Τα βιβλία μου νιώθω ότι αποτελούν κεφάλαια ενός βιβλίου εν προόδω

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Βασίλης Χουλιαράς απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Στα βιβλία που γράφω υπάρχουν αρκετές θεματικές που επανέρχονται και εξερευνώνται με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά, αλλά και νέες που ενσωματώνονται σε αυτά. Οπότε τα βιβλία μου νιώθω ότι αποτελούν κεφάλαια ενός μόνο βιβλίου· ενός βιβλίου εν προόδω.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Οι άνθρωποι που συναντώ, η μουσική που ακούω, οι ταινίες που παρακολουθώ, τα όνειρα που βλέπω. Καθετί, μικρό ή μεγάλο, ακόμα και δίχως να το καταλαβαίνω, προσθέτει ή αφαιρεί στην ανάγκη μου για δημιουργία και για το πού και πώς αυτή θα στραφεί.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Γνωρίζοντας πως δεν υπάρχει τελειωμένο κείμενο, λέω πως όχι. Ούτε επίσης υπάρχει κάποιο κείμενο που έχω απωθήσει, ελπίζοντας ότι δεν το έχω απωθήσει τόσο ικανοποιητικά ώστε ούτε καν να θυμάμαι την ύπαρξή του. Ωστόσο υπάρχουν κείμενα που έχω γράψει και δεν είναι για κοινοποίηση καθώς είναι μόνο για εμένα.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…

Η «Ανθολογία» του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, σε μετάφραση Καμπερίδη, που ήταν η πρώτη μου επαφή με τον Αργεντινό. Κάποια από τις ανθολογίες του Κάφκα με τις μικρές του ιστορίες και «Το μετάξι», του Μπάρικο.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Το ζήτημα είναι η κριτική να είναι καλοπροαίρετη και να μη γίνεται με επιφανειακό τρόπο. Τότε η αρνητική κριτική, όσο κι αν δεν είναι ευχάριστη, είναι καλοδεχούμενη, ενώ μια θετική κριτική χωρίς αυτά τα χαρακτηριστικά, αν και για λίγο μπορεί να σε χαροποιήσει, τελικά είναι άνευ αξίας.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Ανάμεσα στους τόσους σημαντικούς Ελληνες συγγραφείς, αν έπρεπε να διακρίνω έναν θα έλεγα τον Καβάφη, γιατί κατά έναν τρόπο υπήρξε και για εμένα ένας δάσκαλος τα χρόνια που δεν είχα βρει ακόμα έναν τρόπο με τη γραφή μου.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Θα έλεγα ναι, και πέραν της μίας, αλλά καθώς ζω στο Μεσολόγγι, αυτό είναι περισσότερο μια αίσθηση παρά γνώση.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Δεν νομίζω ότι είναι θέμα η έλλειψη καλών βιβλίων. Περισσότερο είναι θέμα σχεδιασμού από τους εκδοτικούς οίκους και την πολιτεία. Η πρόσφατη ίδρυση του ΕΛΙΒΙΠ, αν δεν κάνω κάποιο σημαντικό λάθος, θέλει να καλύψει αυτό το κενό. Αν και καλό είναι να κρατάμε μικρό καλάθι, ελπίζουμε για το καλύτερο.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Μιας και όλα λειτουργούν σαν ερέθισμα, κάτι τόσο σημαντικό, όπως το τι συμβαίνει γύρω μας, δεν μπορεί να μην έχει συνέπειες και στη γραφή. Οσο για τη γλώσσα και τον τρόπο ενημέρωσης, νομίζω λιγότερο, μιας και αν και δεν είναι πάντα εύκολο, μπορείς κάπως να τον επιλέξεις.

● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Για την ώρα λέω καθόλου. Οχι πως δεν θα ήταν ωραίο και σπουδαίο, αφότου πεθάνω, κάποιος να βρει παρηγοριά σε κάποιο από τα κείμενά μου ή να τον κάνει να σκεφτεί διαφορετικά ή να βάλει κάποιες σκέψεις του σε τάξη ή να περάσει ευχάριστα κάποιες ώρες, αλλά τότε δεν θα υπάρχει η δυνατότητα με αυτόν τον πιθανό αναγνώστη να βρεθούμε κάποια στιγμή και να συζητήσουμε ο ένας δίπλα στον άλλον ή να πιούμε ένα ποτήρι κρασί κι ας μη μιλήσουμε. Οπότε, όσο κι αν το εγώ μου αντιδρά, μάλλον τότε δεν θα χρειάζεται καν να μάθει ποιος είναι ο συγγραφέας, φτάνει να βρει σε ό,τι έχω γράψει, κάτι που, έστω και λίγο, να τον βοηθά.

ℹ️ Ο Βασίλης Χουλιαράς έχει εκδώσει τις συλλογές διηγημάτων: «Μικρές ιστορίες για πριν τον ύπνο» (Γαβριηλίδη, 2012/ Ενύπνιο, 2023), «Ιστορίες από το αρχιπέλαγος Φουάν» (Μελάνι, 2015), «Ο φάρος του Σόρενσον» (Θράκα, 2018) και «Πέρα από την άκρη του κόσμου» (Ενύπνιο, 2024), καθώς και το αφήγημα «Η μέρα που άρχισε έχει ήδη τελειώσει» (Ενύπνιο, 2021). Παράλληλα ασχολείται με τη φωτογραφία.