ΣΑΦΕΣ το ΜΗΝΥΜΑ: «Όποιος τολμά να μιλήσει, απολύεται»

Το τελευταίο διάστημα, ο κόσμος της μισθωτής εργασίας και τα συνδικάτα βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα μπαράζ απολύσεων εργαζομένων που… τόλμησαν να συνδικαλιστούν!

Ενδεικτικά αναφέρουμε τις περιπτώσεις των Παναγιώτη Κατσούλη, Κώστα Γενιδουνιά, καθώς και εργαζομένων στις εταιρείες ALLOU FUN PARK, ATTICA BANK, ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ, SPEEDEX, αλλά και την απόλυση εργαζομένου στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Πρόκειται για ορισμένες μόνο περιπτώσεις που σημειώθηκαν το διάστημα Απριλίου-Μαΐου 2025. Η απόλυση από την εργασία είναι μια πράξη με την οποία ο ιδιώτης εργοδότης ή το κράτος-εργοδότης διακόπτει μονομερώς τη σύμβαση εργασίας ενός/μιας εργαζομένου/-νης, με αποτέλεσμα τη διακοπή της εργασιακής σχέσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απόλυση μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική ή άκυρη, αν παραβιάζει την εργατική νομοθεσία ή τα δικαιώματα του μισθωτού.

Οι συστηματικές και στοχευμένες απολύσεις συνδικαλιστών ή απλώς εργαζομένων, εντείνονται το τελευταίο διάστημα, με αφορμή και την ενδυνάμωση του κινήματος των Τεμπών. Έχουν καταγραφεί σωρεία καταγγελιών για απειλές και κυρώσεις σε βάρος εργαζομένων, εξαιτίας της συμμετοχής τους στη μεγάλη Γενική Απεργία που προκήρυξαν η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ, στις 28-2-2025, ανταποκρινόμενες στο κάλεσμα του Συλλόγου Συγγενών των Θυμάτων, με αφορμή τη θλιβερή επέτειο δύο ετών από την τραγωδία των Τεμπών. Η κατάσταση αυτή παραπέμπει ευθέως στο κλίμα εργοδοτικής τρομοκρατίας που επικράτησε την περίοδο των συγκεντρώσεων ενόψει του δημοψηφίσματος το καλοκαίρι του 2015. Αντανακλά, επίσης, την ανησυχία του συστήματος για την ενεργοποίηση του λαϊκού και εργατικού παράγοντα σε μείζονα πολιτικά επίδικα, που απειλούν άμεσα την κυριαρχία των ελίτ και της εκλεκτής τους κυβέρνησης (Α. Καψάλης, Το εργατικό ζήτημα και οι συλλογικές αντιστάσεις στην Ελλάδα, υπό έκδοση, 2025).

Οι εργαζόμενοι κινητοποιούνται με κάθε τρόπο ενάντια στις απολύσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις υπήρξαν αποτελέσματα, σε άλλες όχι, ενώ αλλού η έκβαση παραμένει αμφίρροπη. Ας δούμε ορισμένες από αυτές:

Ο Π. ΚΑΤΣΟΥΛΗΣ (πρώην δήμαρχος Μεσολογγίου την περίοδο 2011-14), απολύθηκε τον Απρίλιο 2025 από την εκπαίδευση για πολιτικούς λόγους. Τα γεγονότα έχουν ως εξής: Το Δημοτικό Συμβούλιο Μεσολογγίου έλαβε την 51/2014 ομόφωνη απόφαση για την «Απ’ ευθείας εκμίσθωση δημοτικών αγροτεμαχίων στη Δημοτική Κοινότητα Κατοχής». Προηγήθηκε θετική γνωμάτευση του Νομικού του δήμου. Ο εκάστοτε Δήμαρχος, δεν είναι μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου, δεν ψηφίζει. Μόνο εισηγείται και τοποθετείται. Η απόφαση ακυρώθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και δεν παρήγαγε αποτέλεσμα (15-7-2014), ούτε ο Δήμος υπέστη κάποια ζημιά. Άρα, ποιος είναι ο λόγος της απόλυσής του; Αξίζει να σημειωθεί ότι πρώτη φορά στη δημόσια διοίκηση απολύεται εκπαιδευτικός για ανεκτέλεστη απόφαση συλλογικού οργάνου της αυτοδιοίκησης, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη πέντε αθωωτικές αποφάσεις. Πώς είναι δυνατόν να απολύεται κάποιος για ένα θέμα άσχετο με το επάγγελμά του; Ταυτίζεται η επαγγελματική με την πολιτική ζωή; Είναι πλέον φανερό: αυτό που επιχειρείται είναι η φυσική του εξόντωση, με δυνητικά επικίνδυνες συνέπειες για πολλούς και πολλές στο μέλλον. Και εάν ανοίξει ο ασκός του Αιόλου, τότε θα ποινικοποιείται κάθε πολιτική δράση… Ήδη, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει εκφράσει την πρόθεσή της να τροποποιήσει το Σύνταγμα, προκειμένου να γίνονται απολύσεις και στους δημόσιους υπάλληλους.

