Μια δούλα… αρχόντισσα του θεάτρου

Δυο χάρτες. Της ζωής και του θανάτου. Λειτούργησαν σαν πυξίδα στο έργο. Ο πρώτος που επινοεί η Εκάβη και οδηγεί σε έναν χαμένο θησαυρό προκειμένου να τυφλώσει τον Πολυμήστορα. Ο δεύτερος, εξιστορεί βιώματα της πιο έμπιστης δούλας της Εκάβης. Μας ταξιδεύει με μαγικό και ανεπανάληπτο τρόπο η Φιλαρέτη Κομνηνού στο έργο «Εγώ, μια δούλα». Με την αφυπνιστική δύναμη του κειμένου και της γλώσσας δημιούργησαν ο συγγραφέας Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης και ο σκηνοθέτης Νίκος Χατζόπουλος την ανασύσταση ενός μύθου μέσα σε ένα σύγχρονο πλαίσιο, χωρίς να αφήσουν δυσαρεστημένο ούτε τον Ορφέα. Η Φιλαρέτη Κομνηνού είχε συνομιλητή ένα μουσικό όργανο. Απαντούσε μέσω των ήχων, των παλμών, των αρμονιών της μουσικής. Μέχρι κι αυτή όμως υποτάχτηκε στη θεσπέσια ερμηνεία της.

Η δούλα στον στίχο 890 του Ευριπίδη συμπύκνωσε κρατώντας τον θεατρικό πηλό όλες τις αξίες του θεάτρου. Υποκριτική, κίνηση, ύφος, ερμηνεία, αφήγηση… Ενιωθες το σκίρτημα της κάθε μέρας που περνούσε με την Εκάβη. Ο λόγος σαν φλογισμένη πέτρα αποκάλυπτε αλήθειες. Κοχλάζει από ζωή η περιγραφή. Η φωνή της δούλας 890 γίνεται ωδή με τη μουσική υπόκρουση. Η ύπαρξη του θείου μέσα στον άνθρωπο.

Πρώτη φορά παρακολούθησα σε μονόλογο τη Φιλαρέτη Κομνηνού. Σε οποιοδήποτε όμως ρόλο, παραμένει αρχόντισσα του θεάτρου. Δεν μπορείς να ξεφύγεις πολύ από τις τόσο μακρινές εποχές, τις μυστηριώδεις πολλές φορές, γιατί στέλνουν το φως τους κάτι μακρινά άστρα, άλλοτε σε αρχαία θέατρα ή σε χώρους πολιτισμού ώστε να μας κρατούν σε επαγρύπνηση για να θυμόμαστε τα δεινά του πολέμου, της εκδίκησης, της αδικίας, της σφαγής, που μας οδηγούν σε όλεθρο. «Το αίμα με το αίμα, ο χαμός με το χαμό». Τα χειρότερα εγκλήματα του πολέμου γίνονται εις βάρος των αθώων. Τα λόγια μιας δούλας που επί μισή ώρα εξουσίαζαν τα πάντα. Ακόμα και οι δούλοι έχουν φωνή. Τη δικιά μας την πήρε με την ερμηνεία της η Φιλαρέτη Κομνηνού.