Ο καθένας είναι ίδιος και διαφορετικός, γράφει η Tracey Shors στο νέο της βιβλίο «Το καθημερινό μας τραύμα» (εκδόσεις Gutenberg) αναφερόμενη στη διαφορετική διαχείριση που έχει ο καθένας από εμάς απέναντι στο ίδιο τραυματικό γεγονός και υποστηρίζοντας πως ο κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά στα σημαντικά γεγονότα της ζωής.
Συνηθίζουμε μάλιστα να παραγνωρίζουμε πως το τραύμα μας αφορά όλους καθώς μπορεί να προκύψει ανά πάσα στιγμή από μεγάλα ή μικρά γεγονότα και να επανεμφανιστεί με τη μορφή αναμνήσεων, δημιουργώντας νέες καταγραφές που δυσκολεύουν την αποδέσμευσή μας, όπως προκύπτει από την έρευνα της Δρος Tracey Shors.
Ποια είναι η απόκριση του εγκεφάλου μας στο στρες, στο άγχος και στις επώδυνες αναμνήσεις; Αυτό είναι ο ερώτημα που πραγματεύεται η συγγραφέας και διακεκριμένη νευροεπιστήμονας. To βιβλίο, σε επιστημονική επιμέλεια του Βενετσάνου Μαυρέα, αναλύει πώς το τραύμα, είτε από ένα οδυνηρό γεγονός είτε από συσσωρευμένο άγχος, αφήνει ανεξίτηλα ίχνη στον εγκέφαλο με τον χρόνο. Η συγγραφέας παρουσιάζει καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως το MAP Training, που συνδυάζει ψυχική και σωματική άσκηση, μειώνοντας τις αρνητικές σκέψεις και ενισχύοντας την επεξεργασία του τραύματος. Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του τραύματος περιλαμβάνουν εθισμό, άγχος, κατάθλιψη και μετατραυματικό στρες και οι γυναίκες- σύμφωνα με την δρα Tracey Shors- έχουν τριπλάσιο κίνδυνο διάγνωσης με μετατραυματικό στρες λόγω βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων, καθιστώντας κρίσιμη την κατανόηση των αναγκών τους.
Ο ψυχικός κόσμος ενός ανθρώπου διαμορφώνεται από τις εμπειρίες που είχε και πριν από κάποιο τραυματικό γεγονός
Πρόσφατα, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Biology εντόπισε αλλαγές στο δίκτυο προσοχής – έναν μηχανισμό του εγκεφάλου που χρησιμοποιείται για τη μάθηση και την επιβίωση – σε άτομα που είχαν εκτεθεί σε κάποιο τραύμα, τόσο με -όσο και χωρίς- ψυχοπαθολογίες, όπως για παράδειγμα η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες. Οι ερευνητές, χρησιμοποιώντας τη Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού (fMRI), κατέγραψαν τη δραστηριότητα στους εγκεφάλους και διαπίστωσαν ότι οι εγκέφαλοι των ατόμων που είχαν εκτεθεί σε τραύμα και δεν παρουσίαζαν ψυχοπαθολογίες, αντιστάθμιζαν τις αλλαγές στις εγκεφαλικές τους διεργασίες, ενεργοποιώντας το δίκτυο εκτελεστικού ελέγχου, ένα από τα κυρίαρχα δίκτυα του εγκεφάλου.
Πρόκειται για μια ακόμα έρευνα που δείχνει να επιβεβαιώνει την επιστημονική προσέγγιση της Tracey Shors, σύμφωνα με την οποία ο καθένας μας έχει διαφορετικό εγκέφαλο γιατί ο καθένας μας έρχεται στον κόσμο με διαφορετικά γονίδια και εκτίθεται σε διαφορετικές ποσότητες και τύπους ορμονών ενώ βρίσκεται ακόμα στη μήτρα της μητέρας του. Στη συνέχεια -βάσει της συλλογιστικής της συγγραφέως- βιώνουμε διαφορετικούς βαθμούς άγχους και ψυχικού τραύματος καθώς μεταβαίνουμε από την παιδική ηλικία, στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή. Συνεπώς, από αυτά τα στάδια της ζωής, καθένας έρχεται με τις δικές του μοναδικές εμπειρίες που αλλάζουν τόσο τον εγκέφαλό μας όσο και τον τρόπο που τον χρησιμοποιούμε στη διάδραση με τον κόσμο. Κατ’ επέκταση ο τρόπος που είναι διαμορφωμένος ο εγκέφαλος μας διαμορφώνει με τη σειρά του τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τις εμπειρίες μας, συμπεριλαμβανομένων των μικρών ή μεγάλων τραυμάτων.
Σε αυτό το σημείο η Tracey Shors μοιάζει να συμφωνεί με τον Ρένο Παπαδόπουλο, καθηγητή στο Τμήμα Ψυχοκοινωνικών και Ψυχαναλυτικών Σπουδών και διευθυντή του Κέντρου για το Τραύμα, το Ασυλο και τους Πρόσφυγες του Πανεπιστημίου του Εσεξ, που μας έχει προσφέρει τα τελευταία χρόνια αρκετές καινοτόμες έννοιες και πρακτικά εργαλεία, που βασίζονται στο αξίωμα ότι ο ψυχικός κόσμος ενός ανθρώπου διαμορφώνεται από τις εμπειρίες που είχε και πριν από το τραυματικό γεγονός.
Σύμφωνα με τη θεωρία του Ρ. Παπαδόπουλου (ο οποίος αποκαλύπτει τις επιστημολογικές παγίδες της σκέψης του καιρού μας γύρω από το τραύμα και την ανθεκτικότητα), η ιστορία ενός ανθρώπου δεν ξεκινά απ’ όταν γίνεται, για παράδειγμα, θύμα φυσικής καταστροφής ή θύμα υγειονομικής κρίσης. Και αυτή η θέση είναι το κλειδί για να μη μείνει το «τραυματισμένο υποκείμενο» καθηλωμένο στη θέση του θύματος και να μη συμπεριφέρεται μοιρολατρικά και ανήμπορα.
Το τραύμα ως γνωστόν μετεξελίσσεται -σε κάποιες περιπτώσεις – σε ταυτότητα ορισμένων κατηγοριών ανθρώπων, με αποτέλεσμα τα άτομα που μένουν εγκλωβισμένα στην ταυτότητα του θύματος, να ζητούν διαρκώς από τον Αλλο επανόρθωση, και μάλιστα μια επανόρθωση που εμπεριέχει την παντοδυναμία του Αλλου. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι αναγκαίο να μιλάμε για το τραύμα πέρα από τα στερεότυπα, να αναγνωρίζουμε πως είμαστε τόσο ίδιοι αλλά και τόσο διαφορετικοί απέναντι σε ένα τραυματικό συμβάν και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη μας ως υποκείμενα του ασυνειδήτου.
