Ο συνθέτης Γιάννης Αγγελάκης και ο χορογράφος Νίκος Καλύβας είναι δύο δημιουργοί της νέας γενιάς με πολύ ταλέντο, αξιοσημείωτη πορεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και «βαριά» βιογραφικά. Συνεργάζονται για να παρουσιάσουν στο πλαίσιο του «Ολη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» την παράσταση σύγχρονου χορού «Παραπατήματα» στο Δεύτερο Αρχαίο Θέατρο Λάρισας 1 και 2 Αυγούστου.
Τέσσερις ερμηνευτές, χορεύτριες και μουσικοί, συνυπάρχουν επί σκηνής για να συνθέσουν ένα σύµπαν, όπου η απώλεια της ισορροπίας και η διαρκής προσπάθεια να επανακατακτηθεί συνιστούν το κεντρικό θέμα. Υφαίνουν έτσι έναν καμβά από μεσαιωνική μουσική, ένα νανούρισμα, κυκλικές κινήσεις, σπειροειδείς διαδρομές και μετατοπίσεις βάρους, που οδηγεί από τα μικρά παραπατήματα της κίνησης μέχρι τα μεγάλα και υπαρξιακά παραπατήματα που διαμορφώνουν τη μνήμη, την ταυτότητα και την ιστορία μας. Και κάπου εκεί ανάμεσα ίσως τα παραπατήματα γίνουν καταλύτες επαναπροσδιορισμού.
Σε έναν κόσμο που μοιάζει διαρκώς να χάνει την ισορροπία του, όπου παραπαίουμε στην προσπάθεια να ακολουθήσουμε τους εξοντωτικούς ρυθμούς που μας επιβάλλονται και να σταθούμε όρθιοι, η παράσταση έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι «η ισορροπία είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης µε άλλους ανθρώπους, υποστήριξης και αλληλεγγύης στην κυκλική ροή του χρόνου» όπως μας λένε στη συζήτησή μας, υπογραμμίζοντας πως «πέρα από συνεργάτες, μας συνδέει και μια προσωπική φιλία».
Αυτή είναι η δεύτερη φετινή παράσταση χορού που συνυπογράφουν καθώς τον χειμώνα είχε προηγηθεί η «La Petite Mort».
● Ποια ιδέα βρίσκεται πίσω από τα «Παραπατήματα»;
Νίκος: Αυτό που με απασχολούσε ήταν η αίσθηση πως όλο και περισσότεροι άνθρωποι μοιάζουν να στέκονται αβέβαια – όχι μόνο σωματικά, αλλά και μέσα τους. Σαν να έχει χαθεί κάτι από τη σιγουριά μας. Και την ίδια στιγμή, θυμόμουν εκείνες τις παιδικές στιγμές που παραπατούσες, έπεφτες, γελούσες, σηκωνόσουν, χωρίς να είναι κάτι τρομερό.
Ηθελα να δω τι μένει από εκείνη την ελευθερία όταν μεγαλώνουμε. Μέσα από το σώμα, τη μουσική και τις σχέσεις στη σκηνή, προσπάθησα να καταλάβω πώς μοιάζει αυτό το παραπάτημα σήμερα – όταν δεν είναι αστείο, αλλά κουβαλάει κάτι αληθινό.
● Τι σας παρακίνησε να συνθέσετε το έργο;
Γιάννης: Με αφορμή τον στίχο του Εμπειρίκου «η σήμερον ως αύριον και ως χθες», ο οποίος είναι ο φετινός τίτλος του προγράμματος «Ολη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», δημιουργήθηκε η ανάγκη να συνομιλήσω με κάτι που προϋπάρχει στον χρόνο και στη συγκεκριμένη παράσταση διάλεξα ένα μεσαιωνικό τραγούδι κι ένα παραδοσιακό νανούρισμα.
Ωστόσο, η μνήμη δεν λειτουργεί ως πρόσχημα μιας νοσταλγικής επιστροφής, αλλά ως ένα ενεργό ίχνος που διεκδικεί χώρο μέσα μου με έναν δικό του, αυτόνομο τρόπο. Ανασύρονται ήχοι από το παρελθόν, όμως δεν είναι αυτούσιοι, αλλοιώνονται, σχεδόν εξαϋλώνονται μέσα στο ψηφιακό περιβάλλον. Είναι σαν να προσπαθώ να θυμηθώ κάτι που δεν μπορώ πια να βιώσω ακέραιο. Η παράσταση είναι μια αναμέτρηση με αυτή την τραγική αντίφαση: επιθυμούμε διακαώς να θυμηθούμε, αλλά ακόμη και η μνήμη μας αλλάζει και παραμορφώνεται, γερνάει και χάνεται.
● Με ποιον τρόπο μπορούν τα παραπατήματα να μας οδηγήσουν μπροστά;
Νίκος: Δεν είναι εύκολο. Οταν παραπατάς, χάνεις τον έλεγχο – έστω και για λίγο. Αλλά εκεί, σ’ εκείνη τη στιγμή, κάτι μπορεί να αλλάξει. Μπορεί να σταματήσεις, να αναρωτηθείς. Ισως να καταλάβεις ότι πήγαινες κάπου χωρίς να το έχεις επιλέξει. Δεν λέω ότι σε λυτρώνει, αλλά μπορεί να σε στρίψει λίγο. Και μόνο που σηκώνεσαι αλλιώς, με άλλη επίγνωση, είναι ένα βήμα. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο.
