Η ελεύθερη πρόσβαση των επισκεπτών σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους χωρίς φύλαξη είναι μια ανοιχτή συζήτηση με πολλές παραμέτρους. Σε διεθνές επίπεδο δεν θεωρείται καλή πρακτική καθώς επιστήμονες και διεθνείς φορείς υποστηρίζουν το μοντέλο της πρόσβασης με έλεγχο και προστασία.
Το πρόσφατο περιστατικό στον Ναό του Απόλλωνα ή αλλιώς Πορτάρα, στη Νάξο, προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία που γρήγορα εξαπλώθηκαν μέσω των κοινωνικών δικτύων. Αρχικά όταν ο νεαρός τουρίστας φωτογραφήθηκε ημίγυμνος να σηκώνει, ως προσωπικό τρόπαιο, ένα κομμάτι μάρμαρο από τον αρχαιολογικό χώρο.
Στη συνέχεια με την απόφαση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων να κλείσει με συρματόπλεγμα, ως προσωρινό μέτρο, τον χώρο. Και οι δύο ενέργειες σχολιάστηκαν ως «δυσφημιστικές» για το νησί και την πολιτιστική κληρονομιά. Μέχρι και σε συλλήψεις αρχαιολόγων προχώρησε η αστυνομία μετά την καταγγελία του δημάρχου ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία έδρασε χωρίς άδεια. Προφανώς, αφού είναι η μόνη υπηρεσία που δεν χρειάζεται να πάρει άδεια για να προχωρήσει σε άμεσα μέτρα προστασίας μνημείου, όπως υπαγορεύει εξάλλου και ο Αρχαιολογικός Νόμος.
Ηταν ωραίο που ο εμβληματικός αρχαιολογικός χώρος στην Πορτάρα, τοπόσημο της Νάξου, ήταν άμεσα προσβάσιμος για όλους χωρίς εισιτήριο. Αλλά ήταν και φρόνιμο να μη φυλάσσεται; Ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες που συρρέουν χιλιάδες επισκέπτες; Οι ευθύνες βαραίνουν την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, που έξι χρόνια δεν μπορεί να πράξει το αυτονόητο. Να εξασφαλίσει δηλαδή ικανό αριθμό αρχαιοφυλάκων για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων.
Η Πανελλήνια Ενωση Υπαλλήλων Φύλαξης Αρχαιοτήτων κάνει λόγο για «προσλήψεις με το σταγονόμετρο τα τελευταία χρόνια» και ζητάει άμεσα την πρόσληψη τουλάχιστον 450 μόνιμων υπαλλήλων. Αλλά η κυβέρνηση Μητσοτάκη αδυνατεί να εξασφαλίσει θέσεις εργασίας. Αντ’ αυτού παράγει σκάνδαλα που συγκλονίζουν. Και μέσα σ’ όλα «κάηκε» και η δικαιολογία δεν κυβερνούσαμε εμείς τα τελευταία χρόνια.
