Αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Την ιδέα την πέταξε πρώτος ο Νετανιάχου. Τώρα αρχίζει να φλερτάρει με αυτήν και ο Τραμπ. Σαν να μην πέρασε μια μέρα από το κάζο του Ιράκ. Πέρα όμως από το παρανοϊκό και το επικίνδυνο τέτοιων εγκληματικών πειραματισμών, έστω κι αν προς το παρόν περιορίζονται σε φραστικό επίπεδο, στην περίπτωση του Ιράν το σενάριο αυτό φαντάζει προσώρας ανεδαφικό. Παρά την κατά καιρούς διαφαινόμενη αντίθεση πολλών Ιρανών στο θεοκρατικό καθεστώς, την ίδια στιγμή η όποια αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και δεν διαφαίνεται κάποιος πόλος ικανός να αποτελέσει μια τυχόν διάδοχη κατάσταση.
Μοναρχικοί
Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του Σάχη Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί που τράπηκε σε φυγή μετά την επανάσταση του 1979, είναι ο πιο ένθερμος (αναμενόμενο) από όλους τους πιθανούς «μνηστήρες» της εξουσίας να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Μόνιμος κάτοικος ΗΠΑ, ο Παχλαβί καλεί από καιρό σε αλλαγή καθεστώτος μέσω μιας ειρηνικής, πολιτικής ανυπακοής.
Χθες Δευτέρα, ενθαρρυμένος προφανώς από τις τελευταίες εξελίξεις, μίλησε στο συνεδριακό κέντρο Maison de la Chimie στο Παρίσι, όπου ζήτησε από τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ να παραιτηθεί, υποσχόμενος μια «δίκαιη δίκη». Σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με το αν θα ήθελε η αλλαγή του καθεστώτος να είναι στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ, απάντησε ότι «δεν είναι δουλειά καμίας ξένης κυβέρνησης» να «ορίσει την αλλαγή του καθεστώτος», αλλά να «αναγνωρίσει ότι αυτό είναι το αίτημα του ιρανικού λαού».
Το πρόβλημα για τον Παχλαβί είναι ότι ενώ είναι δημοφιλής στις τάξεις των εύπορων Ιρανών της διασποράς, η δημοτικότητά του στο εσωτερικό του Ιράν είναι αμφίβολη, παρόλο που υπάρχουν ακόμα κάποιοι νοσταλγοί της μοναρχίας.
«Οργάνωση του λαού των Μουτζαχεντίν »
Οι Μουτζαχεντίν ήταν μια ισχυρή αριστερή ένοπλη οργάνωση, ιδιαίτερα ενεργή κατά τη δεκαετία του ’70, αλλά εξέπεσε στα μάτια πολλών Ιρανών όταν πήρε το μέρος του Ιράκ κατά τον αιματηρό διμερή πόλεμο (1980-1988). Ηταν επίσης οι πρώτοι που αποκάλυψαν το 2002 ότι το Ιράν ακολουθούσε μυστικό πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου.
Ο εξόριστος αρχηγός τους, Μασούντ Ρατζαβί, έχει αποσυρθεί. Τα ηνία έχει αναλάβει η σύζυγός του, Μαριάμ Ρατζαβί, με το Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης του Ιράν (National Council of Resistance of Iran), βασική ραχοκοκαλιά του οποίου είναι οι Μουτζαχεντίν. Ενώ έχουν ενεργή παρουσία σε αρκετές χώρες της Δύσης, εντός του Ιράν η παρουσία τους είναι μάλλον αμελητέα.
Εθνικές μειονοτικές ομάδες
Oι σουνιτικές, ως επί το πλείστον, μειονότητες των Κούρδων και των Βαλούχων έχουν έρθει αρκετές φορές σε σύγκρουση με το σιιτικό θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης στα εδάφη τους στο βόρειο και το δυτικό τμήμα της χώρας. Πέρα από εκεί όμως, δεν παρατηρείται άλλη εστία αντίστασης σε συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο.
Κινήματα διαμαρτυρίας
Το Ιράν έχει κατά καιρούς συγκλονιστεί από μαζικά κινήματα διαμαρτυρίας. Στο μεγάλο κίνημα του 2022 «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», που πυροδοτήθηκε από τη δολοφονία της νεαρής Μαχσά Αμινί από την αστυνομία των ηθών, εκτός από τις γυναίκες συμμετείχαν και πολλοί άντρες, βρίσκοντας την ευκαιρία να διαμαρτυρηθούν για όλα τα στρεβλά του θεοκρατικού καθεστώτος.
Το ζήτημα με αυτά τα κατά καιρούς κινήματα είναι ότι στερούνται κοινής συνεκτικής γραμμής, πόσω μάλλον ηγεσίας, ακόμα και σε κάτι βασικό: πτώση του θεοκρατικού καθεστώτος ή μεταρρύθμισή του;
Ούτε μουλάδες… ούτε ξένοι
Σε κάθε περίπτωση πάντως, ακόμα και οι πιο ένθερμοι πολέμιοι της θεοκρατίας δεν βλέπουν με καλό μάτι την ανάμειξη του ξένου παράγοντα. Πόσω μάλλον όταν η πατρίδα τους βομβαρδίζεται από Ισραηλινούς και Αμερικανούς. Οι βραβευμένες με Νόμπελ Ειρήνης Σιρίν Εμπαντί και Ναργκίς Μοχαμαντί ένωσαν τη φωνή τους μαζί με άλλους πέντε ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας, ανάμεσά τους ο σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί που κέρδισε πρόσφατα τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Κανών, απαιτώντας τον άμεσο τερματισμό του πολέμου και ζητώντας παράλληλα τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και μια δημοκρατική μετάβαση.
«Κανένας από όσους έχω μιλήσει στο Ιράν δεν υποστηρίζει αυτές τις επιθέσεις», είπε επίσης στο Atlantic η 80χρονη Ιρανή ακτιβίστρια Μεχρανγκίζ Καρ, κάτοικος Ουάσινγκτον τα τελευταία 20 χρόνια. «Οι άνθρωποι είναι θυμωμένοι και μισούν την Ισλαμική Δημοκρατία. Τώρα όμως ίσως να μισούν ακόμα περισσότερο τον Νετανιάχου και τη μιλιταριστική πολιτική του».