Ο Κ. ΓΕΝΙΔΟΥΝΙΑΣ, πρώην Πρόεδρος του σωματείου των μηχανοδηγών, απολύθηκε από την Hellenic Train  (χωρίς καμία αιτιολογία) μια ημέρα μετά την κατάθεση της υποψηφιότητας του για τις επερχόμενες εκλογές του σωματείου του και παραμονές της Εργατικής Πρωτομαγιάς. Η απόλυσή του είναι καθαρά εκδικητική επειδή ως συνδικαλιστής είχε καταδείξει με εξώδικες διαμαρτυρίες προς το Υπουργείο Μεταφορών, τα τεχνικά προβλήματα και τις σοβαρές ελλείψεις προσωπικού στο σιδηροδρομικό δίκτυο και είχε προειδοποιήσει για τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προέκυπταν για το επιβατικό κοινό, όπως και έγινε με το ατύχημα των Τεμπών. Η απόλυση ενός πρωτοβάθμιου συνδικαλιστικού στελέχους, ο οποίος είναι και μέλος της Διοίκησης της ΓΣΕΕ, εκτός από παράνομη και καταχρηστική, αποτελεί ευθεία και ωμή παρέμβαση στη συνδικαλιστική δράση και άσκηση του δικαιώματος του συνδικαλίζεσθαι, αλλά και της ελευθερίας του λόγου από κάθε εργαζόμενο.

Στην επιχείρηση ALLOU! FUN PARK έγιναν 7 απολύσεις εργαζόμενων, εκ των οποίων οι 4 είναι μέλη της προσωρινής διοίκησης του νεοσυσταθέντος σωματείου. Η απόπειρα της εταιρείας είναι ξεκάθαρη. Η τρομοκράτηση και φίμωση των εργαζόμενων που συνέστησαν νέο σωματείο με στόχο να αγωνιστούν για την αντιμετώπιση εργασιακών και μισθολογικών αιτημάτων τους. Μετά από 24ωρες διαδοχικές απεργίες και κατόπιν προσωρινής διαταγής του Πρωτοδικείου Πειραιά, στις 22-5-2025, που δικαιώνει τους απολυμένους, η εργοδοσία ανακάλεσε όλες τις απολύσεις μελών της προσωρινής διοίκησης του σωματείου και εξόφλησε τα δεδουλευμένα τεσσάρων μηνών. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι διεκδικούν και μέτρα υγείας και ασφάλειας στην εργασία, αφού όπως έχουν καταγγείλει δουλεύουν μέσα στον ήλιο, πολλές φορές και χωρίς νερό.(1)

Στην ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΤΤΙΚΗΣ (Attica Bank), η αιφνιδιαστική απόλυση τριών  εργαζόμενων-συνδικαλιστών της παράταξης «Ενότητα» ήταν η απάντηση της Διοίκησης στην επιλογή τους να αναδείξουν και να στηρίξουν άλλη συνάδελφο, θύμα κακοποιητικής συμπεριφοράς στον εργασιακό της χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρωτόδικα δικαιώθηκε, όμως δεν επαναπροσλήφθηκε αλλά μόνο αποζημιώθηκε για ηθική βλάβη. Η εν λόγω πράξη αποτελεί κατάφωρη προσβολή του δικαιώματος συλλογικής εκπροσώπησης των εργαζομένων και της συνδικαλιστικής ελευθερίας και έκφρασης. Την τρίωρη στάση εργασίας στην Attica Bank, στις 12-5-2025, ακολούθησε η 24ωρη παντραπεζική απεργία στις 23 Μαϊου, που κήρυξε η ΟΤΟΕ, ζητώντας την ανάκληση των απολύσεων.(2)

