Νέα ανάλυση του πρακτορείου Reuters επαληθεύει αυτό που είναι γνωστό εδώ και καιρό: πως η Ευρώπη πουλάει τρέλα αναφορικά με τον ουκρανικό πόλεμο.
Συγκεκριμένα, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες εμφανίζονται ως οι μεγαλύτεροι επικριτές της Ρωσίας και υπερασπιστές της Ουκρανίας φαίνεται πως συνεχίζουν ακάθεκτα να εισάγουν ενέργεια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ από τη Ρωσία, παρά τις μεγαλοστομίες περί κυρώσεων.
Όπως σημειώνει το Reuters, αν και η Ένωση έχει μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία κατά 90% από το 2022, η αξία των εισαγωγών παραμένει δυσθεώρητη και σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται κατακόρυφη αύξηση των εισαγωγών, γεγονός που υποδηλώνει πως οι εμπορικές συναλλαγές κατευθύνονται ανάποδα μερικές φορές από ό,τι κανονικά θα έπρεπε.
Μόνο τους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 η αξία των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας ανήλθε στα 11 δισ. ευρώ, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters βάσει των δεδομένων από το Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), έναν ανεξάρτητο ερευνητικό οργανισμό με έδρα το Ελσίνκι.
Αύξηση κατά 40% των εισαγωγών από τη Γαλλία
Επτά από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ αύξησαν την αξία των εισαγωγών τους σε σύγκριση με το αντίστοιχο οκτάμηνο του περασμένου έτους, συμπεριλαμβανομένων πέντε χωρών που υποστηρίζουν ένθερμα την Ουκρανία στον πόλεμο.
Η Γαλλία, για παράδειγμα, είδε τις αγορές ρωσικής ενέργειας να αυξάνονται κατά 40%, φτάνοντας τα 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η Ολλανδία εκτόξευσε τις εισαγωγές της κατά 72%, φτάνοντας στα 498 εκατομμύρια ευρώ.
Ενώ τα τερματικά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία λειτουργούν ως σημεία εισόδου για τις ρωσικές προμήθειες στην Ευρώπη, το αέριο συχνά δεν καταναλώνεται σε εκείνες τις χώρες αλλά αποστέλλεται περεταίρω προς αγοραστές σε ολόκληρο το μπλοκ της Ένωσης.
Ο Vaibhav Raghunandan, ειδικός για τις σχέσεις ΕΕ‑Ρωσίας στο CREA, περιέγραψε τις αυξημένες ροές ως «μια μορφή αυτο-σαμποτάζ» από μερικές χώρες, δεδομένου ότι οι πωλήσεις ενέργειας αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εσόδων για τη Ρωσία.
«Το Κρεμλίνο κυριολεκτικά λαμβάνει χρηματοδότηση για να συνεχίσει να αναπτύσσει τις ένοπλες δυνάμεις του στην Ουκρανία», είπε.
Οι συναλλαγές της ΕΕ με τη Μόσχα έχουν τεθεί υπό στενή έρευνα έπειτα από τη ρητή επίπληξη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προς τους Ευρωπαίους ηγέτες στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον προηγούμενο μήνα, απαιτώντας να παύσουν άμεσα όλες αυτές τις αγορές.
«Η Ευρώπη πρέπει να εντείνει τις έρευνες», είπε ο Τραμπ. «Δεν μπορούν να κάνουν αυτό που κάνουν. Αγοράζουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία ενώ πολεμούν τη Ρωσία. Είναι ντροπή γι’ αυτούς, και ήταν πολύ ντροπιαστικό γι’ αυτούς όταν το ανακάλυψα».
Το γαλλικό υπουργείο ενέργειας είπε στο Reuters ότι η αξία των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας της Γαλλίας αυξήθηκε φέτος καθώς εξυπηρετεί πελάτες σε άλλες χώρες, χωρίς να ονομάσει χώρες ή εταιρείες. Τα στοιχεία της αγοράς αερίου υποδεικνύουν ότι μέρος των ρωσικών εισαγωγών της Γαλλίας αποστέλλεται στη συνέχεια στη Γερμανία, σύμφωνα με αναλυτές της Kpler.
Η ολλανδική κυβέρνηση είπε ότι, ενώ στηρίζει τα σχέδια της ΕΕ για ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία, μέχρι αυτές οι προτάσεις να ενσωματωθούν στο δίκαιο της ΕΕ, είναι αδύνατον να μπλοκαριστούν υπάρχοντα συμβόλαια μεταξύ ευρωπαϊκών ενεργειακών εταιρειών και ρωσικών προμηθευτών.
