Στις 14 Αυγούστου η 22χρονη Νικολίνα Σίντζελιτς, φοιτήτρια της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Βελιγραδίου, διαδήλωνε με τους συμφοιτητές της κατά της διαφθοράς της κυβέρνησης Βούτσιτς ζητώντας την παραίτησή της, όπως κάνουν ασταμάτητα οι φοιτητές από τον περασμένο Νοέμβριο, όταν το στέγαστρο τού (υποτίθεται) ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σταντ έπεσε σκοτώνοντας 16 ανθρώπους.
Ηταν 10 το βράδυ όταν τη συνέλαβαν αστυνομικοί και μέλη της ειδικής μονάδας JZO. Την έσυραν σε ένα γκαράζ, την κράτησαν δεμένη και καθηλωμένη στο έδαφος, φωνάζοντάς της «πουτάνα» που τους βιντεοσκοπούσε, της πήραν το κινητό και την κάμερα και έπειτα ο επικεφαλής της ομάδας JZO, Μάρκο Κρίτσακ, την ξυλοκόπησε και απείλησε να τη βιάσει.
Η νεαρή ακτιβίστρια δεν δείλιασε να καταγγείλει την κακοποίηση που δέχθηκε. Λίγες ημέρες μετά φωτογραφίες της σε ιδιωτικές στιγμές κατά την εφηβεία της κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα και μεταδόθηκαν από τον φιλοκυβερνητικό τηλεοπτικό σταθμό Informer TV. Οπως καταγγέλλει η συλλογικότητα Φοιτητές στα Μπλόκα, οι εικόνες δόθηκαν από κρατικούς αξιωματούχους που συμμετέχουν σε μυστικές επιχειρήσεις επηρεασμού της κοινής γνώμης.
Κύμα οργής και συμπαράστασης
Θεώρησαν πως μετά τον εξευτελισμό της θα την έκαναν να σωπάσει. Αλλά δεν υπολόγισαν πόσο οργισμένη είναι η σερβική κοινωνία. Αντί για εκφοβισμό, η δημόσια έκθεσή της λειτούργησε σαν καταλύτης για τη δημιουργία ενός τεράστιου κύματος συμπαράστασης και αλληλεγγύης το οποίο στο πλαίσιο του κινήματος διαμαρτυρίας κατά της διαπλοκής και του αυταρχισμού της κυβέρνησης διεκδικεί το τέλος της βίας κατά των φοιτητριών και των γυναικών που μάχονται ανοιχτά κατά του καθεστώτος.
«Αυτή η επίθεση είναι αναμφίβολα μια υπόθεση πολιτικής καταστολής και θεσμικής βίας. Κι όλα αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της Σερβίας οι γυναίκες είναι πραγματικά στην πρώτη γραμμή μαζί με τους άντρες. Στη διάρκεια των διαδηλώσεων οι νέοι ξυλοκοπούνται άγρια, όμως οι γυναίκες υφίστανται όχι μόνο το ξύλο αλλά και τη σεξουαλική παρενόχληση» λέει η δημοσιογράφος Γιοβάνα Γκλιγκορίγιεβιτς, μέλος της συλλογικότητας Δημοσιογράφοι Ενάντια στη Βία Κατά των Γυναικών, εξηγώντας επίσης πως «η Σερβία έχει σκόπιμα καθυστερήσει να ποινικοποιήσει τη μη συναινετική διάδοση προσωπικού περιεχομένου, ώστε να μπορεί να μετατρέπει τα σώματα των γυναικών σε μέσο φίμωσης των πολιτικών αντιπάλων και διαφωνούντων».
Στόχος είναι «να κάνουν αυτές τις γυναίκες δακτυλοδειχτούμενες σε μια κοινωνία που παραμένει συντηρητική και με βαθιές ανισότητες, ελπίζοντας να τις εξευτελίσουν», λέει στον ιστότοπό της η φεμινιστική οργάνωση FemPlatz, παραθέτοντας πολλά παραδείγματα. Οπως μιας δασκάλας που δέχθηκε επιθέσεις στα κοινωνικά μέσα έπειτα από τη δημοσίευση ενός βίντεο σε ιδιωτικές της στιγμές, μόνο και μόνο γιατί εξέφρασε τη στήριξή της στις φοιτητικές και μαθητικές κινητοποιήσεις.
