του. Αυτό το γνωρίζει από πριν. Και φυσικά, το πτυχίο του ΕΑΠ είναι ισότιμο με κάθε άλλου δημόσιου πανεπιστημίου στην Ελλάδα και, από προσωπική πείρα, μπορούμε να πούμε πως έχει και πολύ υψηλό επίπεδο.
Ολα τα παραπάνω ίσχυαν έως πριν από λίγες εβδομάδες. Τι ισχύει πλέον αποτελεί ένα ερώτημα σημαντικό. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές έλαβαν ένα ηλεκτρονικό μήνυμα που έλεγε: «ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ: Οι υποχρεωτικές διά ζώσης Εργαστηριακές ΕΘΕ των Σκηνοθεσιών ΣΚΙ22, ΣΚΙ33, ΣΚΙ50 θα πραγματοποιηθούν στο κτήριο του ΕΑΠ, στην ΠΑΤΡΑ (αντί της Δράμας). Οι υπόλοιπες ΕΘΕ Σκηνοθεσίας θα πραγματοποιηθούν στη Δράμα». Αυτό ήταν το μήνυμα έλαβαν, δίχως καμία περαιτέρω διευκρίνιση ή εξήγηση. Αμεσα κινητοποιήθηκε ο Φοιτητικός Σύλλογος, καθώς κανείς δεν γνώριζε τον λόγο αυτής της αλλαγής, ούτε αν θα είναι μόνιμη, ούτε τι αυτή σημαίνει. Σημαίνει πως η σχολή, που με τόσο κόπο ιδρύθηκε στη Δράμα (και όχι τυχαία εκεί, όπως εξηγήσαμε) θα έφευγε από την πόλη; Ολικώς; Μερικώς; Καθόλου;
Η αλήθεια είναι πως η Δράμα για έναν φοιτητή που μένει, ας πούμε, από τη Λάρισα και κάτω είναι αρκετά μακριά – ωστόσο αυτό το γνωρίζει σαν κάνει αίτηση για φοίτηση. Κανείς δεν ξεκινά σπουδές και δεν δίνει χρήματα (σ.σ. η σχολή στοιχίζει περίπου 8.500 ευρώ συνολικά στον κάθε φοιτητή, γιατί πληρώνει για τα μαθήματα στο ΕΑΠ), ούτε αποφασίζει να δώσει χρόνο από τη ζωή του για την απόκτηση ενός πτυχίου τυχαία – θυμίζουμε πως δεν υπάρχει ηλικιακό όριο στο ΕΑΠ και οι περισσότεροι που φοιτούν είναι εργαζόμενοι, ίσως ακόμα και συνταξιούχοι. Επειτα από επιστολές του Φοιτητικού Συλλόγου και οχλήσεις των φοιτητών έγινε μία διαδικτυακή συνάντηση στην οποία συμμετείχε και η κοσμήτορας του ΕΑΠ, κ. Ειρήνη Μαυρομμάτη.
Οι απαντήσεις που δόθηκαν τόσο από την ίδια, όσο και από προσωπική επικοινωνία που είχαμε με τον κ. Ζερεφό (δεν είναι πλέον κοσμήτορας, αλλά ανήκει στο Συμβούλιο Διοίκησης του ΕΑΠ), αλλά και από τα όσα ακούσαμε να λέει ο ίδιος ο δήμαρχος, κ. Παπαδόπουλος, στη Συνεδρίαση Λογοδοσίας Δημοτικού Συμβουλίου (4/8) ήταν οι ίδιες: «Προσωρινά θα γίνουν τα εργαστήρια στην Πάτρα, τρία από τα έξι – Το θέμα είναι πολυπαραγοντικό και συστημικό – Δεν είναι η Δράμα που έχει το πρόβλημα – Η σύμβαση με τον δήμο και το φεστιβάλ δεν προσδιορίζει κάποιο συγκεκριμένο χώρο διεξαγωγής των μαθημάτων – Για λόγους τεχνικούς και αξιολόγησης του προγράμματος θα μεταφερθούν τρία εξάμηνα στην Πάτρα».