Η ΕΕ, που έχει ήδη απαγορεύσει τις περισσότερες αγορές ρωσικού αργού πετρελαίου και καυσίμων, ανακοίνωσε σχέδια να επιταχύνει την απαγόρευση αγοράς ρωσικού LNG έως το 2027, αντί για το 2028. Το LNG πλέον αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη εισαγωγή ρωσικής ενέργειας στην ΕΕ, αντιστοιχώντας σχεδόν στο ήμισυ της συνολικής αξίας των αγορών, δείχνουν τα στοιχεία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει τα στοιχεία για τις εισαγωγές του 2025. Ο επικεφαλής ενέργειας της Ένωσης είπε τον προηγούμενο μήνα ότι η σταδιακή αποχώρηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα σχεδιάστηκε ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κράτη-μέλη δεν θα αντιμετωπίσουν αιφνίδιες αυξήσεις τιμών ή ελλείψεις εφοδιασμού.
Στροφή στο αμερικανικό LNG
Οι προτάσεις, που προβλέπουν συνολική απαγόρευση όλων των ρωσικών πετρελαίων και αερίου από το 2028, σημαίνουν ότι ευρωπαϊκά κεφάλαια θα μπορούσαν να στηρίζουν την πολεμική προσπάθεια του Κρεμλίνου για ένα έτος ή περισσότερο ακόμα.
Ο Τραμπ λέει ότι το αμερικανικό πετρέλαιο και αέριο θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη ρωσική ενέργεια, και πολλοί αναλυτές λένε ότι μια τέτοια μετάβαση είναι δυνατή, αν και θα ενισχύσει την εξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική ενέργεια σε μια εποχή που η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τους δασμούς ως εργαλείο πολιτικής.
«Η ΕΕ συμφώνησε να αγοράσει περισσότερη ενέργεια από τις ΗΠΑ για να ικανοποιήσει τις πολύ ισχυρές αμερικανικές απαιτήσεις να σταματήσει τις ρωσικές εισαγωγές», είπε η Anne‑Sophie Corbeau, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Columbia. «Ωστόσο, είναι αυταπάτη να πιστεύουμε ότι το αμερικανικό LNG θα αντικαταστήσει το ρωσικό LNG 1 προς 1. Το αμερικανικό LNG ελέγχεται από ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες δεν υπακούν εντολές από τον Λευκό Οίκο ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά βελτιστοποιούν τα χαρτοφυλάκια τους».
Ανεβαίνουν οι λογαριασμοί
Συνολικά η Ε.Ε. έχει κάνει αρκετά για την απεξάρτησή της από τη Ρωσία.
Το 2021, πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ένωση εισήγαγε περισσότερα από 133 δισεκατομμύρια ευρώ ρωσικής ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία του CREA.
Τους μήνες Ιανουάριος–Αύγουστος του τρέχοντος έτους, οι εισαγωγές της ΕΕ ανήλθαν στα 11,4 δισεκατομμύρια ευρώ — ένα κλάσμα των επιπέδων πριν από τον πόλεμο, και μείωση 21 % σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024, δείχνουν τα στοιχεία.
Η Ουγγαρία και η Σλοβακία — που διατηρούν στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο και απορρίπτουν οποιαδήποτε ιδέα εγκατάλειψης του ρωσικού αερίου — παραμένουν σημαντικοί εισαγωγείς, οι οποίοι συνολικά κάνουν εισαγωγές 5 δισ. δολαρίων. Δεν θα επηρεαστούν από τις προτεινόμενες κυρώσεις της ΕΕ στο LNG, οι οποίες απαιτούν ομόφωνη υποστήριξη των κρατών-μελών, καθώς μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνουν ρωσικό αέριο μέσω αγωγών μέχρι το 2028.
Η Ουγγαρία συγκαταλέχθηκε μεταξύ των επτά χωρών που είδαν άνοδο στην αξία των ρωσικών εισαγωγών φέτος, κατά 11 %, σύμφωνα με τα στοιχεία. Η Γαλλία και η Ολλανδία συνοδεύονται από τέσσερις άλλες χώρες των οποίων οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν την Ουκρανία: το Βέλγιο (+3 %), η Κροατία (+55 %), η Ρουμανία (+57 %) και η Πορτογαλία (+167 %).
