Εκπρόσωποι από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία, γνωστές ως οι χώρες E3, πρόκειται να πραγματοποιήσουν συνομιλίες της τελευταίας στιγμής με τους Ιρανούς ομολόγους τους στη Γενεύη την Τρίτη, εν μέσω μιας ταχέως εκπνέουσας προθεσμίας για τους Ευρωπαίους να επιβάλουν εκ νέου κυρώσεις στο Ιράν ενεργοποιώντας τον λεγόμενο μηχανισμό snapback.
Η συνάντηση ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών τη Δευτέρα.
Οι συνομιλίες έρχονται μετά από προηγούμενη συνάντηση μεταξύ των Ευρωπαίων και του Ιράν στην Κωνσταντινούπολη στις 25 Ιουλίου.
Η ανησυχία των Ευρωπαίων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα σχεδόν οπλικής ποιότητας πριν από τον 12ήμερο πόλεμο Ιράν-Ισραήλ τον Ιούνιο που οδήγησε στον βομβαρδισμό των ατομικών εγκαταστάσεών του, έχει αυξηθεί μόνο από τότε που η Τεχεράνη διέκοψε κάθε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας μετά τη σύγκρουση.
Αυτό έχει αφήσει τη διεθνή κοινότητα να μην έχει γνώση ως προς το πρόγραμμα του Ιράν – καθώς και την κατάσταση του αποθέματος ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, ένα σύντομο, τεχνικό βήμα προς τα επίπεδα οπλικής ποιότητας 90%.
Το Ιράν επιμένει εδώ και καιρό ότι το πρόγραμμά του είναι ειρηνικό, αν και είναι το μόνο μη πυρηνικά οπλισμένο έθνος που εμπλουτίζει ουράνιο σε αυτό το επίπεδο. Οι ΗΠΑ, η ΔΟΑΕ και άλλοι λένε ότι το Ιράν είχε πρόγραμμα πυρηνικών όπλων από το 2003.
Οι Ευρωπαίοι συμφώνησαν με τις ΗΠΑ νωρίτερα φέτος να ορίσουν προθεσμία στα τέλη Αυγούστου για την ενεργοποίηση του μηχανισμού εάν το Ιράν δεν εκπληρώσει αρκετές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα, της πρόσβασης των πυρηνικών επιθεωρητών του ΟΗΕ στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις και της καταγραφής των άνω των 400 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.
Η διάταξη «επαναφοράς» της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν του 2015 μπορεί να επικαλεστεί οποιοδήποτε μέρος εάν διαπιστώσει ότι το Ιράν δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις.
Σκοπός της είναι η ταχεία επαναφορά όλων των κυρώσεων πριν από τη συμφωνία χωρίς να ασκηθεί βέτο από τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των μόνιμων μελών Ρωσίας και Κίνας.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει νομική βάση για να επιβάλουν οι Ευρωπαίοι εκ νέου τις κυρώσεις του ΟΗΕ μέσω του snapback, ισχυριζόμενο ότι οι χώρες δεν τήρησαν την πυρηνική συμφωνία του 2015 με το Ιράν μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ το 2018, ιδίως όσον αφορά την εξασφάλιση των αναμενόμενων οικονομικών οφελών για το Ιράν.
Σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε να αναπτύξει ατομικά όπλα, οι παγκόσμιες δυνάμεις σύναψαν συμφωνία με την Τεχεράνη το 2015, βάσει της οποίας συμφώνησε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στα επίπεδα που είναι απαραίτητα για την πυρηνική ενέργεια, με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων.
Οι επιθεωρητές του ΟΗΕ είχαν αναλάβει την παρακολούθηση του προγράμματος. Σύμφωνα με την αρχική πυρηνική συμφωνία, το Ιράν επιτρεπόταν να εμπλουτίζει ουράνιο μόνο έως και 3,67% καθαρότητα, μπορεί να διατηρεί απόθεμα ουρανίου 300 κιλών και επιτρέπεται να χρησιμοποιεί μόνο πολύ βασικές φυγοκεντρητές IR-1 – μηχανές που περιστρέφουν αέριο ουράνιο σε υψηλή ταχύτητα για σκοπούς εμπλουτισμού.