Στην ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ, στις 30-4-2025, παραμονή της εργατικής Πρωτομαγιάς, εργαζόμενος ενημερώθηκε από τον προϊστάμενό του, ότι δεν θα ανανεωθεί η σύμβασή του, που λήγει 11-5-25, εάν δεν αποχωρήσει από το Σωματείο Εργαζομένων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (Σ.Ε.Ε.Λ.Σ) του οποίου είναι μέλος. Έξι  μήνες νωρίτερα, του είχε γίνει πάλι η ίδια προειδοποίηση από τον προϊστάμενο. Σύμφωνα με επερώτηση του ΚΚΕ στη Βουλή (7-5-2025), «η πράξη της διοίκησης αποτελεί επίθεση στο συνδικαλιστικό φορέα του χώρου και στο δικαίωμα των εργαζομένων να συνδικαλίζονται ελεύθερα και μάλιστα σε ένα νομικό πρόσωπο που ανήκει στο κράτος. Πρόκειται για κίνηση που αποσκοπεί να τρομοκρατήσει τον εργαζόμενο, δεδομένου μάλιστα ότι είναι ο νεότερος σε ηλικία και να παραδειγματίσει τους υπόλοιπους συμβασιούχους ορισμένου χρόνου, προκειμένου να υποταχθούν αδιαμαρτύρητα στις κάθε είδους απαιτήσεις της διοίκησης του οργανισμού και να μη διεκδικούν. […] Αποτελεί μάλιστα πρόκληση το γεγονός ότι στο μοναδικό λυρικό θέατρο της χώρας οι μισοί εργαζόμενοι (καλλιτέχνες και μη) είναι συμβασιούχοι ορισμένου χρόνου». Πόσο συνάδουν τέτοιου είδους πρακτικές σε έναν χώρο πολιτισμού, όπου στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα θα έπρεπε να γίνονται σεβαστά;

Η εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΜΕΤΒΕ στο Μαντούδι, προχώρησε σε 13 απολύσεις εργαζομένων (11 συμβασιούχοι και 3 αορίστου χρόνου), ξαφνικά και με απροειδοποίητο τρόπο. Η εν λόγω εταιρεία, τμήμα του ομίλου εταιρειών ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, εκμεταλλεύεται τον ορυκτό πλούτο στο Μαντούδι από το 2013, όπου συγκεκριμένα ασχολείται με την εξόρυξη λευκόλιθου και τα προϊόντα μαγνησίας υψηλής ποιότητας. Όπως αναφέρει σε Ανακοίνωσή της, στις 21 Μαϊου και 2 Ιουνίου 2025,  η Ομοσπονδία Μεταλλωρύχων Ελλάδας (ΟΜΕ), «οι εργαζόμενοι που οι περισσότεροι είναι από την γύρω περιοχή, εργάζονται σκληρά για το μεροκάματο σε πολλές περιπτώσεις κάθε μέρα σε αντίξοες συνθήκες με φθαρμένες, χαλασμένες και απαρχαιωμένες υποδομές, ρισκάροντας την υγεία και την ασφάλεια τους. Το μαρτυράνε τα μυοσκελετικά τους προβλήματα, οι επαγγελματικές μας ασθένειες, τα συχνά εργατικά ατυχήματα, οι συχνές αναρρωτικές». Η εταιρεία «αποφάσισε να τους ‘‘επιβραβεύσει’’ για αυτή την προσφορά στα κέρδη τους, απολύοντας εργαζόμενες σακατεμένες γυναίκες», ενώ την ίδια στιγμή «κάνει νέες επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ, με επέκταση δραστηριοτήτων με νέες άδειες και νέα εργαλεία, ενώ αρνήθηκαν να καταβάλουν τις πενιχρές αυξήσεις που ζήτησαν οι εργαζόμενοι για το Πάσχα, που μάλιστα δεν τους κοστίζουν τίποτα, αλλά και ούτε έλαβαν μέτρα για να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας, όπως οι εργαζόμενοι πρότειναν». Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις καλούν τόσο τους εργαζόμενους της εταιρείας όσο και την τοπική κοινωνία να είναι σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο, προκειμένου να δοθούν όσες μάχες χρειαστούν για την επιστροφή στη δουλειά όλων των απολυμένων.  

