Οι αυριανές απεργιακές συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα καλούνται να απαντήσουν σε ένα ερώτημα που καίει τους εργαζόμενους: μπορεί η κυβέρνηση, πέρα από τον κατώτατο μισθό, να νομοθετεί και τον χρόνο εργασίας φέρνοντας το 13ωρο;
Ηδη από την εποχή του αντεργατικού και αντισυνδικαλιστικού νόμου Χατζηδάκη (ν.4808/2021) η κυβέρνηση της Ν.Δ. δείχνει ότι επιθυμεί την περαιτέρω απορρύθμιση –στα όρια της δυστοπίας– στα εργασιακά, βρίσκοντας κυρίως απέναντί της την κοινωνική και όχι την κοινοβουλευτική αντιπολίτευση.
Βέβαια, μετά την εδώ και 16 μέρες απεργία πείνας του πατέρα θύματος των Τεμπών, Πάνου Ρούτσι, η απεργία δεν αφορά μόνο τα εργασιακά ή την ακρίβεια, αλλά συναντάται ξανά με το κίνημα των Τεμπών, ζητώντας για άλλη μια φορά στους δρόμους «δικαιοσύνη» και «οξυγόνο». Μάλιστα, η Επιτροπή Αλληλεγγύης στον Π. Ρούτσι στηρίζει τις κινητοποιήσεις στο Σύνταγμα και όπου αλλού.
Το επαχθές 13ωρο
Τα αιτήματα των εργαζομένων θα θεωρούνταν προ μερικών ετών και της μνημονιακής λαίλαπας «αυτονόητα»: απόσυρση των διατάξεων που προβλέπουν 13ωρη εργασία στον ίδιο εργοδότη και δυνατότητα κατάτμησης του χρόνου ανάπαυσης, εφαρμογή της 37,5ωρης εβδομαδιαίας απασχόλησης, επαναφορά των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων όπως ίσχυαν πριν από την ΠΥΣ 6/2012.
Οπως υπογραμμίζουν συνδικαλιστές, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τον χρόνο εργασίας σε εμπόρευμα και να θέσει τον εργαζόμενο σε διαρκή ομηρία, με την «ευελιξία» να σημαίνει τελικά ατελείωτες ώρες δουλειάς, χωρίς προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης. Η ρητορική του υπουργείου Εργασίας, που παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως «εκσυγχρονισμό» και «αναγκαία προσαρμογή στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα», προκαλεί την οργή των σωματείων.
Στην απεργία θα δώσουν βροντερό «παρών» όλοι οι κλάδοι εργαζομένων, από εκπαιδευτικούς (ΟΛΜΕ-ΔΟΕ-ΟΙΕΛΕ), υγειονομικούς (ΠΟΕΔΗΝ) και εργαζόμενους στην τοπική αυτοδιοίκηση (ΠΟΕ-ΟΤΑ) έως οδηγούς ταξί (ΣΑΤΑ), οικοδόμους και αγρότες, με την Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων (ΠΕΜ) να στηρίζει τις κινητοποιήσεις.
Τα συνδικάτα κάνουν λόγο για «νομιμοποίηση της 13ωρης εργασίας», για «εργασιακό Μεσαίωνα» και για μια πολιτική που επιχειρεί να γυρίσει το ρολόι δεκαετίες πίσω. Οπως αναφέρει η ΓΣΕΕ: «Η κυβέρνηση με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται για την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, για την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους δουλειάς.
»Ταυτόχρονα, η ανάθεση της διευθέτησης του χρόνου εργασίας στο κράτος-πατερούλη αγνοεί τον κοινωνικό διάλογο, αποδυναμώνει εσκεμμένα τις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και εξυπηρετεί πολύ συγκεκριμένα εργοδοτικά συμφέροντα».
Η ΑΔΕΔΥ, από την πλευρά της, στέκεται στα μέτρα-κοροϊδία για τους εργαζόμενους που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, ζητώντας για άλλη μια φορά την επαναφορά του 13ου και του 14ου μισθού στο Δημόσιο, όπως και την κατάργηση του νέου πειθαρχικού δικαίου που φέρνει «σιγή νεκροταφείου» στον συνδικαλισμό, θέτοντας εμπόδια στις διεκδικήσεις των εργαζόμενων.
«Τα μέτρα που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ αποτελούν ακόμα έναν εμπαιγμό για τους χιλιάδες εργαζομένους στο Δημόσιο για τους οποίους καμιά αύξηση δεν ανακοινώθηκε πέραν της μείωσης κατά 2% του φορολογικού συντελεστή, δηλ. 100-200 € τον χρόνο», επισημαίνει η ΑΔΕΔΥ.
Το ΠΑΜΕ καλεί τους εργαζόμενους να πετάξουν το νομοσχέδιο για το 13ωρο στα… σκουπίδια. «Οι 13 ώρες δουλειάς την ημέρα πολλαπλασιάζουν τα εργατικά ατυχήματα, τις επαγγελματικές ασθένειες, οδηγούν σε κατάρρευση της υγείας και της ψυχικής ισορροπίας.
