Σε ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα, από αυτήν που ήδη υπήρχε, βυθίζει την παγκόσμια οικονομία η χθεσινή απρόκλητη επίθεση της ισραηλινής κυβέρνησης Νετανιάχου στο Ιράν. Η «άρρωστη» επίθεση και η προοπτική κλιμάκωσης σε μια ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή -και ενδεχομένως και τον υπόλοιπο κόσμο- προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας στο εύθραυστο οικονομικό γίγνεσθαι της υφηλίου που βάλλεται ήδη από τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το πρώτο μεγάλο σοκ, που προκάλεσε η αεροπορική επίθεση, ήταν στην αγορά πετρελαίου. Η τιμή του μπρεντ εκτοξεύθηκε κάποια στιγμή έως και 14% υψηλότερα, αγγίζοντας τα 79 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει σε επίπεδα κοντά στα 74 δολάρια αργά το απόγευμα, 7% υψηλότερα από προχθές. Το μεγάλο ερώτημα της αγοράς ήταν αν η άνοδος αυτή στις τιμές θα είχε συνέχεια πυροδοτώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις σε μια παγκόσμια οικονομία που νοσεί και η οποία, όπως εκτίμησε την περασμένη Δευτέρα η Παγκόσμια Τράπεζα, θα βαδίσει φέτος (εξαιτίας των δασμών του Τραμπ) με ρυθμό ανάπτυξης μόλις 2,4%, το χαμηλότερο των τελευταίων 17 ετών. Ο γνωστός οικονομολόγος, σύμβουλος του ασφαλιστικού κολοσσού Allianz, Μοχάμεντ Ελ Εριάν, προειδοποίησε μάλιστα για τον κίνδυνο οι υψηλές τιμές πετρελαίου να προκαλέσουν «κλασικό στασιμοπληθωριστικό σοκ», δηλαδή παρατεταμένη οικονομική στασιμότητα με πληθωρισμό, ανάλογη με αυτήν στην οποία παγιδεύτηκε η υφήλιος στη δεκαετία του 1970.
Οι φόβοι της αγοράς πετρελαίου δεν έχουν να κάνουν μόνο με το ενδεχόμενο διακοπής των πρόσφατα αυξημένων εξαγωγών του Ιράν αλλά και την πιθανή στόχευση άλλων εγκαταστάσεων παραγωγής πετρελαίου στην περιοχή, σε περίπτωση που η σύγκρουση κλιμακωθεί. Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο να κλείσουν τα στενά του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο. Περίπου το ένα πέμπτο της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου (ή περίπου 18 με 19 εκατομμύρια βαρέλια) περνούν καθημερινά από αυτά. Στο χειρότερό τους σενάριο, οι αναλυτές της JP-Morgan προειδοποίησαν χθες τους πελάτες τους ότι το κλείσιμο του Ορμούζ θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου στα 120-130 δολάρια το βαρέλι.
Η Goldman Sachs, από την πλευρά της, επέμενε στην αρχική εκτίμησή της ότι δεν θα υπάρξει κάποια σημαντική διακοπή της προμήθειας πετρελαίου στη Μέση Ανατολή και ότι η τιμή του μπρεντ θα υποχωρήσει στα 59 δολάρια το βαρέλι στο δ’ τρίμηνο της χρονιάς και κατά μέσον όρο στα 56 δολάρια ανά βαρέλι το 2026. Προειδοποίησε ωστόσο ότι αν διαταραχθεί η παραγωγή του Ιράν οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν υψηλότερα. Σε αυτήν την περίπτωση το μπρεντ θα μπορούσε να εκτοξευθεί λίγο πάνω από τα 90 δολάρια ανά βαρέλι φέτος. Ακόμη κι έτσι πάντως θεωρεί ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση στη συνέχεια με τις τιμές να υποχωρούν το 2026 προς τα 60 δολάρια το βαρέλι.
Η ισραηλινή επίθεση προκάλεσε πάντως μεγάλη παγωμάρα στις τάξεις των επενδυτών και έντονη αποφυγή ανάληψης ρίσκου. Κάτι που αποτυπώθηκε στην άνοδο των τιμών ασφαλιστικών επενδυτικών καταφυγίων, όπως ο χρυσός και το ελβετικό φράγκο, αλλά και στην πτώση άλλων πιο επικίνδυνων αξιών όπως οι μετοχές. «Το βασικό ερώτημα στην παρούσα φάση είναι αν η ισραηλινή επίθεση αποτελεί μια σύντομη έξαρση ή σηματοδοτεί την αρχή μιας ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης», τόνιζαν κάποιοι αναλυτές.
Ο χρυσός, κλασικό ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους παγκόσμιας αβεβαιότητας, εκτοξεύθηκε στα 3.435 δολάρια ανά ουγκιά, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 3.500,05 δολαρίων που σημείωσε τον περασμένο Απρίλιο. Αντίθετα η φυγή από τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου πυροδότησε αυξημένες πωλήσεις και σημαντικές απώλειες σε όλα τα μεγάλα χρηματιστήρια.
Στην Ευρώπη, περίπου μία ώρα πριν από το κλείσιμο της χθεσινής συνεδρίασης, το Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης υποχωρούσε 1,14% χαμηλότερα, το Λονδίνο 0,20%, το Παρίσι 1%, ενώ στη Wall Street ο δείκτης Dow Jones κατέγραφε και αυτός απώλειες 1,09%. Οι αεροπορικές εταιρείες ήταν ο τομέας που χτυπήθηκε περισσότερο καθώς αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους στις εμπορικές πτήσεις. Η μετοχή της Air France-KLM υποχώρησε 4,5%, η γερμανική Lufthansa -3,4%, η μητρική τής British Airways, IAG, -4,2%, ενώ η Turkish Airlines σημείωσε πτώση μεγαλύτερη του 6%.
Στη Wall Street σημαντικές απώλειες σημείωσαν οι United Airlines (-4,4%), Delta Air Lines (-4%), αλλά και ο κολοσσός της κρουαζιέρας Carnival (-4,7%). Την ίδια στιγμή οι μεγαλομέτοχοι των κορυφαίων εταιρειών παραγωγής όπλων, συστημάτων παρακολούθησης, ασφάλειας και των συναφών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας έτριβαν τα χέρια τους. Μαζί τους και οι πολεμοκάπηλοι χρηματοδότες τους από τον χρηματοπιστωτικό τομέα που έχουν επενδύσει σε αυτές τις εταιρείες και αναμένουν ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις και κέρδη από την κλιμάκωση των συγκρούσεων και τις αναδυόμενες οικονομίες του πολέμου στην υφήλιο… Αρρώστια.
