Η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε με έναν ασυνήθιστο συνδυασμό: μαθητές, εκπαιδευτικούς, τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά και… τους ισχυρούς των τραπεζών. Στον αγιασμό του 8ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Φιλαδέλφειας παρευρέθηκαν οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Alpha Bank, της Eurobank, της Εθνικής και της Πειραιώς, καθώς και ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών, Γκίκας Χαρδούβελης. Η παρουσία τους σηματοδότησε τη σύνδεση του σχολικού ξεκινήματος με την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», μέσω του οποίου ανακαινίστηκαν 430 σχολικά κτίρια σε όλη τη χώρα.
Ο Βασίλης Ψάλτης (Alpha Bank) μίλησε για «πρόοδο που χτίζεται μαζί με την κοινωνία, ξεκινώντας από τις αίθουσες των παιδιών μας». Ο Φωκίων Καραβίας (Eurobank) τόνισε ότι «σε καλύτερα σχολεία χτίζεται ένα καλύτερο αύριο». Ο Παύλος Μυλωνάς (Εθνική Τράπεζα) χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «τη μεγαλύτερη δράση ΕΚΕ στη χώρα». Ο Χρήστος Μεγάλου (Τράπεζα Πειραιώς) ανέδειξε τη «δύναμη της Παιδείας», συνδέοντάς την με το πρόγραμμα EQUALL της τράπεζας. Ο Γκίκας Χαρδούβελης (ΕΕΤ) σημείωσε: «Τα παιδιά μπορούν να αλλάξουν το αύριο. Να το κάνουν καλύτερο».
Η παρουσία των εκπροσώπων των τραπεζών προκάλεσε έντονες συζητήσεις και διχογνωμίες: από τη μια, η κυβέρνηση προβάλλει με κάθε τρόπο την «υλική συνεισφορά» των τραπεζών. Από την άλλη, μεγάλο μέρος της εκπαιδευτικής κοινότητας, εκπαιδευτικοί και γονείς, εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τον συμβολισμό που εκπέμπει η παρουσία των τραπεζιτών στα σχολεία να στέκονται δίπλα σε μαθητές και εκπαιδευτικούς στον αγιασμό.
«Οχι τα παιδιά μας ντεκόρ»
Η Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Μαθητών Ελλάδας (ΑΣΓΜΕ) εξέφρασε έντονη διαμαρτυρία, καταγγέλλοντας ότι η κυβέρνηση μετέτρεψε την έναρξη της σχολικής χρονιάς σε επικοινωνιακή φιέστα. Ο πρόεδρος της ΑΣΓΜΕ, Παναγιώτης Κατηφές, δήλωσε: «Δεν θα γίνουν τα παιδιά μας ντεκόρ στις φιέστες τους! Οι τραπεζίτες θέλουν να εμφανιστούν για να διαφημίσουν ότι “νοιάζονται” για τα σχολεία. Με τα δικά μας λεφτά κάνουν μερεμέτια σε ελάχιστα σχολεία, ενώ αφήνουν τα περισσότερα με ρωγμές και γιαπιά». Η Συνομοσπονδία τονίζει ότι οι τράπεζες που εμφανίζονται ως ευεργέτες είναι οι ίδιες που «πετάνε οικογένειες στον δρόμο, πιέζουν τους εργαζόμενους σε εξαντλητικά ωράρια και κολυμπούν στα κέρδη». Για την ΑΣΓΜΕ, η δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να στηρίζεται σε χορηγίες ούτε να αποτελεί πεδίο εταιρικής προβολής.
Το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» αποτελεί μια θετική, αλλά περιορισμένη παρέμβαση σε έναν τομέα που πάσχει εδώ και δεκαετίες. Η ανακαίνιση σχολείων είναι απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να αποτελέσει το κεντρικό αφήγημα για την παιδεία χωρίς ουσιαστική πολιτική για το δημογραφικό, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη στήριξη των οικογενειών. Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: θα αρκεστεί σε «μπαλώματα» κτιρίων ή θα χαράξει μια στρατηγική που θα δίνει πραγματική προοπτική στο «νέο σχολείο» και στη νέα γενιά;
Μέσα σε αυτή τη μουντή εικόνα, η φωτεινή πλευρά δεν είναι άλλη από τα ίδια τα παιδιά και τους δασκάλους τους. Εκείνοι δίνουν ζωή σε κτίρια παλιά, εκείνοι μετατρέπουν μια μουντή αίθουσα σε κύτταρο μάθησης, εκείνοι επιμένουν να κάνουν θαύματα με ελάχιστα μέσα.
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες χρηματοδότησαν με 100 εκατ. ευρώ την ανακαίνιση 430 σχολείων το καλοκαίρι, ενώ έχουν δεσμευτεί να διπλασιάσουν τη συνεισφορά τους στα 200 εκατ. ευρώ το επόμενο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, γονείς και εκπαιδευτικοί μέσα από τα σωματεία και τους φορείς τους σωστά επισημαίνουν πως:
• η χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης αποτελεί υποχρέωση του κράτους και όχι πεδίο εταιρικής ευθύνης,
• οι τράπεζες χρησιμοποιούν την πρωτοβουλία για να βελτιώσουν την εικόνα τους, την ώρα που συχνά επικρίνονται για την κοινωνική τους πολιτική,
• η παρουσία τους στους αγιασμούς «νομιμοποιεί» έναν ρόλο επιτηρητή ή και «συμμέτοχου» στη δημόσια παιδεία.
Εμπορευματοποίηση
Η κριτική δεν αφορά μόνο την επικοινωνιακή διάσταση, αλλά και τον κίνδυνο μιας βαθύτερης μετατόπισης στο μοντέλο χρηματοδότησης της εκπαίδευσης. Εάν η κάλυψη βασικών αναγκών (συντηρήσεις, ανακαινίσεις, εξοπλισμοί) εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από ιδιωτικές χορηγίες, ποιος θα εγγυηθεί:
• την ισότητα μεταξύ σχολείων διαφορετικών περιοχών,
• την ανεξαρτησία του περιεχομένου της διδασκαλίας,
• την προστασία της εκπαίδευσης από εταιρικές σκοπιμότητες;
Η εικόνα τραπεζιτών στον αγιασμό ενός δημόσιου σχολείου αποτέλεσε το εναρκτήριο καμπανάκι μιας ευρύτερης συζήτησης:
• Θέλουμε μια εκπαίδευση χρηματοδοτούμενη και εγγυημένη από το κράτος ή ένα υβρίδιο όπου οι ιδιωτικοί όμιλοι αποκτούν όλο και πιο εμφανή ρόλο;
• Μπορεί μια δωρεά, όσο σημαντική κι αν είναι, να δικαιολογήσει την παρουσία τραπεζικών στελεχών στην καρδιά της σχολικής ζωής;
Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι συγκυριακή. Αγγίζει την ουσία του τι σημαίνει δημόσια, δωρεάν και ανεξάρτητη εκπαίδευση σε μια δημοκρατική κοινωνία.
-320x213.jpg)