Το γαλλικό υπουργείο ενέργειας δήλωσε ότι η αύξηση στη χώρα οφείλεται στο ότι οι εισαγωγές αυτές εξυπηρετούν πελάτες εκτός της Γαλλίας. Η Πορτογαλία ανέφερε ότι εισήγαγε μόνο μετρήσιμες ποσότητες ρωσικού αερίου και ότι οι ροές κατά τη διάρκεια της χρονιάς θα είναι χαμηλότερες σε σχέση με το 2024. Οι κυβερνήσεις της Κροατίας και της Ρουμανίας δεν απάντησαν σε αιτήματα σχολιασμού των στοιχείων.
Οι συνολικές εισαγωγές ρωσικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, υπερβαίνουν τα 213 δισεκατομμύρια ευρώ, δείχνουν τα στοιχεία του CREA.
Αυτό επισκιάζει το ποσό που η ΕΕ έχει δαπανήσει ως βοήθεια προς την Ουκρανία την ίδια περίοδο, παρόλο που είναι ο μεγαλύτερος δωρητής της χώρας: το μπλοκ έχει διαθέσει 167 δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομική, στρατιωτική και ανθρωπιστική υποστήριξη προς το Κίεβο, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Kiel, ένα γερμανικό think-tank.
Οι εταιρείες ενέργειας επιμένουν σε μακροχρόνια συμβόλαια
Η γαλλική TotalEnergies συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων εισαγωγέων ρωσικού LNG στην Ευρώπη, μαζί με άλλους μεγάλους παίκτες όπως η Shell, η ισπανική Naturgy, η γερμανική SEFE και η εμπορική εταιρεία Gunvor. Όλες λειτουργούν με μακροχρόνια συμβόλαια που ισχύουν έως το 2030 και το 2040.
Η TotalEnergies είπε στο Reuters ότι συνεχίζει τις παραδόσεις από το ρωσικό εργοστάσιο Yamal, βάσει συμβολαίων που δεν μπορούν να ανασταλούν χωρίς επίσημες κυρώσεις από την ΕΕ. Η εταιρεία θα διατηρήσει τις προμήθειες όσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κρίνουν ότι το ρωσικό αέριο είναι απαραίτητο για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η Shell, η Naturgy και η Gunvor αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
Ο Ronald Pinto, κύριος αναλυτής έρευνας φυσικού αερίου στην Kpler, δήλωσε ότι οι εταιρείες διστάζουν να ρισκάρουν πρόστιμα από παραβίαση συμβατικών δεσμεύσεων χωρίς τη νομική κάλυψη μιας απαγόρευσης LNG της ΕΕ.
«Στο τέλος, οι παίκτες της αγοράς είναι αυτοί που αγοράζουν αυτό το LNG, όχι τα κράτη, και κατά βάση τηρούν τα μακροχρόνια συμβόλαιά τους», πρόσθεσε.
Ο Pinto είπε ότι μελέτες δυναμικών ροών υποδεικνύουν ότι οι γαλλικές εισαγωγές ρωσικού LNG συχνά διοχετεύονται μέσω αγωγών στο Βέλγιο και από εκεί φτάνουν στη Γερμανία, όπου υπάρχει ισχυρή ζήτηση από βιομηχανικούς χρήστες. Προειδοποίησε ότι «είναι αδύνατο να παρακολουθηθεί ακριβώς η κίνηση των μορίων αερίου στο ευρωπαϊκό δίκτυο αερίου».
Ένας εκπρόσωπος της SEFE, που διαχειρίζεται το 10% του γερμανικού δικτύου μεταφοράς αερίου, επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία εισάγει ρωσικό αέριο μέσω Γαλλίας και Βελγίου.
Το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας είπε στο Reuters ότι εκτιμά τις προσπάθειες της ΕΕ για σταδιακή απεξάρτηση από τις ρωσικές εισαγωγές, αλλά η SEFE είναι δεσμευμένη από ένα μακροχρόνιο συμβόλαιο αγοράς LNG από το εργοστάσιο Yamal, χωρίς επιλογή τερματισμού της συμφωνίας.
«Υπό τους όρους “take‑or‑pay” του συμβολαίου, η SEFE θα έπρεπε να πληρώσει τις συμφωνημένες ποσότητες, ακόμη και αν δεν γινόταν παραλαβή», είπε εκπρόσωπος του υπουργείου. «Η μη αποδοχή θα επέτρεπε στη Yamal να μεταπωλήσει αυτές τις ποσότητες, κάτι που θα παρείχε διπλή στήριξη στην οικονομία της Ρωσίας».