«Αυτές οι τακτικές εδράζονται σε ένα σύστημα βαθιά πατριαρχικό, του οποίου στόχος είναι να ταπεινώσει δημόσια τις γυναίκες και μαζί -στη σημερινή συγκυρία- να φιμώσει τις φωνές διαμαρτυρίας», λέει η οργάνωση. Από πέρσι τον Νοέμβριο και μέχρι σήμερα η FemPlatz έχει καταγράψει περισσότερα από 50 κρούσματα όχι γενικά βίας αλλά ακραίας βίας κατά διαδηλωτριών: αυτοκίνητα που πέφτουν κατά πάνω τους, ξυλοδαρμοί, αστυνομική βαναυσότητα, αλλά και ψηφιακή βία, όπως η διάδοση προσωπικών εικόνων στα κοινωνικά δίκτυα, οι απειλές ή το doxxing (σκόπιμη δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων), που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή τους.
Ο λαϊκιστής πρόεδρος Βούτσιτς και το δεξιό του Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα, ως απάντηση στη διογκούμενη λαϊκή δυσαρέσκεια, έχει επιλέξει να μιλά για συνωμοσίες σκοτεινών δυνάμεων που θέλουν να τον ανατρέψουν και ακολουθεί την τακτική του καρότου και του μαστιγίου ελπίζοντας να αποτρέψει τις πρόωρες εκλογές που απαιτούν οι διαδηλωτές. Από τη μια εμφανίζεται στην τηλεόραση να στέκεται πάνω από καλάθια ξέχειλα από τρόφιμα και απορρυπαντικά, υποσχόμενος μειώσεις τιμών ώστε να γεμίσουν τα άδεια καλάθια του νοικοκυριού, αυξήσεις μισθών και συντάξεων. Και από την άλλη σε συνέντευξή του (τι σύμπτωση: στο Informer TV) συγχαίρει την αστυνομία για την άγρια καταστολή, υπόσχεται περισσότερες συλλήψεις και διαβάλλει τους διαδηλωτές αποκαλώντας τους τρομοκράτες, προδότες και μισθοφόρους ή επιστρατεύοντας μηχανισμούς για να τους διαβάλει.
Τα σώματα ως όργανα εκφοβισμού
Είναι ενδεικτικό πως μετά τον σάλο που προκάλεσε η καταγγελία της Νικολίνα Σίντζελιτς, ο ίδιος ο υπουργός Εσωτερικών διέψευσε την ακτιβίστρια επιμένοντας πως «δεν της έδεσαν τα χέρια ούτε την κακομεταχειρίστηκαν, όλα έγιναν βάσει του νόμου, με μοναδικό σκοπό να διατηρηθούν η τάξη και η ειρήνη».
Aλλά η στάση της κυβέρνησης έγινε μπούμερανγκ και μαζί άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, καθώς πλέον είναι σαφές πως σήμερα «στη Σερβία η σεξουαλικότητα των γυναικών χρησιμοποιείται ως όπλο για να πάψουν τις διαμαρτυρίες», όπως είναι και ο τίτλος άρθρου που δημοσιεύτηκε στον επιδραστικό ενημερωτικό ιστότοπο Balkan Insight. Είναι ένα ευρύτερο πρόβλημα στη Σερβία η κρατικά υποκινούμενη ψηφιακή παρενόχληση μέσω της οποίας η σεξουαλικότητα της γυναίκας γίνεται όπλο για να φιμώσουν τους διαφωνούντες και να σπείρουν τον φόβο, επισημαίνει σε αυτό το άρθρο η δημοσιογράφος Κριστίνα Κνέζεβιτς. «Σε αυτές τις ενορχηστρωμένες καμπάνιες τα σώματα των γυναικών γίνονται όργανα εκφοβισμού, δυσφήμησης και φίμωσης, που χρησιμοποιούνται εναντίον όσων μιλούν ανοιχτά κατά της κρατικής καταστολής και βίας. Είναι σε αυτό το πλαίσιο που η υπόθεση Σίντζελιτς συνιστά απόδειξη ενός επαναλαμβανόμενου μηχανισμού πολιτικής καταστολής. Και μαζί καθιστά ορατό ένα όπλο που υπονομεύει τη δημοκρατία».
