«Κυκλικό, σύνθετο και δαιδαλώδες, αντιστέκεται εδώ και 41 αιώνες από τον αφανισμό της ύλης του. Ενα μνημείο της κρητικής αρχαιολογίας, που, αν είχε ανασκαφεί από τον Εβανς ή τον Ξανθουδίδη, θα το γνωρίζαμε όσο τον Δίσκο της Φαιστού», επισήμανε η Δανάη Κοντοπόδη, αρχαιολόγος της ΕΦΑ Ηρακλείου και επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας, συστήνοντας σε διάλεξή της το εύρημα που, ως γνωστόν, πρόκειται, με τις ευλογίες του ΚΑΣ, να περιτριγυριστεί από ραντάρ και κεραίες για τις ανάγκες του σύγχρονου νέου αεροδρομίου
Η διάλεξη της Δανάης Κοντοπόδη, αρχαιολόγου της ΕΦΑ Ηρακλείου και επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας που αποκάλυψε το μοναδικό εύρημα της κυκλικής κατασκευής στον λόφο Παπούρα, είχε θριαμβευτική υποδοχή από το κοινό της Αθήνας. Στην κατάμεστη αίθουσα του «Cinobo Οπερα», παρουσιάστηκαν την περασμένη Κυριακή τα πρώτα αποτελέσματα της εντυπωσιακής ανασκαφής που έχει ολοκληρωθεί κατά τα 2/3 και συνεχίζεται στον λόφο Παπούρα κοντά στο Καστέλλι Ηρακλείου Κρήτης. Η εκδήλωση «Προκαταρκτικά αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας στο ύψωμα Παπούρα του Δήμου Μινώα Πεδιάδας», εγκαινίασε τον φετινό κύκλο διαλέξεων «Περιηγήσεις με την Αρχαιολογική Υπηρεσία» που διοργανώνει σταθερά ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, κάποτε στο κτίριό του στην οδό Ερμού, σήμερα σε φιλόξενους χώρους παρουσία εκατοντάδων επιστημόνων και ενεργών πολιτών.
Το εύρημα της μνημειακής κυκλικής κατασκευής διαμέτρου 48-50 μ. κόβει την ανάσα με το εντυπωσιακό μέγεθός του, τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του, τη μοναδικότητα της κατασκευής. Πρόκειται για «ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα του 21ου αιώνα για το προϊστορικό Αιγαίο», όπως είπε ο αρχαιολόγος και πρόεδρος του ΣΕΑ Κώστας Πασχαλίδης.
«Μεταξύ ουρανού και γης, κυκλικό, σύνθετο και δαιδαλώδες, αντιστέκεται εδώ και 41 αιώνες από τον αφανισμό της ύλης του. Ενα μνημείο της κρητικής αρχαιολογίας, που, αν είχε ανασκαφεί από τον Εβανς ή τον Ξανθουδίδη, θα το γνωρίζαμε όσο τον Δίσκο της Φαιστού – θα ήταν τυπωμένο στα γραμματόσημα, θα περιλαμβανόταν στη διδακτέα ύλη και θα είχε το υδατογράφημά του στο διαβατήριό μας», είπε η Δανάη Κοντοπόδη. Επιχείρησε ένα ταξίδι στο παρελθόν, ανέλυσε την πολυπλοκότητα και την τεχνική αρτιότητα της επιμελημένης στιβαρής, δαιδαλώδους κατασκευής που προϋποθέτει, όπως επισήμανε, εξειδικευμένη εμπειρία, μαθηματικές ή και αστρονομικές γνώσεις και μια κεντρική διοίκηση, που οργάνωσε την κατασκευή του. Με τα έως τώρα δεδομένα χρονολογείται περίπου από το 3.000-1.700 π.Χ. με αλλεπάλληλες κατασκευαστικές φάσεις που αναδεικνύουν τη συνεχή μέριμνα των ανθρώπων επί αιώνες για το μνημείο, σημείο αναφοράς, για τους κατοίκους της περιοχής.
Η αρχαιολόγος της ΕΦΑ Ηρακλείου υπογράμμισε ότι το κυκλικό οικοδόμημα της Παπούρας αποτελεί μνημειακή κατασκευή μοναδική στο είδος της, τεκμηριώνοντας το τεχνικό και πολιτιστικό επίπεδο του ευφυούς μινωικού πολιτισμού, πολύ πριν από την κατασκευή των πολυδαίδαλων μινωικών ανακτόρων.
Σύμφωνα με τα κινητά ευρήματα που βρέθηκαν στο εσωτερικό του κτιρίου, κυρίως κεραμική, αγγεία προετοιμασίας και κατανάλωσης τροφής και λιγότερα αποθηκευτικά μαζί με ένα σημαντικό αριθμό από μικρογραφικά αγγεία, λίχνους κ.ά. και «σε συνδυασμό με την αρχιτεκτονική διάρθρωση, υποδεικνύουν όχι μια απλή και μόνιμη εγκατάσταση αλλά μια περιοδική παν-κοινοτική, τελετουργική πιθανά, δραστηριότητα». Το εύρημα είναι μοναδικό για τη μινωική αρχαιολογία και η ερμηνεία του αναμένεται να αλλάξει τη γνώση για τη γέννηση του μινωικού πολιτισμού και την οργάνωσή του, πριν από τα νέα μινωικά ανάκτορα. Ως γνωστόν, εκατέρωθεν του μνημείου, πρόκειται να τοποθετηθούν ραντάρ και κεραίες για τις ανάγκες του σύγχρονου νέου αεροδρομίου. Τις μελέτες, που εγκρίθηκαν κατά πλειοψηφία από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, παρουσίασε στην εκδήλωση η Δέσποινα Κουτσούμπα, αρχαιολόγος και αντιπρόεδρος του ΣΕΑ.
Στις τρεις ιεραρχικές προσφυγές που έχουν κατατεθεί από τον ΣΕΑ, τον ΣΕΚΑ και τον Δήμο, ενάντια στην απόφαση του ΚΑΣ, αναφέρθηκε ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου και επεσήμανε την ανάγκη προστασίας του μνημείου και την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου. «Η ευθύνη μας απέναντι στις μελλοντικές γενιές είναι ιερή. Οφείλουμε να διαφυλάξουμε ό,τι μας συνδέει με το παρελθόν και να μην το θυσιάσουμε στον βωμό μιας αμφίβολης ευκολίας. Είναι αδιανόητο ένα μνημείο που συγκαταλέγεται στις πέντε μεγαλύτερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις της χρονιάς να κινδυνεύει με καταστροφή αντί να αναδεικνύεται ως νέο τοπόσημο της Πεδιάδας και της Κρήτης».