»Αυτή είναι η σύγχρονη δουλεία για όλες και όλους, σε όλους τους κλάδους που παλεύουν με τα απάνθρωπα ωράρια και τα χαμηλά μεροκάματα για να επιβιώσουν», σημειώνει το συνδικάτο, που δεν βλέπει τίποτα το «προοδευτικό» στο να μην μπορούν οι εργαζόμενοι-λάστιχο να βρουν χρόνο ούτε για τις οικογένειές τους. Κι όλα αυτά την ώρα που οι Ελληνες μισθωτοί εργάζονται, όπως σημειώνει το ΠΑΜΕ, περισσότερες ώρες ετησίως από όλους τους συναδέλφους τους στην Ε.Ε.
Βάστα γερά, πατέρα
Η Επιτροπή Αλληλεγγύης στον Πάνο Ρούτσι στηρίζει τις κινητοποιήσεις με κάλεσμα στις 10.30 στην πλατεία Κλαυθμώνος και βλέπει την ανάγκη, με αφορμή την απεργία πείνας του ηρωικού πατέρα, να στηθεί ένα κέντρο αγώνα και συντονισμού, ζητώντας να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματά του για εκταφή, ταυτοποίηση της σορού και ιστολογικές-τοξικολογικές εξετάσεις.
Καλώντας σε εγρήγορση και ετοιμότητα για νέες κινητοποιήσεις, η Επιτροπή σημειώνει πως «είναι εξοργιστικό ότι μιλάμε για αυτονόητα δικαιώματα, όπως αυτό της εκταφής, που αντιμετωπίζουν αρχικά την αλαζονική άρνηση και έπειτα τα διάφορα νομικίστικα τερτίπια της κυβέρνησης και της “ανεξάρτητης Δικαιοσύνης”. Οι Μητσοτάκης – Φλωρίδης πετάνε το μπαλάκι στη Δικαιοσύνη για να θολώσουν και να ολοκληρώσουν στο τέλος το έργο της συγκάλυψης. Ομως δεν θα τους περάσει».
Και τώρα τι;
Οπως δείχνει και η απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι, οι κινητοποιήσεις για τα Τέμπη είναι μία κοινωνική έκρηξη που δεν σβήνει. Η οργή κυρίως της νέας γενιάς μεταφέρεται και στα εργασιακά. Γιατί η τραγωδία δεν αφορούσε μόνο τις υποδομές, αλλά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης που επιβάλλεται: περισσότερη κερδοφορία για τους λίγους, λιγότερη ασφάλεια για τους πολλούς.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το νέο πλαίσιο ως «εκσυγχρονισμό», υιοθετώντας τη γλώσσα της «ευελιξίας» και της «προσαρμογής». Ομως, πίσω από τις λέξεις κρύβεται η ουσία: η νομιμοποίηση της 13ωρης εργασίας, η διάλυση του σταθερού ημερήσιου χρόνου, η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων. Πρόκειται για μια στρατηγική που δεν ξεκίνησε σήμερα, αλλά κορυφώνεται μέσα σε μια κοινωνία κουρασμένη από τη λιτότητα, την ακρίβεια, το στεγαστικό πρόβλημα και τις συνεχείς κρίσεις. Η κυβερνητική ρητορική περί «τεμπέληδων δημοσίων υπαλλήλων» ή «συντεχνιών που μπλοκάρουν την ανάπτυξη» δύσκολα μπορεί πλέον να πείσει. Οταν τα νοσοκομεία στενάζουν, τα σχολεία λειτουργούν με ελλείψεις και οι σιδηροδρομικές γραμμές γίνονται θανατηφόρα πεδία, το πρόβλημα δεν είναι η υπεράσπιση δικαιωμάτων αλλά η κρατική-κυβερνητική ανεπάρκεια.
Η ίδια κυβέρνηση που υπόσχεται «ασφάλεια» με νέα ειδικά σώματα αστυνόμευσης δείχνει αδύναμη να προσφέρει ασφάλεια στην εργασία ή στις μετακινήσεις. Οπως έχουν δείξει οι τελευταίοι μήνες, η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν εκτονώνεται εύκολα.
Η κυβέρνηση μπορεί να περνά διάφορα νεοφιλελεύθερης κοπής νομοσχέδια, αλλά η νομιμοποίησή τους στη συνείδηση της κοινωνίας παραμένει αμφισβητούμενη. Και όταν η κοινωνία αισθάνεται ότι η εργασία δεν της εξασφαλίζει αξιοπρέπεια, τότε η πολιτική σταθερότητα που ευαγγελίζονται οι υποστηρικτές του Κυριάκου Μητσοτάκη γίνεται εξαιρετικά εύθραυστη.