Η εταιρεία ταχυμεταφορών SPEEDEX απέλυσε τρεις εργαζόμενους. Οι συνάδελφοί τους αντέδρασαν σε αυτή την απόφαση, καταγγέλλοντας ταυτόχρονα ότι η εργοδοσία αρνείται να υπογράψει μαζί τους Επιχειρησιακή Σύμβαση Εργασίας. Οι εργαζόμενοι απέργησαν με στόχο την ανάκληση των απολύσεων και τη διασφάλιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων, τα οποία, όπως καταγγέλλουν, καταστρατηγεί η διοίκηση της εταιρείας. Μετά από δέκα ημέρες απεργίας και με σημαντική την αλληλεγγύη από πολλά σωματεία και φορείς, η εργοδοσία επαναπροσέλαβε έναν από τους τρεις απολυμένους, ενώ μία απολυμένη θα λάβει αυξημένη αποζημίωση, συν αυτασφάλιση έως τη συνταξιοδότηση και ένταξη στο ιδιωτικό ομαδικό ιατροφαρμακευτικό πρόγραμμα ασφάλισης. Η τρίτη απολυμένη προτίμησε την δικαστική οδό για την ακύρωση της απόλυσής της, έχοντας και τη στήριξη του σωματείου.(3)

Οι απολύσεις αυτές, όπως και άλλες που έγιναν και γίνονται για συνδικαλιστικούς και όχι μόνο λόγους (π.χ. στην Pharmathen, στο καζίνο «Hyatt Regency», στην εταιρεία «Kassinakis ΑΕ», κ.λπ.) (4), χάρη στις διατάξεις του αντεργατικού νόμου 4801 των Χατζηδάκη–Μητσοτάκη, που κατάργησαν την υποχρέωση αιτιολόγησης της απόλυσης από τον εργοδότη, ενώ αποδυνάμωσαν ταυτόχρονα και την Επιθεώρηση Εργασίας (ΣΕΠΕ), συνιστούν κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων, πλήγμα στη δημοκρατία, στα συνδικαλιστικά δικαιώματα, καθώς και στην ελεύθερη έκφραση και βούληση στους χώρους δουλειάς. Πρόκειται για μεθοδεύσεις που έχουν ως στόχο τους εργαζόμενους με ενεργή συνδικαλιστική δράση, με σκοπό την τρομοκράτηση και την φίμωση κάθε φωνής διεκδίκησης. Κανείς άλλος λόγος απόλυσης δεν ευσταθεί παρά μόνο ο εκφοβισμός όποιου και όποιας τολμήσει να μιλήσει στο μέλλον. Δεν είναι τυχαία η χρονική συγκυρία, καθώς πολλά συνέβησαν αμέσως μετά την στοχευμένη απόλυση του Κώστα Γενηδούνια.

Υποσημειώσεις 

(1) Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από τα άρθρα: α) «Με ψηλά το κεφάλι γυρνάνε στα πόστα τους οι απολυμένοι», εφ. Ριζοσπάστης, 23-5-2025, και β) «Ο αποφασιστικός αγώνας έφερε νίκες», εφ. Πριν, 31/5-1/6/2025.  

(2) Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από τα άρθρα: α) «Απάντηση της Attica Bank στις κινητοποιήσεις», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 16-5-2025, και β) Γιώτα Λαζαροπούλου-Σ. Μπούκας, «Attica Bank: Τρεις απολύσεις για μια ανακοίνωση!», εφ. Η Εποχή, 31/5-1/6/2025.

(3) Βλ. το άρθρο, «Ο αποφασιστικός αγώνας έφερε νίκες», ό.π.

(4) Βλ. στο Π. Κλαυδιανός, «Οι εργοδότες αξιοποιούν το ‘‘εύκρατο’’ κυβερνητικό κλίμα», εφ. Η Εποχή, 17-18/5/2025, καθώς και στον Ριζοσπάστης το άρθρο, «Ούτε βήμα πίσω στη μάχη ενάντια στην τρομοκρατία και την ποινικοποίηση», 23-5-2025, και το άρθρο, «Να παρθούν άμεσα πίσω οι εκδικητικές απολύσεις στο ‘‘Regency Casino’’», 27-5-2025.

* επιστημονικός συνεργάτης ΙΝΕ-ΓΣΕΕ