Οι φοιτητές, που συνομιλήσαμε, μας έκαναν λόγο για μαθήματα σε αίθουσες σε ΕΠΑΛ και σχολεία που δεν ήταν οι κατάλληλες για πανεπιστημιακά μαθήματα και πως, όταν πήγαιναν στο Ωδείο, ή τελείωναν έως και 4 ώρες νωρίτερα (!) γιατί ο χώρος έπρεπε να χρησιμοποιηθεί από τους μαθητές του Ωδείου ή περίμεναν ώρες ώστε να τελειώσουν οι δεύτεροι και να περάσουν για το μάθημα οι φοιτητές.
Επίσης, ο εξοπλισμός ήταν ελλιπής: μία κάμερα και αυτή νοικιασμένη εκ μέρους του δήμου. Αλλοι φοιτητές έκαναν ταινία με την κάμερα και άλλοι με το κινητό τους. Πράγματι ακούσαμε τον ίδιο τον δήμαρχο να επιβεβαιώνει την ενοικίαση (πανάκριβα όπως είπε) κάμερας και δήλωσε πως έχουν έρθει σε συνεννόηση με την Περιφέρεια ώστε να γίνει αγορά εξοπλισμού πλέον, που θα μείνει μόνιμα ως περιουσιακό στοιχείο του φεστιβάλ – κάτι εξαιρετικά ευχάριστο φυσικά.
Την ίδια στιγμή, βέβαια, μίλησε για «σειρήνες του fb» που θέλουν να πλήξουν το κύρος των θεσμών- εννοούσε τους φοιτητές που δημοσιοποίησαν την κατάσταση; Αφού επιβεβαιώνεται από τους ίδιους πως θα φύγουν, προσωρινά όπως λένε, τα μισά εργαστήρια. «Είναι ζήτημα του ΕΑΠ που είναι αυτοδιοικούμενο» ακούσαμε να λέει ο κ. Παρασκευαΐδης. Αρα, αν είναι ζήτημα του ΕΑΠ, τι διασφαλίζει πως δεν θα είναι μόνιμη αυτή η αλλαγή; «Με καθησύχασε ο πρύτανης, ήταν απόλυτος» είπε ο δήμαρχος… Με όλο τον σεβασμό, το αν καθησυχάστηκε ένας δήμαρχος δεν είναι καμία εγγύηση για το τι θα γίνει στο μέλλον.
Το ΕΑΠ έχει έδρα την Πάτρα και επεκτείνεται – αυτό είναι γεγονός. Επίσης, το ΕΑΠ έχει σύμβαση με τη Δράμα για τα εργαστήρια και τα παιδιά που είναι ήδη φοιτητές το γνωρίζουν αυτό. Το ότι πράγματι η Δράμα είναι στη Βόρεια Ελλάδα και μακριά από άλλους νομούς δεν είναι επιχείρημα, καθώς και η Κρήτη είναι αλλά έχει πανεπιστήμιο και η Πάτρα και η Θεσσαλονίκη και η Κέρκυρα και όλες οι πόλεις. Οσοι εγγράφονται, γνωρίζουν πού πρέπει να φοιτήσουν και ειδικά στο ΕΑΠ, αυτό δεν τυχαίνει· είναι επιλογή συνειδητή του φοιτητή.
Επίσης, είναι ένα ζήτημα το πού γίνονται τα μαθήματα και με τι εξοπλισμό. Οταν ο κ. Ζερεφός έλεγε το 2023 πως «έχουν εξασφαλιστεί υπέροχες αίθουσες» σίγουρα δεν εννοούσε τις σχολικές αίθουσες και του ΕΠΑΛ, για τις οποίες η κοσμήτορας ξεκίνησε την ομιλία της λέγοντας στους φοιτητές: «Προσέχετε τους βανδαλισμούς που κάνετε!». «Ποιους βανδαλισμούς; Σε ΕΠΑΛ είμαστε, καταλαβαίνετε τι μπορεί να γίνει από τους μαθητές. Εμείς τον μόνο “βανδαλισμό” που κάναμε ήταν να γεμίζουμε το καλάθι των αχρήστων, που δεν άδειαζε παρά κάθε τρεις μέρες» μας είπε χαρακτηριστικά η φοιτήτρια Κική Τσιρίδου, η οποία, εργαζόμενη ούσα, αποφάσισε να γραφτεί στη σχολή επειδή είναι στη Δράμα και γι’ αυτό θα μπορούσε να την παρακολουθήσει.
