– μηδέ ποτ᾽ ἐξ ἠοῦς Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον
χερσὶν ἀνίπτοισιν μηδ᾽ ἄλλοις ἀθανάτοισιν. 724-725.
– μηδ᾽ ἄντ᾽ ἠελίου τετραμμένος ὀρθὸς ὀμείχειν. 727.
– μηδέ ποτ᾽ οἰνοχόην τιθέμεν κρητῆρος ὕπερθεν
πινόντων· ὀλοὴ γὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ μοῖρα τέτυκται.744-745.
-μηδὲ δόμον ποιῶν ἀνεπίξεστον καταλείπειν,
μή τοι ἐφεζομένη κρώξῃ λακέρυζα κορώνη. 746-747.
– φήμη δ᾽ οὔ τις πάμπαν ἀπόλλυται, ἥντινα πολλοὶ
λαοὶ φημίξουσι· θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή. 763-763.
Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, στ. 724 – 764
Μην κάνεις σπονδή με πορφυρό κρασί στο Δία και στους άλλους θεούς πρωί – πρωί με χέρια ανίπλυτα. (1) Αν το κάνεις θα είσαι ασεβής και υβριστής απέναντι στους θεούς. Δεν θα δεχτούν τη σπονδή σου και δεν θ` ακούσουν τις ευχές σου. Όταν κατουράς να μην είσαι όρθιος στραμμένος στον ήλιο. Από τη δύση έως την ανατολή του ηλίου μην ουρείς στην οδό ή εκτός οδού.
730 Οι νύχτες ανήκουν και εποπτεύονται από τους θεούς που όλα τα βλέπουν. Ο θεοσεβούμενος άνδρας κατουρά καθιστός ή όρθιος σε κάποιον τοίχο που περιφράζει μια αυλή. Μη τριγυρνάς γυμνός, μετά την ερωτική πράξη, στο σπίτι, κοντά στην ιερή εστία. Ούτε μετά από κηδεία να κάνεις έρωτα στο σπίτι σου με τη γυναίκα σου (2) Μην ουρείς ή αποπατείς, στα ιερά ποτάμια που τα νερά τους τρέχουν προς τη θάλασσα. Ούτε και στις πηγές να ουρείς. Όταν φτάνεις σ` ένα ποτάμι, πλύνε τα χέρια σου στο γάργαρο τρεχούμενο νερό, προσευχήσου και μετά πέρνα στην απέναντι όχθη. (3).
740. Μην περνάς ποταμό πριν καθαρίσεις και πλύνεις τα χέρια σου γιατί θα σε μισήσουν και θα σε τιμωρήσουν οι αθάνατοι θεοί.
Όταν συμμετέχεις σε ευλογημένο από τους θεούς συμπόσιο, μην κόβεις με αστραφτερό, κοφτερό μαχαίρι το ψωμί προτιμώντας το φρέσκο από το λιγότερο φρέσκο.
Ποτέ μην τοποθετείς την οινοχόη επάνω από τον κρατήρα
την ώρα που όλοι πίνουν. (4). Η Μοίρα θα σε τιμωρήσει γι` αυτήν την απρέπεια.
Αν κτίζεις σπίτι μην το αφήσεις ημιτελές γιατί θα γίνει φωλιά μιας φωνακλάδικης κουρούνας.
Από χύτρα τρίποδα που δεν έχεις χρησιμοποιήσει σε θυσία μη μαγειρέψεις ούτε να ζεστάνεις νερό για να λουστείς. Αν το κάνεις θα τιμωρηθείς από τους θεούς.
750. Μην βάζεις βρέφη σε ιερές θέσεις. Ούτε να πλένεσαι στο γυναικείο λουτρό. Ούτε να υβρίζεις κατά τη διάρκεια θυσιών στους θεούς. Αυτά εξοργίζουν τους αθανάτους θεούς.
760. Να φυλάγεσαι από τους θνητούς που έχουν κακή φήμη. Είναι βαριά η κακή φήμη και δεν σβήνει εύκολα. Και η Φήμη είναι και αυτή μια θεά.(5).
Περίληψη.724 – 764
Ο Ησίοδος συμβουλεύει τον αδελφό του Πέρση για θέματα πίστης, ευσέβειας, καθαριότητας, σωστής χρήσης σκευών, τα συμπόσια, το κτίσιμο σπιτιού ακόμα και για την ούρηση, την αφόδευση, τη γυμνότητα, τον έρωτα.
Σημειώσεις και λεξιλόγιο
(1). Τα καθαρά χέρια εκτός από καθαριότητα δείχνουν και σεβασμό απέναντι στους θεούς. Τα καθαρά χέρια είναι αλληγορικός συμβολισμός για τον έντιμο και πιστό άνθρωπο.
(2). Περίπου έτσι αυτά πέρασαν και στη νέα θρησκεία των Ελλήνων, τον Χριστιανισμό. « Είναι αμαρτία να τριγυρνάς γυμνός στο σπίτι και να πέσει το μάτι σου στην εικόνα του αγίου στον τοίχο». (έλεγε ένας συμφοιτητής μου το 1974 στο Πολυτεχνείο).
(3). Τα ποτάμια για τους αρχαίους ήταν θεότητες ( Ποτάμιοι θεοί). Γνωρίζουμε ότι η δύναμη της ροής του νερού μετά από δυνατές βροχές και καταιγίδες είναι ανίκητη και πολλές φορές ολέθρια για τη ζωή του ανθρώπου που επιπόλαια μπαίνει στο νερό για να περάσει απέναντι.
(4). Η οινοχόη με μία λαβή (μονόωτη) και προχοή ήταν το αγγείο που κρατούσε ο οινοχόος στα συμπόσια και το γέμιζε από τον κρατήρα που ήταν γεμάτος κρασί για να σερβίρει τους συμποσιαζόμενους. Η οινοχόη λοιπόν ήταν το αγγείο που μετέφερε το κρασί στους θνητούς από τον ιερό κρατήρα που ήταν γεμάτος με τον ευλογημένο οίνο του Λυαίου ( αυτού που λύνει, χαλαρώνει τους ανθρώπους) Διονύσου. Ο κρατήρας άρα είναι του θεού Διόνυσου σκεύος, ενώ η οινοχόη των θνητών. Γι` αυτό ο σοφός Ησίοδος συμβουλεύει τον αδελφό του Πέρση να μην επιτρέπει στον οινοχόο του στα συμπόσια να βάζει την οινοχόη των θνητών πάνω από τον κρατήρα του Διόνυσου. Μια θρησκευτική προκατάληψη της αρχαιότητος.
(5). Θεά Φήμη. Θεά της επικοινωνίας, κόρη της Γαίας. Βωμός της θεάς υπήρχε στην αρχαία Αθήνα. Στις αναπαραστάσεις κρατούσε τρομπέτα.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικός. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στους αγαπημένους Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη.