«Η εργατική νομοθεσία ευθυγραμμίζεται με την παραβατικότητα»
Γιώργος Δούκας, επιθεωρητής Εργασιακών Σχέσεων και συνδικαλιστής του ΠΑΜΕ
Συνέντευξη στη Λένα Κυριακίδη
Ο επιθεωρητής Εργασιακών Σχέσεων και συνδικαλιστής του ΠΑΜΕ, Γιώργος Δούκας, μιλά στην «Εφ.Συν.» από τη δική του σκοπιά για το πώς οι αυθαίρετες εργοδοτικές πρακτικές αναμένεται να γενικευτούν εξαιτίας των δυσμενών ρυθμίσεων του νομοσχεδίου, την απόσυρση του οποίου ζητά ο κόσμος της εργασίας αύριο, διεκδικώντας παράλληλα μείωση του χρόνου εργασίας, μισθολογικές αυξήσεις και επαναφορά συλλογικών συμβάσεων.
● Πού μπορεί να οδηγήσει η θεσμοθέτηση της 13ωρης εργασίας στον ίδιο εργοδότη;
Η διεκδίκηση της εργατικής τάξης για 8ωρη ημερήσια εργασία είναι ένα αίτημα του 19ου αιώνα. Καταλαβαίνετε λοιπόν πόσο πίσω έχουμε γυρίσει για να κάνουμε αυτή τη συζήτηση! Η επέκταση του εργάσιμου χρόνου σε τόσο μεγάλο βαθμό θα επιφέρει αναπόφευκτα αύξηση των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών.
Αν εφαρμοστεί η 13ωρη εργασία, η οποία θα μπορεί να φτάνει ακόμα και τις 14μισι ώρες, αφού το διάλειμμα και ο λεγόμενος χρόνος προετοιμασίας δεν προσμετρώνται σαν εργάσιμος χρόνος, θα έχουμε ανθρώπους που θα ζουν μόνο για να δουλεύουν. Μάλιστα οι ρυθμίσεις αυτές έχουν και τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και δεν αποτελούν κάποια παρέκκλιση αφού περιλαμβάνονται στην Οδηγία 88/2003.
● Εκτιμάτε πως οι αλλαγές στη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, στην υπερωριακή απασχόληση, στην εκ περιτροπής εργασία θα επιφέρουν περισσότερες παραβάσεις;
«Οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να συνδυάζουν όλες αυτές τις μορφές ευελιξίας και επέκτασης του εργάσιμου χρόνου ώστε να αυξάνουν τα κέρδη τους σε βάρος της ζωής και της υγείας των εργαζομένων»
Η εκτίμηση που κάνουν οι περισσότεροι συνάδελφοι στην Επιθεώρηση Εργασίας είναι πως με την εφαρμογή αυτών των μέτρων ο αριθμός των παραβάσεων που καταγράφει η Επιθεώρηση θα μειωθεί, όχι επειδή θα υπάρξει αύξηση του βαθμού συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με την εργατική νομοθεσία αλλά επειδή η εργατική νομοθεσία «συμμορφώνεται» και ευθυγραμμίζεται με την παραβατικότητα, προς όφελος φυσικά των εργοδοτών.
Θα έλεγα πως το χειρότερο είναι πως οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να συνδυάζουν όλες αυτές τις μορφές ευελιξίας και επέκτασης του εργάσιμου χρόνου ώστε να αυξάνουν τα κέρδη τους σε βάρος της ζωής και της υγείας των εργαζομένων.
● Πώς κρίνετε τη λειτουργική ενίσχυση της Επιθεώρησης Εργασίας;
Οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ από την πρώτη στιγμή που συγκροτήθηκε η Ανεξάρτητη Αρχή κατήγγειλαν ότι δεν πρόκειται να γίνει καμία αναβάθμιση της Επιθεώρησης Εργασίας. Αλλωστε αποτελεί λογική αντίφαση να ξηλώνεις τα εργατικά δικαιώματα και την ίδια στιγμή να ενισχύεις τον μηχανισμό που ελέγχει την εφαρμογή τους. Τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου Χατζηδάκη μπορούμε να πούμε ότι η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη.
Υπάρχουν υποστελεχωμένες υπηρεσίες λόγω και του παρωχημένου οργανογράμματος που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες και η αναλογία του αριθμού επιθεωρητών ανά επιχειρήσεις και ανά εργαζόμενους χειροτερεύει χρόνο με τον χρόνο.
Οι εργαζόμενοι της Επιθεώρησης πλήττονται από τους χαμηλούς μισθούς, την ακρίβεια, τη φοροληστεία, όπως όλοι οι εργαζόμενοι του Δημοσίου. Επιπλέον η κυβέρνηση οφείλει να εκδώσει εδώ και τώρα την ΚΥΑ για την καταβολή του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας διότι λόγω της φύσης της εργασίας μας υπάρχει συστηματική έκθεσή μας σε επιβλαβείς και επικίνδυνους παράγοντες. Συνεπώς, και εμείς οι εργαζόμενοι στην Επιθεώρηση Εργασίας έχουμε πάρα πολλούς λόγους να απεργήσουμε μαζικά την Τετάρτη μαζί με όλους τους εργαζόμενους.