Για τον Γιάννη Σακαρίδη
Ο Γιάννης Σακαρίδης είχε μία ομολογουμένως επιτυχημένη θητεία όσο στάθηκε επικεφαλής του DISFF. Ακόμη κι αν δεν συμφωνούσαμε πάντα με τις αποφάσεις του, ανανέωσε το φεστιβάλ και, εξαιτίας του κύρους, της τεχνογνωσίας αλλά και της προσωπικής αισθητικής του, κατάφερε να φέρει νέο κόσμο στη Δράμα, τόσο από το εξωτερικό αλλά και από την ίδια την πόλη, που ήταν και το πιο δύσκολο – κι ας ακούγεται οξύμωρο.
Πράγματι έδρασε καθοριστικά στην ανάπτυξη της Σχολής Κινηματογράφου, ξεκίνησε ως μέλος της Ακαδημαϊκής Επιτροπής της σχολής, έφτιαξε ύλη για το εξάμηνο, δημιούργησε πρόγραμμα και δίδαξε σε ένα εργαστήριο. Μάλιστα, πέρυσι, τη μέρα που έγινε το αφιέρωμα στις σπουδαστικές ταινίες των τριών πρώτων εξαμήνων της σχολής στο πλαίσιο του DISFF (4/9), ο χώρος του «Κύκλωψ» με το ανοιχτό σινεμά είχε γεμίσει ασφυκτικά, με περισσότερα από 700 άτομα – κάτι πρωτόγνωρο για την πόλη που, όπως γράφουμε συνεχώς στις ανταποκρίσεις μας, δεν συμμετέχει στο DISFF όσο θα περίμενε κάποιος. Πλέον όμως (τότε δηλαδή) τόσο ο κ. Σακαρίδης, όσο και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι (δήμαρχος, κοσμήτορας σχολής κ.ά.) είχαν καταφέρει επιτέλους να εμπλακεί η πόλη και οι φοιτητές να δούμε τη δουλειά τους στη μεγάλη οθόνη.
Ακόμη έως σήμερα δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι συνέβη και δεν ανανεώθηκε η σύμβασή του ούτε ως καλλιτεχνικού διευθυντή του φεστιβάλ, αλλά ούτε ως διδάσκοντος στο ΕΑΠ, από τον Ιανουάριο. Για το πρώτο αποφασίζει ο δήμος και με την αλλαγή της δημοτικής αρχής, άλλαξαν και τον καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ: στον κ. Σακαρίδη ανακοινώθηκε μάλιστα όχι από το δήμαρχο / πρόεδρο του φεστιβάλ κ. Παπαδόπουλο, αλλά από μία συνεργάτη του. Οσο για το ΕΑΠ, και εκεί άλλαξε ο επικεφαλής, και η σκυτάλη από τον Οδυσσέα Ζώρα (ήταν πρόεδρος του ΕΑΠ) πήγε στον κ. Μανώλη Κουτούζη (νυν πρύτανη ΕΑΠ) και από τότε, όπως γνωρίζουμε από αξιόπιστες και ποικίλες πηγές, έχουν αρχίσει πολλά οργανωτικά και συστημικά ζητήματα που δεν διευκολύνουν καθόλου τη λειτουργία του πανεπιστημίου.
Ισως η περίπτωση του κ. Σακαρίδη να ήταν ένα ακόμα «συστημικό πρόβλημα». Το σίγουρο είναι πως η νέα δημοτική αρχή ήθελε να ορίσει νέο καλλιτεχνικό διευθυντή, ωστόσο με τον ντόρο που έγινε προφανώς η απόφαση άλλαξε και τελικά διεξήxθη διαγωνισμός για τη θέση, την οποία έλαβε ο Γιώργος Αγγελόπουλος. Επίσης σίγουρο είναι και κάτι ακόμα, που αναρωτιόμαστε γιατί να ισχύει: ο κ. Σακαρίδης δεν έχει λάβει πρόσκληση να παρακολουθήσει το φετινό φεστιβάλ! Η αλήθεια είναι πως δεν είναι η πρώτη φορά που αλλάζει διευθυντής και συμβαίνουν παρόμοια περιστατικά (όχι στη Δράμα, σε άλλα φεστιβάλ), αλλά να μην καλεστεί καθόλου; Γιατί; Δεν ακούγεται και τόσο ωραίο αυτό – και είμαστε πολύ προσεκτικοί στα λόγια μας.
