Είναι απολύτως συνδεδεμένο με τον τόπο. Λέγεται «Ενα Φεστιβάλ για τη Σαμοθράκη» και είναι ένα φεστιβάλ για τη Σαμοθράκη. Γίνεται ήδη τρία χρόνια, παρά τις δυσκολίες, με την ίδια συνέπεια και τον ίδιο επαγγελματισμό. Και το λέμε εξ αρχής, γιατί ειδικά το καλοκαίρι η Ελλάδα βρίθει φεστιβάλ, αρκετά από τα οποία στ’ αλήθεια δεν προσφέρουν απολύτως τίποτα στο κοινό… Φέτος, λοιπόν, βρισκόμαστε αισίως στην τέταρτη χρονιά του φεστιβάλ που ξεκίνησε «σαν τρέλα» το 2022, όπως μας λέει η επικεφαλής Βένια Σταματιάδη, και από τότε υπάρχει, μεγαλώνει, εξελίσσεται και, ως φαίνεται, μακροημερεύει.
«Ο συνήθης κίνδυνος που ελλοχεύει σε τέτοιες πρωτοβουλίες είναι να γίνουν πυροτέχνημα, να ξεκινήσουν με όρεξη και όραμα, αλλά, η μικρή στήριξη, σε αντίθεση με τη μεγάλη δυσκολία του εγχειρήματος, να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Ευτυχώς εμείς επιβιώνουμε, συνεχίζουμε παρά τις δεδομένες δυσκολίες, και το πιο βασικό: μεγαλώνουμε μέσα από αυτές και εξελισσόμαστε» μας λέει η Β. Σταματιάδη.
Και συνεχίζει: «Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχουμε κερδίσει πολλούς συμμάχους, έχουμε συνεργαστεί με σημαντικούς πολιτιστικούς θεσμούς της Βόρειας Ελλάδας, όπως το ΚΘΒΕ και το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, έχουμε επιχορηγηθεί δύο φορές από το European Festivals Fund for Emerging Artists (EFFEA) και στο πλαίσιο αυτού έχουμε δουλέψει από κοινού με μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού (Oerol Festival της Ολλανδίας κ.ά.), έχουμε συμμετάσχει σε ευρωπαϊκή πλατφόρμα που συνενώνει πανευρωπαϊκά φεστιβάλ που λαμβάνουν χώρα σε νησιά και έχουμε τιμηθεί δύο φορές με το EFFE Label, διάκριση που δίνεται σε καλλιτεχνικά φεστιβάλ που διακρίνονται στον τομέα της καινοτομίας, της κοινωνικής συμπερίληψης και της εξωστρέφειας. Φέτος, για πρώτη φορά, μας τιμά με τη στήριξή του το Ιδρυμα Γεωργίου & Βικτωρίας Καρέλια, που είναι γνωστό ότι ενισχύει σημαντικές πολιτιστικές πρωτοβουλίες στην περιφέρεια και μία από αυτές είμαστε κι εμείς».
«Μεγαλώνουμε, λοιπόν, και το μεγάλωμα φέρνει ευθύνες, σε βάζει μπροστά από τον εαυτό σου και σε καλεί να δώσεις ξεκάθαρες απαντήσεις, οι οποίες, μέσα από τις φετινές δράσεις, νομίζω γίνονται σαφέστερες από ποτέ» διευκρινίζει η Βένια – μία νέα γυναίκα, με παρόμοια εμπειρία από το εξωτερικό και συγκεκριμένα τη Γαλλία. Αυτήν της την τεχνογνωσία έφερε και στην Ελλάδα και θέλησε, πέραν των θεατρικών της, να τη χρησιμοποιήσει στο συγκεκριμένο φεστιβάλ. Τη ρωτάμε για τους στόχους του φεστιβάλ και τι είναι αυτό που το έχει οδηγήσει σε πανευρωπαϊκές βραβεύσεις:
«Αν έπρεπε να συνοψίσω τους στόχους του φεστιβάλ σε λίγες λέξεις θα έλεγα πως είναι να ενισχύσει τις σύγχρονες δημιουργικές φωνές, να συνενώσει τον ιδιότυπο περιβαλλοντικό και γεωγραφικό χαρακτήρα του νησιού με τα φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα και να συμβάλει στην ίση πρόσβαση όλων των ανθρώπων στην τέχνη, ενισχύοντας την πολιτιστική αποκέντρωση». Συζητάμε για το ότι ειδικά αυτό το τελευταίο δεν έχει επιτευχθεί, τουλάχιστον όχι ως συντονισμένη κεντρική πολιτική γραμμή εκ μέρους οποιασδήποτε κυβέρνησης (από τον καιρό της Μελίνας Μερκούρη έστω και μετά): «Εχουμε αστικοποιηθεί και φαίνεται πως γίνεται και εκ των έσω αυτό. Συμβαίνει έξω μας και μπαίνει σιγά σιγά και μέσα μας. Πολιτιστικά έστω, καιρός είναι να ενισχυθεί η πολιτιστική αποκέντρωση, μπας και πάρουμε κανονική ανάσα» μας λέει.
