«Φόρμουλα» για να παρακάμψουν τις ψήφους αρνησικυρίας για την ένταξη νέων μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ψάχνουν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι με το βλέμμα στην Ουκρανία.
Προ μηνός είχε διαρρεύσει πως ο Αντόνιο Κόστα είχε ξεκινήσει να βολιδοσκοπεί ευρωπαϊκά κράτη μέλη προκειμένου να απλοποιηθεί η διαδικασία ένταξης νέων κρατών στην Ένωση. Με τον ισχύοντα κανονισμό πρέπει να υπάρχει ομοφωνία και από τα 27 κράτη μέλη για την ένταξη νέας χώρας στην Ε.Ε.
Σύμφωνα με το Politico, η Ε.Ε. εξετάζει πλέον μια νέα «συνταγή». Συγκεκριμένα, σκέφτοναι να επιτρέψουν σε νέες χώρες να ενταχθούν χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει αντιρρήσεις ηγετών όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας σχετικά με την πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Η πρόταση, που βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και απαιτεί ομόφωνη έγκριση από τα κράτη-μέλη, προβλέπει ότι οι νέες χώρες θα αποκτούν πλήρη δικαιώματα αφού προηγηθεί μεταρρύθμιση των θεσμικών κανόνων της ΕΕ, κυρίως για να καταστεί πιο δύσκολη η χρήση βέτο από μεμονωμένα κράτη, σύμφωνα με πηγές του Politico..
Πρόκειται για μια νέα προσπάθεια από φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις όπως της Αυστρίας και της Σουηδίας, να δώσουν ώθηση στη διεύρυνση της Ένωσης, η οποία παραμένει παγωμένη λόγω αντιδράσεων από την Ουγγαρία και άλλες χώρες που ανησυχούν για τον ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές ή για την ασφάλεια.
Μια «Ευρώπη δύο ταχυτήτων» για τους νέους
Η πρόταση στοχεύει να επιτρέψει σε υποψήφιες χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και το Μαυροβούνιο να απολαύσουν πολλά από τα οφέλη της συμμετοχής στην ΕΕ χωρίς να έχουν βέτο, τουλάχιστον στην αρχή.
Ο Αντόν Χόφραϊτερ, πρόεδρος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Bundestag, δήλωσε:
«Τα μελλοντικά μέλη θα πρέπει να παραιτηθούν από το δικαίωμα βέτο έως ότου εφαρμοστούν βασικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία στα περισσότερα πεδία πολιτικής».
Έτσι, η ΕΕ θα αποφεύγει το αδιέξοδο, καθώς δεν θα απαιτείται αναθεώρηση των Συνθηκών, κάτι που πολλές κυβερνήσεις θεωρούν απίθανο ή πολιτικά ανέφικτο.
Ανάγκη «ευελιξίας» λόγω Ρωσίας
Η διεύρυνση αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ΕΕ εν μέσω της ρωσικής απειλής, όμως τα εσωτερικά ρήγματα στους κόλπους της 27μελούς Ένωσης είναι εμφανή.
Ο Χόφραϊτερ προσθέτει: «Η απαίτηση να καθυστερήσει η ένταξη μέχρι να γίνει μεταρρύθμιση των θεσμών μπορεί να λειτουργήσει ως ‘κρυφός μηχανισμός παρεμπόδισης’.»
Η πρόταση αυτή συζητείται ανεπίσημα στους κόλπους της Επιτροπής και των κρατών-μελών, και κερδίζει έδαφος ως ένας ρεαλιστικός συμβιβασμός.
Κόπωση στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων
Η καθυστέρηση προκαλεί αυξανόμενη απογοήτευση στις υποψήφιες χώρες. Το Μαυροβούνιο, για παράδειγμα, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις το 2012 αλλά παραμένει εκτός.
Ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοβ Μιλάτοβιτς, τόνισε: «Η τελευταία χώρα που εντάχθηκε στην ΕΕ ήταν η Κροατία πριν από 10 χρόνια, και στο μεταξύ η Βρετανία αποχώρησε. Πρέπει να αναζωογονηθεί η διαδικασία».
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Τάρας Κάτσκα, πρόσθεσε: «Η αναμονή δεν είναι επιλογή. Χρειάζεται λύση τώρα — όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για την ΕΕ.»
Εσωτερικά εμπόδια και αντιδράσεις
Ωστόσο, προσπάθειες για κατάργηση του βέτο ακόμα και για τα υπάρχοντα κράτη-μέλη έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις — όχι μόνο από την Ουγγαρία, αλλά και από τη Γαλλία και την Ολλανδία.
Ορισμένοι αξιωματούχοι προτείνουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να προχωρά μεμονωμένα στάδια της διαπραγμάτευσης χωρίς να απαιτείται έγκριση όλων των 27 μελών κάθε φορά — παρακάμπτοντας το ουγγρικό βέτο.
Η ένταξη στην ΕΕ παραμένει βασικό εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής έναντι της Ρωσίας.
Η Κλάουντια Πλάκολμ, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Αυστρίας, ανέφερε: «Αν η ΕΕ δεν ενισχύσει τη διαδικασία διεύρυνσης, θα χάσουμε έδαφος έναντι τρίτων δρώντων που ήδη περιμένουν να πάρουν τη θέση μας».
Αντίστοιχα, η Μάρτα Κος, επίτροπος για τη διεύρυνση, δήλωσε: «Οι Ουκρανοί αγωνίζονται καθημερινά για να κρατήσουν τη Ρωσία εκτός Ευρώπης. Δεν πρέπει να διακινδυνεύσουμε αυτή την προοπτική».
Παρά τις πιέσεις από την Κομισιόν, οι ηγέτες της ΕΕ εμφανίζονται απρόθυμοι να επιταχύνουν τη διεύρυνση — ειδικά ενόψει της ανόδου ακροδεξιών κομμάτων.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε τον Ιούλιο πως δεν αναμένει την ένταξη της Ουκρανίας πριν από το 2034, που λήγει ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ.
