Ως «μαύρη μέρα» για τη Σλοβακία χαρακτηρίζεται από ακτιβιστές υπέρ των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, η πρόσφατη αναθεώρηση του Συντάγματος της χώρας, η οποία σηματοδοτεί μια ευρύτερη υπονόμευση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.
Την Παρασκευή, το σλοβακικό κοινοβούλιο ενέκρινε μια συνταγματική τροπολογία που περιλαμβάνει μέτρα κατά των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, όπως η ρητή αναγνώριση μόνο δύο φύλων (άνδρας και γυναίκα) και η σχεδόν πλήρης απαγόρευση της τεκνοθεσίας παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια.
Μέσα σε λίγες ημέρες, περισσότερες από 100 κλήσεις και email έφτασαν στα γραφεία της Iniciatíva Inakosť, της κορυφαίας οργάνωσης υπεράσπισης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων στη Σλοβακία.
«Ο κόσμος είναι φοβισμένος, αγχωμένος και νιώθει ανίσχυρος, καθώς έχει γίνει όμηρος των πολιτικών μέσω αυτής της τροπολογίας», δήλωσε ο Μάρτιν Μάκο, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης.
«Η τροπολογία απαγορεύει ρητά τη νομική αναγνώριση φύλου – πρόκειται για άμεση επίθεση στις ζωές των τρανς και διαφυλικών ατόμων».
Η ψήφιση της τροπολογίας δείχνει πως η Σλοβακία ακολουθεί τα βήματα της Ρωσίας – όπου έχει απαγορευτεί η τεκνοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια και απαγορεύεται οποιαδήποτε αναφορά σε ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα – της Ουγγαρίας, όπου το κυβερνών κόμμα Fidesz του ακροδεξιού λαϊκιστή Βίκτορ Όρμπαν έχει εξαπολύσει επιθέσεις κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων, αλλά και των ΗΠΑ που έχουν κηρύξει τον πόλεμο στην «woke» ατζέντα, έτσι όπως τουλάχιστον την ερμηνεύει ο Τραμπ.
«Αυτή η τροπολογία απειλεί τη συμμετοχή της Σλοβακίας στην ΕΕ και μας φέρνει ακόμη πιο κοντά στην αυταρχική Ρωσία», προειδοποιεί ο Μάκο. «Το παράδοξο είναι πως αυτά τα μέτρα υιοθετούνται σε μια περίοδο που η αποδοχή των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων στην σλοβακική κοινωνία αυξάνεται».
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο λαϊκιστής πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίκο έχει στοχοποιήσει την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, εισάγοντας μέτρα όπως η κατάργηση της δημόσιας χρηματοδότησης για έργα που σχετίζονται με ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.
«Είναι μέρος της στροφής του προς την ακροδεξιά πολιτική, την οποία παρουσίασε ως “ανάχωμα απέναντι στον προοδευτισμό” … Μερικοί συντηρητικοί βουλευτές δικαιολόγησαν την ψήφο τους λέγοντας πως ήταν “η τελευταία τους ευκαιρία” να αποτρέψουν τους ΛΟΑΤΚΙ+ από το να αποκτήσουν ίσα δικαιώματα.»
Ο Ράντο Σλόμποντα, διευθυντής της Amnesty International Σλοβακίας, χαρακτήρισε τις αλλαγές ως «καταστροφική είδηση», σημειώνοντας πως η τροπολογία θέτει το σύνταγμα της χώρας σε άμεση σύγκρουση με το διεθνές δίκαιο.
Σε ανακοίνωση της οργάνωσης για τις συνταγματικές αλλαγές, που αποκαλούνται «δρακόντειες», ο Σλόμποντα είπε: «Άλλη μια σκοτεινή μέρα για τη Σλοβακία, η οποία ήδη δέχεται αλλεπάλληλες επιθέσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου».
Η οργάνωση είχε προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι αυτές οι τροποποιήσεις – που βασίζονται σε νομοθεσία του 2023 η οποία είχε μπλοκάρει τη νομική αναγνώριση φύλου για τρανς άτομα – αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να περιοριστούν τα δικαιώματα στη Σλοβακία.
«Η κατάσταση για τις περιθωριοποιημένες ομάδες – συμπεριλαμβανομένων των ΛΟΑΤΚΙ+ – είναι ήδη απελπιστική. Αυτές οι τροπολογίες ρίχνουν αλάτι στην πληγή», είπε ο Σλόμποντα. «Αντί να επιτίθενται στα ανθρώπινα δικαιώματα, οι αρχές θα έπρεπε να ασχοληθούν με την έλλειψη νομικής προστασίας για όλες τις οικογένειες, με την ισότητα στον γάμο και τα δικαιώματα των τρανς και των διαφυλικών – όπως η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η νομική αναγνώριση φύλου».
Επιπλέον, οι συνταγματικές τροποποιήσεις ορίζουν ότι το σλοβακικό δίκαιο υπερισχύει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σε ζητήματα που αφορούν την «εθνική ταυτότητα», σύμφωνα με τη Λούτσια Μπέρντισοβα, νομικό ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ινστιτούτο Κρατικού και Νομικού Δικαίου της Σλοβακικής Ακαδημίας Επιστημών.