«Κι αυτό με φέρνει στον φετινό προγραμματισμό» συνεχίζει. «Φέτος, φωτίζουμε θεματικές σε in situ περιβάλλον όπως η γυναικεία αυτοδιάθεση και χειραφέτηση (“The Kitchen Dance_A House Trans Vocabulary” από την Κατερίνα Φώτη), η παιδική κακοποίηση (“Κρατάς μυστικό;” από την Ελένη Δαφνή), σμίγουμε τη θεατρική περφόρμανς με το Role Play Game (“Πέφτει η νύχτα στη Σαμοθράκη – Μυστήρια στην ακτή”), κάτι που συνελήφθη και πήρε σάρκα και οστά από την Υψιπύλη Σοφιά ειδικά για το φεστιβάλ μας, και ακολουθούμε τη νεανική ματιά των Γιαγκίνηδων στο ρεμπέτικο, σε μια βραδιά για την οποία ειλικρινά ανυπομονούμε. Κι άφησα για το τέλος το “Video Club Φαντασία” σε κείμενο Μιχάλη Μαλανδράκη και Νικόλα Λαμπάκη και σε σκηνοθεσία του δεύτερου, που με φέρνει σε αυτό που θα λέγαμε κέντρο του φεστιβάλ, καθώς πρόκειται για τη βασική του κατεύθυνση, την οποία περιτριγυρίζουμε εδώ και χρόνια αλλά πρώτη φορά φέτος αρθρώνουμε τόσο ξεκάθαρα: Το φεστιβάλ κάθε χρόνο θα αναλαμβάνει την παραγωγή μιας νέας παράστασης, ενός νέου σύγχρονου κειμένου που θα κάνει πρεμιέρα στο νησί και στη συνέχεια θα παρουσιάζεται στην Αθήνα και θα ταξιδεύει. Ο λόγος είναι ότι θέλουμε να δούμε την περιφέρεια και τις ακριτικές περιοχές, που συχνά δεν είναι είναι καν δέκτες πολιτιστικών προτάσεων, να γίνονται πομποί πολιτιστικής δημιουργίας. Να δούμε παραστάσεις να γεννιούνται και να ξεκινούν την πορεία τους από εκεί, πριν καταλήξουν στις μητροπόλεις.
»Κατά τη γνώμη μου κάτι τέτοιο στ’ αλήθεια προάγει την ισότητα στην πρόσβαση στην τέχνη και το φεστιβάλ μας αυτόν τον ρόλο θέλει να παίξει. Στο εγγύς μέλλον και στην ίδια λογική σχεδιάζουμε και ένα συγγραφικό φυτώριο το οποίο θα λαμβάνει χώρα για έναν μήνα πριν από την έναρξη του φεστιβάλ και κάποια από τα έργα που παράγονται εκεί θα ανεβαίνουν την επόμενη χρονιά στα πλαίσιά του» καταλήγει. Από εμάς, μόνο δύο λέξεις: Καλό Φεστιβάλ.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Από αύριο Παρασκευή 4 Ιουλίου έως τη Δευτέρα 7 Ιουλίου, στη Σαμοθράκη. Προπώληση: www.ticketservices.gr/event/ena-festival-sti-samothraki-2025. Αναλυτικά το πρόγραμμα: enafestivalstisamothraki.com