Γιάννης: Τα παραπατήματα, είτε ως κινητικό υλικό που φανερώνει έλλειψη ισορροπίας είτε ως μουσικό υλικό που φωτίζεται από τις ραγισμένες, ξεκούρδιστες αρμονίες και τις ρυθμικές αιωρήσεις, είναι ρωγμές της σταθερότητας και οτιδήποτε διαρρηγνύει τη σταθερότητα είναι μια πολιτική πράξη που μπορεί να μας πάει μπροστά. Οχι γιατί διακηρύσσει άμεσα ένα επαναστατικό πρόταγμα, αλλά γιατί σωματοποιεί την εύθραυστη προσπάθεια να μάθεις να στέκεσαι εκ νέου ή, ακόμη δυσκολότερα, να μάθεις πώς να στέκεσαι μαζί με άλλους μέσα στην αβεβαιότητα.
Αυτού του είδους η σωματική και ηχητική έκθεση έχουν σχέση με τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη που δεν εκφωνούνται, αλλά βιώνονται. Τα παραπατήματα, όταν δεν απορρίπτονται ως σφάλματα, μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες επαναπροσδιορισμού: του τρόπου που ακούμε, που βλέπουμε, που συνυπάρχουμε. Είναι προσκλήσεις σε μια νέα ισορροπία, όχι ακλόνητη, αλλά διαρκώς υπό διαπραγμάτευση.
● Τι θέλετε να πάρει φεύγοντας ο θεατής από την παράστασή σας;
Νίκος: Δεν θέλω να πάρει κάτι συγκεκριμένο – θα ήταν κάπως αυταρχικό αυτό. Θέλω όμως να φύγει νιώθοντας ότι κάτι τον άγγιξε, έστω και χωρίς λέξεις. Να αισθανθεί ότι αυτό που είδε, με κάποιον τρόπο, του ανήκει. Ισως να σκεφτεί μια δική του στιγμή αστάθειας. Ισως να θυμηθεί κάτι που είχε ξεχάσει. Αν φύγει λίγο πιο ήσυχος ή λίγο πιο ταραγμένος –με την καλή έννοια και στις δύο περιπτώσεις– τότε νιώθω ότι έχει υπάρξει μια πραγματική συνάντηση.
Γιάννης: Θα ήθελα ο θεατής να φύγει με μια αίσθηση απόλαυσης! Οχι απλώς να χορτάσει το μάτι με νέες εικόνες και το αυτί με νέους ήχους, αλλά να νιώσει κανείς ότι μπροστά στα μάτια του γεννήθηκε και χτίστηκε μια νέα σχέση, μια σχέση ήχου και σώματος, μουσικής και χώρου, κίνησης και φωτός, η οποία δεν προϋπήρχε κάπου στο μυαλό, αλλά τη δημιούργησαν η παράσταση και η φαντασία. Θα ήθελα να του μείνει μια ακουστική εικόνα που δεν είχε ξανασυναντήσει, μια αίσθηση κινήσεων που άγγιξαν τη μνήμη με τρόπο απρόσμενο, ένα ανεξήγητο ίχνος από το παρελθόν που επέστρεψε παραλλαγμένο.
Αν υπάρχει μια απόλαυση εδώ, δεν προκύπτει από τη σιγουριά ή την αναγνώριση, αλλά από τη βιωματική εμπλοκή σε ένα σκηνικό περιβάλλον που δεν προσφέρει έτοιμα νοήματα, αλλά προσκαλεί σε μια αισθητηριακή εγρήγορση.
ℹ️ «Παραπατήματα». Δεύτερο Αρχαίο Θέατρο Λάρισας (Εργατικής Πρωτομαγιάς 13, Λάρισα), 1 και 2 Αυγούστου, στις 21.15. Ερμηνεύουν: Ναταλία Μπάκα (χορός), Σοφία Πουχτού (χορός), Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη (τραγούδι/μεσαιωνική βιέλα/βιολί), Γιάννης Αγγελάκης (ζωντανά ηλεκτρονικά). Χορογραφία: Νίκος Καλύβας. Μουσική σύνθεση/ηχητικός σχεδιασμός: Γιάννης Αγγελάκης. Δραματουργία: Ροδιά Βόμβολου. Σχεδιασμός κοστουμιών: Ελλάδα Δαμιανού. Σχεδιασμός φωτισμού: Γιώργος Αγιαννίτης. Ηχοληψία, μίξη, κονσόλα: Νικόλας Κουτσοθανάσης. Φωτογραφίες/βίντεο: Ιωάννης Καμπάνης. Η εκδήλωση προσφέρεται δωρεάν από το υπουργείο Πολιτισμού. Καταβάλλεται μόνο το αντίτιμο εισόδου στον αρχαιολογικό χώρο, όπου υπάρχει. Απαιτείται προκράτηση θέσης στο www.allofgreeceoneculture.gr
